MOTORI – Boeing 777X gati për fluturim: Projekti dhe karakteristikat e mahnitshme

Pritja po merr fund: avioni i parë i prodhimit Boeing 777X pritet të kryejë fluturimin e tij të parë në prill, sipas një dokumenti të brendshëm të kompanisë. Ky avion i ri me dy motorë, me rreze të gjatë veprimi, nga prodhuesi amerikan, është projektuar si pasardhës dhe zëvendësues si për modelin aktual 777, ashtu edhe për 747-ën tashmë të vjetër. I lançuar në vitin 2013, projekti ka pësuar vonesa të vazhdueshme në prodhim, duke bërë që deri më sot të kenë fluturuar vetëm ekzemplarë prototip. Aktualisht, një ekzemplar i porositur nga Lufthansa po kryen teste karburanti në Paine Field, aeroporti ngjitur me kompleksin industrial të Boeing-ut në Everett, shteti i Uashingtonit. Pas kësaj, do të kryhen kontrollet e motorëve General Electric GE9X, të cilët, sapo të hyjnë në shërbim, do të jenë më të mëdhenjtë të montuar ndonjëherë në një avion pasagjerësh.

Programi i zhvillimit të 777X ka një vonesë prej më shumë se gjashtë vjetësh, kryesisht për shkak të vështirësive të lidhura me motorët dhe problemeve të përgjithshme të Boeing-ut pas incidenteve të 737 Max. Fluturimi i parë efektiv i një prototipi u realizua në vitin 2020, ndërkohë që fillimisht ishte parashikuar që në atë vit të fillonin dorëzimet. Prodhuesi amerikan aktualisht parashikon që kompanitë ajrore do të marrin ekzemplarët e parë në vitin 2027. Ideja për një gjeneratë të re të avionit 777 lindi në vitin 2011, pas prezantimit nga Airbus të modelit A350. Zhvillimi i 777X filloi menjëherë pas kësaj, me klientin e parë Lufthansa që porositi 34 ekzemplarë në vitin 2013. Linja e montimit, duke përfshirë krahët nga fibra karboni dhe trupin e avionit, si dhe motorët GE9X, u përsosën në fabrikën e Everett.

Prototipi i parë u përfundua në vitin 2019, por iu desh të priste pothuajse një vit për të fluturuar për shkak të problemeve të certifikimit me motorët GE9X. Fluturimi i parë u zhvillua më 25 mars 2020 nga Paine Field dhe zgjati tre orë e 52 minuta. Në muajt pasardhës, dy prototipe të tjera filluan fazën e testimit, por dorëzimet u shtynë nga viti 2021 në 2023 për shkak të pandemisë COVID-19, duke i shkaktuar Boeing-ut një gjobë prej 6.5 miliardë dollarësh. Vonesat e vazhdueshme në certifikime, të shkaktuara si nga motorët ashtu edhe nga probleme strukturore, vazhduan të shtynin debutimin komercial fillimisht në 2025, më pas në 2026 dhe tani në 2027. Kjo situatë detyroi disa kompani ajrore, si Lufthansa, të rikthejnë në shërbim avionë të vjetër dhe më pak efikasë, si Airbus A340-600, për të kompensuar mungesën e 777X-ve të rinj.

Ndër kompanitë e tjera që kanë bërë tashmë porosi janë Emirates, i cili pritet të bëhet përdoruesi më i madh, Qatar Airways, Cathay Pacific, Singapore Airlines, British Airways, China Airlines dhe All Nippon Airways. Boeing 777X është pasardhësi i 777-ës, por synon gjithashtu të nxjerrë përfundimisht në pension 747-ën, ndoshta avioni i pasagjerëve më i njohur në botë. Avionët me katër motorë, dikur të detyrueshëm në rrugët me rreze të gjatë, sot janë bërë më pak efikasë për shkak të konsumit më të lartë të karburantit dhe po zëvendësohen nga avionë modernë me dy motorë.

Me një gjatësi prej 76.73 metrash, 777-9, varianti më i gjatë i parashikuar aktualisht i 777X, do të bëhet avioni i pasagjerëve më i gjatë në botë, duke tejkaluar 747-8 me rreth gjysmë metri. Hapja e krahëve është 71.75 m, e cila bëhet 64.85 m me majat e krahëve të palosura, një zgjidhje që lejon operimin në aeroporte më të vegjël. Lartësia totale arrin në 19.68 m. Varianti më i vogël 777-8 do të transportojë deri në 395 pasagjerë, ndërsa varianti më i madh 777-9 mund të arrijë në 426. Masa totale e lejuar në ngritje tejkalon 350 tonë dhe kapaciteti i karburantit arrin në 197,360 litra, për një autonomi përdorimi që tejkalon 16,000 km në variantin më të shkurtër dhe 13,500 km në atë më të gjatë. Motorët janë General Electric GE9X-105B1A me 489 kN shtytje secili. Për të dhënë një ide të evolucionit, 747-800 peshonte rreth njëqind tonë më shumë në ngritje dhe katër motorët e tij jepnin një shtytje prej 296 kN secili.

Marrë nga La Gazzetta dello Sport