Të dërguarit e presidentit amerikan Donald Trump, Jared Kushner dhe Steve Witkoff, njoftuan më 12 nëntor se Vladimir Putini kishte pranuar që përfaqësuesit evropianë të merrnin pjesë në rundin e ardhshëm të bisedimeve të paqes për Ukrainën. Lajmi erdhi pas tre ditësh përpjekjesh diplomatike mes Moskës, Kievit dhe Uashingtonit.
Sipas të dërguarve amerikanë, ato sollën përparim të kufizuar drejt përfundimit të luftës së Rusisë kundër Ukrainës. Kushner e cilësoi përparimin “domethënës”. Të dyja palët tani kishin rënë dakord që në rundin e ardhshëm të negociatave të përfshihen edhe partnerët evropianë, shkroi ai, duke shtuar se do të trajtoheshin si çështjet territoriale mes Ukrainës dhe Rusisë, ashtu edhe marrëveshjet më të gjera për sigurinë në Evropë.
Ai u përpoq ta siguronte Kievin se asnjë marrëveshje më e gjerë për sigurinë evropiane nuk do të përmbyllej pa u trajtuar shqetësimet e Ukrainës për sigurinë e saj. Me përjashtim të masave humanitare, asgjë nuk do të merrte formë përfundimtare para një marrëveshjeje gjithëpërfshirëse.
Pas takimit me presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky në Dublin, Kushner e quajti bisedën “shumë të mirë” dhe përparimin drejt një shkëmbimi të madh të të burgosurve “një hap shumë pozitiv”. Sipas tij, Putini ishte të paktën i gatshëm “ta provonte” përfshirjen e evropianëve në bisedime.
Uashingtoni po punonte për atë që mund të bëhej shkëmbimi më i madh i të burgosurve që nga fillimi i luftës, duke u mundësuar mijëra njerëzve të ribashkoheshin me familjet e tyre. Kushner pranoi gjithashtu se mes palëve mbeteshin dallime të mëdha. Diplomacinë e krahasoi me përpjekjen për “ta shtyrë një gur të madh përpjetë”. ## Putini nuk lëshon kërkesat territoriale dhe kundërshton paqeruajtësit Pavarësisht hapjes për pjesëmarrjen evropiane, qëndrimi i Putinit nuk dha shenja se Kremlini kishte ndryshuar pozicionin e tij në negociata.
Ai vazhdon të kërkojë që Rusia të marrë kontrollin e plotë të katër rajoneve ukrainase që Moska pretendon se i ka aneksuar. Ka kundërshtuar vendosjen e forcave të huaja paqeruajtëse në Ukrainë. Putini ka sugjeruar gjithashtu se bisedimet mes katër palëve mund të nisin pasi vendet evropiane të caktojnë një përfaqësues të autorizuar të flasë në emër të tyre.
Kjo qasje ka ngritur shqetësime se Moska mund ta përdorë diskutimin për sigurinë evropiane për ta larguar vëmendjen nga pushtimi i Ukrainës dhe për të krijuar përçarje mes aleatëve perëndimorë. Shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, tha se Evropa tashmë kishte një arkitekturë sigurie dhe përmendi marrëveshjet ekzistuese që Rusia i kishte shkelur vazhdimisht.
Pa një armëpushim dhe pa respektimin e këtyre zotimeve, sipas saj, bisedimet për një marrëveshje të re sigurie rrezikonin ta largonin vëmendjen nga çështjet kryesore. Udhëheqësit evropianë kanë ngurruar të caktojnë një negociator të vetëm. Presidenti francez Emmanuel Macron theksoi se evropianët do të vendosnin vetë për sigurinë e tyre.
Kancelari gjerman Friedrich Merz tha se përparësi ishte që Putini të hynte seriozisht në negociata. ## Ekspertët: pak shenja ndryshimi, shkëmbimi i të burgosurve rezultati më i prekshëm Thomas Melia, ish-zyrtar i lartë i Departamentit amerikan të Shtetit dhe tani studiues i lartë në Qendrën për Demokraci dhe Qeverisje të Universitetit Georgetown, e mirëpriti mundësinë që përfaqësuesit evropianë të merrnin pjesë në bisedime.
Sipas tij, përfshirja e tyre do ta forconte pozitën e Kievit. “Sa më shumë të përfshihen evropianët, aq më e fortë do të jetë pozita e Ukrainës”, tha Melia, duke përmendur mbështetjen e vendosur të udhëheqësve evropianë për mbrojtjen dhe sovranitetin e Ukrainës. Melia e mirëpriti edhe mundësinë që një numër i madh të burgosurish të ktheheshin në shtëpi.
Vlerësoi se lirimi i tyre do të kishte vlerë edhe nëse lufta vazhdonte, dhe bëri thirrje që hapat humanitarë të mos ngatërroheshin me përparimin politik. Ai vuri në dukje se Rusia vazhdonte të sulmonte civilët dhe infrastrukturën civile në Ukrainë, ndërsa Ukraina godiste objektiva ruse me rëndësi ushtarake.
Geoffrey Pyatt, ambasador i SHBA-së në Ukrainë nga viti 2013 deri më 2016 dhe tani kryetar i këshillit këshillimor të kompanisë ukrainase të energjisë DTEK, tha se shihte pak shenja të një ndryshimi të mirëfilltë në synimet e Moskës. “Ukrainasit me të cilët po flas këtu janë plotësisht të vendosur”, tha Pyatt.
Sipas tij, debati për pjesëmarrjen e evropianëve mund të krijonte përshtypjen se diplomacia po shënonte përparim. “Rusët nuk i kanë ndryshuar synimet e tyre dhe nuk i kanë seriozisht negociatat”, theksoi ai, duke shtuar se presioni ndaj Moskës duhet të rritej. Bill Cole, themelues i institutit Peace Through Strength, paralajmëroi se negociatat mund të zgjateshin pa e ndryshuar raportin e forcave në terren dhe pa i afruar palët drejt një marrëveshjeje.
Pritet që ato të vazhdonin deri në fillim të vitit 2027. Sipas tij, SHBA-ja dhe aleatët e saj evropianë duhet të investonin më shumë në sistemet pa pilot dhe në kapacitetet e Ukrainës për përdorimin e dronëve, me qëllim që të dobësohej fuqia ushtarake e Rusisë. Përvoja e Ukrainës në fushëbetejë, e cilësoi ai një pasuri strategjike për Perëndimin.
Cole vlerësoi se Uashingtoni nuk po e shfrytëzonte sa duhet ekspertizën ukrainase për t’i përmirësuar kapacitetet e veta ushtarake. Krahasimi i Kushner për “gurin e madh” tregonte, sipas tij, se administrata amerikane e kuptonte sa e vështirë do të ishte të arrihej një përparim i rëndësishëm. ## Kufizimet në Starlink dhe kërkesa e senatorëve për shpjegime Përpjekjet diplomatike u zhvilluan ndërkohë që kufizime të reja prekën komunikimet ushtarake të Ukrainës, të cilat mbështeten në Starlink.
Zelensky tha se problemet me Starshield, versionin ushtarak të shërbimit satelitor të SpaceX, ua kishin vështirësuar forcave ukrainase kapjen e dronëve rusë, të cilët po bëheshin gjithnjë e më të sofistikuar. Kievi i kërkoi shpjegime Uashingtonit. Sipas presidentit ukrainas, kufizimet dukeshin të qëllimshme dhe kishte pak gjasa të ishin pasojë e një defekti teknik.
Senatorët amerikanë Jeanne Shaheen dhe Thom Tillis dënuan kufizimet e raportuara dhe i kërkuan administratës Trump dhe kompanisë SpaceX t’ia rikthenin Ukrainës qasjen në këto shërbime. U zotuan se Kongresi do ta shqyrtonte çështjen për të përcaktuar se kush i kishte urdhëruar ose miratuar kufizimet.
Melia vuri në dyshim shpjegimet e Shtëpisë së Bardhë, Elon Muskut dhe kompanive të përfshira. I cilësoi ato të pabesueshme dhe la të kuptohej se dikush po e fshihte të vërtetën. Pyatt tha se zhvillimet e fundit nuk ia kishin ndryshuar vlerësimin për synimet e Moskës.