Konkursi “Arkitektët e rinj për Zhvillimin Urban” jep frutet e para

Konkursi  “Arkitektët e rinj për Zhvillimin Urban”, i organizuar nga Ministria e Zhvillimit Urban dhe fituesit e dal prej tij, kanë hedhur idetë e para për zbatimin e projekteve në terren: rindërtimin e Kishës së Shën Mërisë së Vaut të Dejës dhe Muzeut të kujtesës e traditës vendase përgjatë rrugës për në Kështjellën e Shën Markut. Këtë propozon fituesja e vendit të parë të  konkursit,  Arba Baxhaku, në punimin e saj.

Ideja e projektit nis me rrugëtimin e Shën Palit në tokën Ilire, ndaj lidhet ngushtë me origjinën e hershme të Kishës Apostolike Shqiptare. Propozohet një vlerësim monumental i rrënojave të kishës, pa fshehur kishën e re të ndërtuar aty pranë në vitet ’90. Projekti i kushton vëmendje dhe kështjellës së Shën Markut dhe kishës brenda mureve me po të njëjtin emër. Rrënojat e kishës së vjetër do t’i brendashkruhen një kryqi muresh, të ngjashme me një skulpturë të gurtë mbartëse të dimensioneve të kujtesës, ndërkohë që vetë rrënojat do të shndërrohen në simbolin e një vaske pagëzimi, e cila do të ushqehet nga ujërat e mbledhura të kompluvium-it që do t’i rrijë mbi kokë. Dimensionet e projektit mbështeten në skicat e mbijetuara të kishës së shembur. Gurët e mbledhur të altarit do të riformojnë altarin e ri, ndërsa rruga që të sjell në Vaun e Dejës do të shndërrohet në një shteg panoramik që do të nisë me një shëtitje mes hijesh të gjata mani prej nga do të merret lënda e parë për përpunimin e SHEN-MARKUmëndafshit tradicional të zonës.

Planimetria shpreh një zgjidhje që risjelle të shkuarën, ku zgjerimi i bazilikave kristiane kryhej historikisht duke përdorur ndërtesat pararendëse si elemente të kishës së re e më të madhe.

Projekti parashikon t’i japë udhë rigjenerimit të turizmit në Zadrimë, duke shndërruar kishën e rindërtuar, jo vetëm në një vend pelegrinazhi për besimtarët katolikë, por edhe në një monument që përkujton persekutimin e lirisë së shprehjes në gjithë brezat në vazhdim. Ndërtimi është menduar të kryhet me materiale lokale, betoni struktural do të vishet me gurin e bardhë të Vaut të Dejës. Shkëmbi që mbart rrënojat e Kështjellës së Shën Markut do të krijojë me përbërjen e tij një varg trupash gjeometrikë, që do të marrin formë nën një proces të ngjashëm me atë të një skulpture, ku trupi i muzës duket se merr jetë teksa çlirohet prej mermerit gjenerues në një proces që zgjat një përjetësi.