Kërcënimi i Trumpit me tarifa për Groenlandën “i papranueshëm”, thonë liderët evropianë

Kërcënimi i Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, për të vendosur tarifa të reja ndaj tetë aleatëve që kundërshtojnë propozimin e tij për blerjen e Groenlandës, ka shkaktuar dënim nga liderët evropianë. Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Keir Starmer, e quajti lëvizjen “krejtësisht të gabuar”, ndërsa Presidenti francez Emmanuel Macron e cilësoi “të papranueshme”. Këto komente erdhën pasi Trump njoftoi se një tarifë 10% mbi mallrat nga Danimarka, Norvegjia, Suedia, Franca, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar, Holanda dhe Finlanda do të hynte në fuqi më 1 shkurt, por mund të rritej më vonë në 25% dhe do të zgjaste derisa të arrihej një marrëveshje. Trump këmbëngul se territori autonom danez është kritik për sigurinë e SHBA-së dhe nuk ka përjashtuar marrjen e tij me forcë.

Pas kërcënimeve të Trumpit, Bashkimi Evropian thirri një takim urgjent për të dielën në Bruksel, ku do të merrnin pjesë ambasadorët e 27 vendeve anëtare. Ndërkohë, mijëra njerëz dolën në rrugët e Groenlandës dhe Danimarkës të shtunën në shenjë proteste kundër propozimit të SHBA-së. Groenlanda, megjithëse e populluar rrallë, është e pasur me burime dhe vendndodhja e saj strategjike midis Amerikës së Veriut dhe Arktikut e bën atë të përshtatshme për sistemet e paralajmërimit të hershëm në rast sulmesh me raketa dhe për monitorimin e anijeve në rajon. Vendet evropiane janë bashkuar në mbështetje të Danimarkës, duke argumentuar se siguria e rajonit të Arktikut duhet të jetë një përgjegjësi e përbashkët e NATO-s. Franca, Gjermania, Suedia, Norvegjia, Finlanda, Holanda dhe Mbretëria e Bashkuar kanë dërguar një numër të vogël trupash në Groenlandë në një mision zbulimi.

Duke njoftuar tarifat e reja në platformën e tij Truth Social, Trump tha se këto vende po luanin “një lojë shumë të rrezikshme” dhe se në rrezik ishte “Siguria dhe Mbijetesa e Planetit tonë”. Ai theksoi se tarifa e propozuar 10% do të rritej në 25% në qershor dhe do të mbetej “e pagueshme derisa të arrihet një Marrëveshje për blerjen e plotë dhe totale të Groenlandës”. Përveç Starmer dhe Macron, Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, theksoi se “integriteti territorial dhe sovraniteti janë parime themelore të së drejtës ndërkombëtare” dhe se tarifat “do të minonin marrëdhëniet transatlantike”. Shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, paralajmëroi se “Kina dhe Rusia duhet të jenë duke përfituar” nga këto ndarje mes aleatëve. Ministri i Jashtëm danez, Lars Lokke Rasmussen, tha se kërcënimi kishte “ardhur si një surprizë”.

Eurodeputeti gjerman Manfred Weber, kreu i grupit konservator EPP në Parlamentin Evropian, vuri në pikëpyetje marrëveshjen tregtare BE-SHBA të negociuar vitin e kaluar, duke deklaruar se miratimi i saj nuk ishte i mundur në këtë fazë dhe se tarifat 0% për produktet amerikane duhet të pezulloheshin. Megjithatë, ambasadori i SHBA-së në OKB, Mike Waltz, argumentoi se Danimarka “thjesht nuk ka burimet apo kapacitetin për të bërë atë që duhet bërë në rajonin verior” dhe se jeta e groenlandezëve do të ishte “më e sigurt, më e fortë dhe më e begatë nën ombrellën e Shteteve të Bashkuara”. Kjo lëvizje e Trumpit, e cila vjen pavarësisht marrëveshjes së fundit për krijimin e një grupi pune të nivelit të lartë për të diskutuar të ardhmen e ishullit, ka tensionuar marrëdhëniet me aleatët e rëndësishëm të NATO-s. Sondazhet tregojnë se 85% e groenlandezëve kundërshtojnë bashkimin e territorit me SHBA-në, ndërsa protestat në Nuuk dhe Kopenhagë shfaqën slogane si “Groenlanda nuk është në shitje” dhe “ne formojmë të ardhmen tonë”.

Marrë nga BBC News