Dëmet e luftës në Iran, të zbuluara nga satelitët

Imazhet satelitore kanë zbuluar shkallën e dëmeve të shkaktuara në objektet ushtarake iraniane pas sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit, por infrastruktura civile, përfshirë shkolla dhe spitale, gjithashtu është goditur. Që nga fillimi i luftës më 28 shkurt, vendi ka përjetuar një ndërprerje të plotë të internetit, duke e bërë imazherinë satelitore një nga mënyrat e pakta për të kuptuar zhvillimet në terren. Kjo situatë ka theksuar rëndësinë e teknologjisë satelitore si një mjet thelbësor për monitorimin e konfliktit dhe vlerësimin e pasojave të tij, duke ofruar një dritare të rrallë në realitetin e luftës në Iran.

Një nga objektivat kryesore të SHBA-së dhe Izraelit kanë qenë bazat e raketave të Iranit, me qëllim reduktimin e aftësisë së regjimit për të lëshuar raketa balistike. Një bazë në veriperëndim të Isfahanit, e vendosur pranë “Kazermave Ahmad Kazemi” – e emërtuar sipas gjeneralit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) Ahmad Kazemi – u vu në shënjestër. Imazhet e datës 1 mars treguan dëme fillestare në një ndërtesë në këtë vend, ndërsa imazhet e datës 3 mars treguan të njëjtën ndërtesë të rrafshuar plotësisht. Kjo ndërtesë, e cila ndodhet në anën e majtë të kompleksit, ishte goditur më parë nga Izraeli në qershor dhe është sulmuar sërish, duke treguar një objektiv të përsëritur dhe strategjik.

Kjo bazë është vetëm një nga disa baza raketore që janë shënjestruar. Një tjetër, pranë Kermanshahut në veriperëndim të Iranit, gjithashtu u godit. Këto baza janë pjesë e “qyteteve të raketave” të Iranit, komplekse të gjera tunelesh të ndërtuara thellë në male, të krijuara për të strehuar dhe mbrojtur një pjesë të madhe të arsenalit raketor të vendit nga zbulimi dhe sulmet.

Në imazhet e datës 4 mars, të siguruara nga Planet Labs, Sky News ka identifikuar të paktën 10 ndërtesa të shkatërruara. Përveç ndërtesave, janë vërejtur edhe kratere të lëna nga sulmet në hyrjet e tuneleve, një taktikë që mund të jetë përdorur për të shembur tunelet dhe për të neutralizuar aftësitë nëntokësore të Iranit.

Aftësitë raketore të Iranit, duke përfshirë raketën me rreze më të gjatë, Sajjil, e cila ka një rreze maksimale deri në 2,000 km (1,242 milje) – e mjaftueshme për të goditur Moskën ose Athinën – përbëjnë një kërcënim të rëndësishëm për SHBA-në dhe Izraelin, duke i bërë bazat e tyre objektiva kyçe.

Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM) njoftoi më 4 mars se numri i lëshimeve të raketave nga Irani kishte rënë me 86% në katër ditë. Admirali Brad Cooper, komandant i CENTCOM, deklaroi se qindra objekte të mbrojtjes ajrore, raketa balistike dhe dronë ishin shkatërruar nga sulmet amerikane. Këto shifra tregojnë një ndikim të konsiderueshëm në kapacitetet ushtarake të Iranit dhe sugjerojnë se strategjia e sulmeve të synuara po jep rezultate në dobësimin e aftësive të regjimit për të projektuar fuqi ushtarake në rajon. Kjo ulje drastike e lëshimeve të raketave është një tregues i qartë i presionit të ushtruar mbi infrastrukturën ushtarake iraniane.

Portet detare gjithashtu janë shënjestruar nga SHBA-ja dhe Izraeli, pasi ato shërbejnë si pika operacionale për marinën iraniane, nga ku lëshohen raketa dhe kryhen sulme. Imazhet nga ofruesi satelitor Vantor dhe European Space Imaging tregojnë se porti detar Konarak në Iranin jugor ka pësuar dëme të rënda.

Imazhet satelitore të datës 4 mars zbulojnë dy ndërtesa të shkatërruara në port dhe një anije iraniane të fundosur. Kreu i Komandës Qendrore të SHBA-së, e cila mbikëqyr operacionet ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme, pretendoi se 17 anije iraniane, përfshirë nëndetësen e saj “më operacionale”, janë shkatërruar. Këto sulme ndaj infrastrukturës detare synojnë të paralizojnë aftësitë detare të Iranit dhe të kufizojnë ndikimin e tij në rrugët detare strategjike.

Baza detare e Konarakut është veçanërisht e rëndësishme për shkak të afërsisë së saj me Ngushticën e Hormuzit, një rrugë kyçe tregtare detare e kontrolluar nga Irani. Baza përdoret nga Garda Revolucionare Islamike (IRGC) dhe thuhet se lëshon patrullime dhe ushtrime në Gjirin e Omanit dhe Oqeanin Indian, duke organizuar operacione trajnimi raketor dhe detar. Konarak gjithashtu mbështet portin e Chabaharit, një nga portet e vetme të Iranit me ujë të thellë dhe me akses të drejtpërdrejtë në Oqeanin Indian.

Një tjetër port i shënjestruar ishte porti ushtarak në Bandar Abbas, i cili është selia kryesore e Marinës Iraniane dhe ofron akses në Ngushticën e Hormuzit. Imazhet tregojnë anijen iraniane, IRIS Makran, me një shtëllungë tymi pas një sulmi më 2 mars. Edhe pse nuk është e qartë se sa dëme ka pësuar anija, ajo është anija më e madhe detare e Iranit dhe shërben si një bazë lundruese; nëse del jashtë funksionit, kjo do të ishte një goditje e rëndë për aftësitë detare të regjimit. Në imazhet më të fundit të datës 4 mars, duket se një ndërtesë shihet me dëme të mëdha në çati, duke treguar vazhdimësinë e sulmeve.

Objektet bërthamore janë shënjestruar pasi Perëndimi beson se Irani po ndërton një armë bërthamore. Një nga vendndodhjet e shënjestruara ishte Fabrika e Pasurimit të Karburantit Natanz në Iranin perëndimor. Natanz është impianti kryesor i pasurimit të uraniumit në Iran, i cili dihet se ka qenë në funksionim pas sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit në qershor 2025. Sipas Rafael Grossi, nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA), centrifugat ishin “dëmtuar rëndë, nëse jo shkatërruar plotësisht pas këtij sulmi”. Sulme shtesë duket se kanë ndodhur më 2 mars. Imazhet e datës 3 mars tregojnë tre ndërtesa të shkatërruara në këtë vend. IAEA konfirmoi dëmtimin e hyrjes në objekt më 3 mars, ndërsa Instituti për Shkencë dhe Siguri Ndërkombëtare (ISIS) konfirmoi se ndërtesat ishin dëmtuar si hyrje për personel dhe automjete. Mosmarrëveshja mbi programin bërthamor të Iranit është në vazhdim, me regjimin në Teheran që ka këmbëngulur prej kohësh se nuk ka ndërmend të prodhojë një armë bërthamore.

Fatkeqësisht, infrastruktura civile gjithashtu është goditur në sulmet ajrore. Disa nga këto vende janë afër objekteve të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), duke përfshirë stacionet e policisë. Zyrtarët iranianë thanë se më shumë se 150 persona u vranë kur një shkollë vajzash u godit në qytetin Minab më 28 shkurt. Shkolla ishte e vendosur pranë një baze të IRGC-së. Imazhet e datës 4 mars duket se tregojnë gjashtë vendndodhje ku raketa ose copëza shrapneli ka të ngjarë të kenë rënë mbi shkollën. Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi në një intervistë se “Shtetet e Bashkuara nuk do të shënjestronin qëllimisht një shkollë. Objektivat tanë janë raketat”. Izraeli gjithashtu tha se nuk kishte gjetur asnjë lidhje me operacionet e tyre, duke hedhur poshtë akuzat për shënjestrim civil.

Imazhe të tjera satelitore tregojnë Spitalin Gandhi në Teheran. Imazhet e datës 1 mars dhe 3 mars tregojnë një kullë televizive direkt pranë spitalit në rrënoja. Video të verifikuara nga Sky News tregojnë se nuk ishte prekur vetëm kulla televizive; edhe spitali ishte goditur. Këto incidente theksojnë rrezikun e madh për civilët dhe infrastrukturën civile në zonat e konfliktit, edhe kur objektivat kryesore janë ushtarake.

Marrë nga Sky News