Trump kërcënon se do të “shkatërrojë” rrjetin energjetik të Iranit nëse nuk arrihet armëpushim “shumë shpejt”

Donald Trump ka kërcënuar se do të “shkatërrojë” stacionet energjetike dhe impiantet e ujit të pijshëm të Iranit nëse Teherani nuk pranon kushtet e paqes “shumë shpejt”, edhe pse ai pretendoi progres diplomatik në përfundimin e luftës që u nxit nga SHBA-ja dhe Izraeli. Ky kërcënim vjen në një kohë kur Irani ka mbetur sfidues gjatë konfliktit njëmujor, duke i cilësuar propozimet e paqes të SHBA-së si “të tepërta, jorealiste dhe irracionale” dhe duke lëshuar valë raketash drejt Izraelit. Rreziku i një përshkallëzimi të mëtejshëm, duke përfshirë një operacion tokësor të SHBA-së për të marrë ishullin Kharg, vazhdoi të shkaktojë tronditje në tregjet financiare, me çmimet e naftës që po shkojnë drejt një rritjeje mujore rekord.

Në një postim në rrjetin e tij social Truth Social, Trump shprehu besimin se një zgjidhje e negociuar do të arrihej së shpejti, duke shtuar se SHBA-ja ishte në “diskutime serioze” me atë që ai e karakterizoi si “një regjim më të arsyeshëm” në Teheran. Megjithatë, ai theksoi se nëse nuk arrihej një marrëveshje – duke përfshirë rihapjen e rrugës detare të ngushticës së Hormuzit – forcat amerikane do të shkatërronin “të gjitha impiantet e tyre të prodhimit të energjisë elektrike, puset e naftës dhe ishullin Kharg (dhe ndoshta të gjitha impiantet e shkripëzimit!)”. Shkatërrimi i infrastrukturës civile, si impiantet e energjisë dhe ujit, do të ishte i paligjshëm sipas të drejtës ndërkombëtare humanitare dhe ndoshta do të përbënte një krim lufte.

Më vonë të hënën, sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, deklaroi se Trump do të ishte i gatshëm t’u kërkonte vendeve arabe të ndihmonin në mbulimin e kostove të luftës me Iranin. Ky propozim shton një dimension të ri, duke sugjeruar se Uashingtoni mund të kërkojë të shkarkojë kostot e luftës mbi vetë shtetet e Gjirit që tani po përpiqen të ndërmjetësojnë një marrëveshje paqeje. Mesazhet e paqarta vazhduan, pasi në një intervistë me Financial Times, Trump tha se preferenca e tij do të ishte “të merrte naftën në Iran”, gjë që analistët besojnë se do të kërkonte përdorimin e trupave amerikane për të marrë ishullin Kharg, terminalin përmes të cilit kalojnë pothuajse të gjitha eksportet e naftës së Iranit.

Esmail Baghaei, zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, pranoi se Teherani kishte marrë një propozim me 15 pika nga administrata Trump pas bisedimeve të së dielës midis ministrave të jashtëm të Pakistanit, Egjiptit, Arabisë Saudite dhe Turqisë. Megjithatë, ai theksoi se nuk kishte pasur negociata të drejtpërdrejta me Uashingtonin, duke shtuar se kërkesat e SHBA-së ishin “të tepërta, jorealiste dhe irracionale”. Mohammad Bagher Ghalibaf, kryetari i parlamentit të Iranit, i hodhi poshtë bisedimet në Islamabad si një mbulesë për sjelljen e më shumë trupave amerikane në rajon, duke shtuar se forcat iraniane “po prisnin ardhjen e trupave amerikane në terren për t’i vënë zjarrin dhe për të ndëshkuar përgjithmonë partnerët e tyre rajonalë”, sipas mediave shtetërore.

Grupet e të drejtave të njeriut kritikuan ashpër kërcënimin e Trumpit për sulme ndëshkuese ndaj infrastrukturës civile. Erika Guevara-Rosas, drejtoresha e lartë e Amnesty International, deklaroi se “sulmi i qëllimshëm ndaj infrastrukturës civile si impiantet e energjisë është përgjithësisht i ndaluar”. Ajo shtoi se edhe në rastet e kufizuara kur ato kualifikohen si objektiva ushtarake, një palë nuk mund të sulmojë impiantet e energjisë nëse kjo mund të shkaktojë dëm të paproporcionuar ndaj civilëve, duke e bërë atë të paligjshëm sipas të drejtës ndërkombëtare humanitare dhe potencialisht një krim lufte.

Sjellja e Uashingtonit në luftën e tij të përbashkët me Izraelin kundër Iranit ka pasur pasoja serioze diplomatike. Spanja njoftoi mbylljen e hapësirës së saj ajrore për avionët amerikanë të përfshirë në konflikt. Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Keir Starmer, përsëriti se “kjo nuk është lufta jonë dhe ne nuk do të tërhiqemi në të.” Presidenti egjiptian Abdel Fattah al-Sisi i bëri thirrje Trumpit t’i japë fund luftës në Lindjen e Mesme, duke theksuar se askush nuk do të jetë në gjendje të ndalojë konfliktin në rajonin e Gjirit dhe duke i kërkuar Trumpit të ndihmonte, duke nënvizuar shqetësimin ndërkombëtar në rritje.

Ekziston një mungesë qartësie mbi statusin e përpjekjeve të Pakistanit për të ndërmjetësuar bisedimet që synojnë t’i japin fund luftës, e cila kërcënon të zhysë ekonominë globale në recesion dhe të shkaktojë mungesa ushqimesh dhe barnash. Çmimi i naftës u rrit në pothuajse 117 dollarë për fuçi. Fondi Monetar Ndërkombëtar paralajmëroi se “të gjitha rrugët çojnë në çmime më të larta dhe rritje më të ngadaltë në mbarë botën” nëse konflikti vazhdon. Ekspertët, si Maziyar Ghiabi, drejtor i Qendrës për Studime Persiane dhe Iraniane në Universitetin e Exeter, kanë paralajmëruar se një operacion tokësor i SHBA-së ndoshta do ta shtynte konfliktin drejt një lufte rajonale gjithnjë e më të thellë, me efekte të paparashikueshme dhe afatgjata humanitare dhe ekonomike.

Marrë nga The Guardian