Kaosi i udhëtimeve ajrore thellohet: Mijëra fluturime anulohen pas luftës SHBA-Izrael kundër Iranit

Kaosi në udhëtimet ajrore globale, i shkaktuar nga lufta SHBA-Izrael kundër Iranit, vazhdoi të hënën me mijëra fluturime të tjera të anuluara dhe qindra mijëra pasagjerë të bllokuar. Aeroportet dhe linjat ajrore të Gjirit kanë pezulluar të gjitha operacionet deri të martën në orën 10:00 GMT, duke thelluar krizën më të rëndë të aviacionit që nga pandemia e COVID-19. Kjo situatë ka shkaktuar ndërprerje masive në shërbimet ajrore ndërkombëtare, duke lënë pasagjerë të shumtë në pritje dhe duke ndikuar në tregjet financiare.

Çmimet e aksioneve të linjave ajrore dhe kompanive të udhëtimit ranë ndjeshëm pas ditësh të tëra ndërprerjesh, ndërsa Donald Trump la të kuptohet se veprimi ushtarak i SHBA-së mund të zgjasë edhe katër javë të tjera. Disa transportues dhe firma udhëtimi po ofrojnë rimbursime ose ndryshime falas për ata që duhet të udhëtojnë në javët e ardhshme. Aeroportet kryesore të Lindjes së Mesme, përfshirë Dubain – qendrën më të ngarkuar ndërkombëtare në botë – u mbyllën për të tretën ditë radhazi, duke shënuar goditjen më akute në aviacion që kur pandemia e COVID-19 paralizoi industrinë. Kjo mbyllje e zgjatur ka pasur pasoja të rënda ekonomike dhe operacionale.

Fluturimet në të gjithë Lindjen e Mesme janë anuluar, duke ndërprerë mijëra shërbime deri më tani, ndërsa transportuesit ndërkombëtarë vazhduan të pezullonin shërbimet e tyre. Sipas analistëve të Cirium, deri në orën 10:00 të mëngjesit, të paktën 1,555 fluturime drejt Lindjes së Mesme ishin anuluar, megjithëse ata paralajmëruan se shifrat ishin artificialisht të ulëta për shkak të të dhënave të kufizuara nga Irani dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, ku qindra fluturime të tjera ishin planifikuar për të hënën. Anulimet prekën më së shumti transportuesit e Gjirit, të tre prej të cilëve tani lidhin pasagjerë në mbarë botën përmes qendrave të tyre. Emirates, me bazë në Dubai, dhe Etihad Airways, në Abu Dhabi, thanë se fluturimet drejt dhe nga qendrat e tyre nuk do të operonin deri të martën vonë në mëngjes, ndërsa Qatar Airways ka pezulluar operacionet për aq kohë sa hapësira ajrore e Katarit mbetet e mbyllur. Platforma e gjurmimit FlightAware raportoi se gati 2,800 fluturime u anuluan të shtunën dhe 3,156 të dielën. Disa fluturime drejt Qipros janë prekur gjithashtu, me easyJet që anuloi tre shërbime kthimi midis Pafos dhe Larnakës dhe Mbretërisë së Bashkuar të hënën, pasi një dron goditi bazën e RAF në Akrotiri. British Airways njoftoi anulimin e shërbimit të saj për në Larnaka të hënën. Hapësira ajrore mbi Iran, Irak, Kuvajt, Izrael, Bahrein, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Katar ishte ende praktikisht bosh të hënën, sipas faqes së internetit të gjurmimit të fluturimeve Flightradar24.

Ndikimi është përhapur shumë përtej Lindjes së Mesme, me pasagjerë të bllokuar nga Bali në Frankfurt. Air India anuloi fluturimet të dielën nga Delhi, Mumbai dhe Amritsar për në qytete të mëdha në Evropë dhe Amerikën e Veriut. Ndërsa konflikti u përhap në Liban – me Izraelin që kreu sulme ajrore në periferitë jugore të Bejrutit pasi Hezbollahu i lidhur me Iranin lëshoi raketa drejt Izraelit – pjesa më e madhe e hapësirës ajrore të rajonit mbeti e mbyllur. Ekuipazhet dhe pilotët janë shpërndarë tani nëpër botë, duke komplikuar procesin e rifillimit të fluturimeve sa herë që hapësira ajrore rihapet. Ndërsa shumë pasagjerë luftuan për të gjetur informacion mbi statusin e udhëtimeve të planifikuara, duke u mbledhur në disa nga aeroportet tregtare më të ngarkuara në botë mes vonesave dhe anulimeve të përhapura, super të pasurit gjetën një rrugë alternative për të dalë nga Lindja e Mesme. “Arabia Saudite është e vetmja mundësi reale për njerëzit që duan të largohen nga rajoni tani,” tha Ameerh Naran, shefi ekzekutiv i ndërmjetësimit të avionëve privatë Vimana Private, për Semafor, duke vlerësuar koston e avionëve privatë nga Riadi në Evropë deri në 350,000 dollarë (260,000 £).

Rajoni dhe linjat e tij ajrore janë mësuar me ndërprerje udhëtimi gjatë viteve të fundit, por një mbyllje kaq e zgjatur e hapësirës ajrore – më shumë se 24 orë – dhe ndërprerja e të tre qendrave kryesore të tranzitit të Gjirit është e paprecedentë, thanë analistët. Aksionet e Tui, kompanisë më të madhe të udhëtimit në Evropë, ranë 7% në tregtimin e hershëm, ndërsa pronari i British Airways, IAG, ra 9%. Tui tha se do të kontaktonte të gjithë klientët që duhet të udhëtonin në Lindjen e Mesme në javën e ardhshme, ndërsa ende po bënte rregullime për të kthyer njerëzit nga Dubai dhe Katari. BA u ka thënë pasagjerëve që duhet të fluturonin nga Londra në Gjirin, Izrael ose Jordani deri më 15 mars se mund të shtyjnë udhëtimin pa pagesë. Ajo ka anuluar të gjitha fluturimet drejt Gjirit deri në fund të së martës. Sipas Cirium, deri në 25,000 pasagjerë mund të kishin fluturuar me 74 fluturime drejt Lindjes së Mesme sot. Disa fluturime drejt Bahreinit, Arabisë Saudite dhe Jordanisë janë anuluar gjithashtu, por fluturimet për në Egjipt janë deri tani të paprekura. Aksionet e linjave ajrore, përfshirë Lufthansa, Air France-KLM, Qantas dhe Singapore, ranë gjithashtu midis 5-7%. Kompania hoteliere Accor dhe kompania e lundrimit Carnival ranë gjithashtu ndjeshëm. Aksionet e linjave ajrore amerikane ranë rreth 5% në tregtimin para-tregut, ndërsa investitorët shqyrtuan ndikimin e luftës së Iranit në industrinë e aviacionit.

Transportuesit në mbarë botën përballen me çmime më të larta të naftës pasi nafta Brent u rrit deri në 13% duke arritur 80 dollarë për fuçi, me analistët që parashikojnë se ato mund të ngjiten deri në 100 dollarë. “Për të gjithë, ndikimi kryesor do të vijë përmes çmimeve të naftës, të cilat padyshim do të rriten,” tha këshilltari i aviacionit Bertrand Grabowski. Disa fluturime që kanë operuar janë ridrejtuar për të shmangur hapësirën ajrore të mbyllur ose të kufizuar. Rrugët e fluturimit mbi Iran dhe Irak ishin bërë më të rëndësishme pasi lufta Rusi-Ukrainë detyroi linjat ajrore të shmangnin hapësirën ajrore të të dy vendeve. Mbylljet e hapësirës ajrore të Lindjes së Mesme tani po shtrëngojnë linjat ajrore në korridore më të ngushta, me luftimet midis Pakistanit dhe Afganistanit që shtojnë një rrezik tjetër, vuri në dukje Ian Petchenik, drejtori i komunikimit në Flightradar24. “Rreziku i ndërprerjes së zgjatur është shqetësimi kryesor nga perspektiva e aviacionit komercial,” tha ai. Gjiri është gjithashtu një kryqëzim i madh për transportin ajror të mallrave, duke shtuar presionin mbi rrugët tregtare përveç ndërprerjeve në det.

Marrë nga The Guardian