Raporti i “The Economist” për Shqipërinë: Çelja e negociatave këtë vit mund të ndikojë në zgjedhje

Njësia e Inteligjencës Ekonomike: Shqipëria nuk i nis negociatat deri në fund të 2017-ës. Arsyeja? Zgjedhjet

Nga Herion Mesi

Pavarësisht përgjigjes pozitive që pritet të japë këto ditë Komisioni Europian për Shqipërinë, negociatat për anëtarësimin në Bashkimin Europian do të nisin në fund të vitit të ardhshëm. Është ky, konkluzioni i Njësisë së Inteligjencës Ekonomike, e cila në raportin e saj për Shqipërinë 2016-2017, thekson se kusht për çeljen e negociatave janë zgjedhjet parlamentare të qershorit të vitit të ardhshëm. “Koalicioni qeveritar, i përbërë nga Partia Socialiste e Shqipërisë (PS) e Kryeministrit, Edi Rama dhe Lëvizja Socialiste për Integrim (LSI), ka një shumicë të madhe, duke kontrolluar 83 nga 140 vende në parlament.  Mandati i qartë i qeverisë dhe ngjashmëria e politikave përqafuar nga partnerët e koalicionit duhet të bëjë të mundur për të zbatuar reformat e rekomanduara nga BE-ja. Njësia e Inteligjencës Ekonomike pret që, në qoftë se Shqipëri përshpejton procesin e reformave deri në fund të vitit 2016 Shqipëria mund të marrë një datë për hapjen e bisedimeve të pranimit me BE-në, por këto nuk kanë të ngjarë të fillojnë jo me herët se deri në fund të 2017-ës”,- thuhet në raport. Sipas saj, Qeveria përballet me sfidën e konsolidimit fiskal duke u përpjekur për të nxitur rritjen ekonomike. “Ne parashikojmë që rritja vjetore e PBB-së reale do të përshpejtojë deri në 3% në vitin 2016 dhe 3.4% në vitin 2017, nga 2.8% që ishte në vitin 2015, duke përfituar nga norma historikisht të ulëta të interesit”,- theksojnë specialistët e “The Economist” në raportin e tyre.

Integrimi

Duke pasur parasysh angazhimin e përcaktuar të qeverisë për integrimin në BE, “The Economist” – Njësia e Inteligjencës pret që Shqipëria të bëjë progres gradual në përmbushjen e kushtet e vendosura nga Komisioni Europian. Megjithatë, sipas ekspertëve, këto përpjekje të qeverisë mund të pësojnë ulje, “si rezultat i rikthimit të konfliktit politik në vend, siç është theksuar nga thirrja e zotit Berisha për qytetarët që të armatosin veten e tyre”- thuhet në raport. Atmosfera më konfrontuese politike dhe që prek drejtpërdrejtë procesin e integrimit të vendit në BE, mes palëve është shënuar gjatë diskutimeve për ndryshimin e legjislacionit në kuadër të reformës në drejtësi, që është dhe kushti kryesor i vendosur nga BE për nisur bisedimet e pranimit të Shqipërisë në BE. Reforma në drejtësi kaloi përfundimisht në fund të korrikut, pas 18 muaj negociatash intensive dhe nën presionin e ushtruar nga BE dhe SHBA. “Kjo duhet të bëjë të mundur që Shqipëria të marrë deri në fund të 2016 një datë për hapjen e bisedimeve të pranimit. Megjithatë, nisja e bisedimeve të pranimit ka të ngjarë të jetë subjekt i kushteve të mëtejshme, pjesërisht për të shmangur dhënien e avantazhit të koalicionit qeverisës, një avantazh ky që do të jepej në prag të zgjedhjeve të qershorit 2017; dhe pjesërisht për të shmangur nxitjen e ndjenjave të anti-zgjerimit përpara francezët presidenciale dhe zgjedhjet parlamentare gjermane që do të mbahen respektivisht në prill-maj dhe shtator 2017. Për këtë arsye bisedimet e pranimit që do të ishin dhe substanciale për integrimin e Shqipërisë në BE nuk pritet të nisin deri në fund të 2017-ës” thekson “The Economist” në raport.

Përmbledhja e raportit

Në raportin e saj, Njësia e Inteligjencës Ekonomike bën dhe një pasqyrim të ngjarjeve më të rëndësishme dhe më të debatuara të politikës shqiptare përgjatë këtij. Sipas saj, në 22 korrik Parlamenti miratoi me votë unanime paketën ligjore për ndryshimet kushtetuese që kanë për synim reformimin e sistemit gjyqësor – një proces ky i nevojshëm para se Shqipëria të mund të hapë bisedimet e pranimit të saj me Bashkimin Europian. Ngjarje e rëndësishme, në raportin e “The Economist” janë dhe akuzat e opozitës pak muaj më parë që kishin të bënin me një implikim të Kryeministrit Edi Rama në fushatën elektorale për rizgjedhjen e Presidentit të SHBA-ve barck Obama në vitin 2012. “Në fillim të korrikut PDSH ngriti kallëzim penal kundër z.Rama, duke pretenduar se ai kishte qenë i përfshirë në bërjen e një pagese të paligjshme për rizgjedhjen e presidentit amerikan, Barack Obama, në fushatën e vitit 2012”,- thuhet në raport. Sa i përket situatës ekonomike, ekspertët e Njësisë Inteligjente Ekonomike theksojnë se qeveria ka shfaqur një ekonomi të konsoliduar, ku gjatë muajve janar-maj ka arritur të mbledhë fitime për arkën e shtetit një shumë prej afro 149 milionë dollarë, të ardhura këto që nuk ishin shënuar që prej vitit 2008. “Më 4 maj, Banka e Shqipërisë (BSH, banka qendrore), vendosi të ulë normën bazë të interesit me 0.25 pikë përqindje, nga niveli 1.50% në nivelin 1.25%, duke vendosur kështu normën më të ulët në shifrat rekord prej 1.25%. Rritja e PBB reale është përshpejtuar në 3% gjatë muajve janar-mars të këtij viti, nga 2.1% që ishte në periudhën tetor-dhjetor të vitit 2015. Inflacioni u përshpejtua me 1.2% nga viti në vit në qershor, nga 0.7% në maj, por mbeti edhe më poshtë në fund të ulët të grupit të Bankës së Shqipërisë objektivit prej 2-4%”- thuhet në raport.

Stabiliteti politik

Qeveria, e cila u zgjodh në qershor 2013 dhe përbëhet nga Partia Socialiste e Shqipërisë (SPA) dhe Lëvizja Socialiste për Integrim (LSI), ka 83 nga 140 vende parlamentare. Ajo ka një shumicë shumë të madhe, me një mandat të fortë dhe në kohezion më të madh ideologjik sesa paraardhësi i tij, i cili ishte i udhëhequr nga partia e qendrës së djathtë, Partia Demokratike e Shqipërisë (PDSH) edhe pse përfshihej, deri pak para zgjedhjeve parlamentare të vitit 2013 edhe LSI-ja. Kjo ka ndihmuar koalicionin e majtë që të qeverisë dhe të hartojë një program reformash deri më tani, dhe kjo shihet si ogur i mirë për perspektivën qeverisëse të vendit sa i përket iniciativave ligjore në një sërë fushash që kërkojnë reforma. “Këto përfshijnë trajtimin e korrupsionit të përhapur, duke rritur efikasitetin e administratës publike, duke zgjeruar kompetencat e autoriteteve lokale dhe rritjen e pavarësisë së gjyqësorit. Koalicioni qeverisës do të kërkojë për të përshpejtuar procesin e integrimit në BE-së – një fushë në të cilën ajo ka pasur sukses të konsiderueshëm, veçanërisht me marrjen e statusit të vendit kandidat të BE-së në qershor 2014”- thuhet në raport.

Kryeministri, Edi Rama, e ka dëshmuar aftësitë e tij politike si kryebashkiak i suksesshëm e të kryeqyteti, Tirana, e cila ka pësuar zhvillim spektakolar gjatë tre mandateve të tij nga viti 2000 deri në 2011-ën. Ndryshe nga Sali Berisha, i cili sundoi nga PDSH me dorë të hekurt për më shumë se dy dekada, derisa ai dha dorëheqjen pas humbjes së partisë së zgjedhjeve 2013, z. Rama ka pasur një numër të madh sfidash për të krijuar pozitën e tij në PS, duke sjellë dhe një profil ndryshe nga partia e vjetër, në të cilën ai ka zëvendësuar shumë anëtarë me politikanët e rinj në qeveri. Edhe pse perspektiva për reforma duket e ndritshme, ata duhet të përballen me shumë problematike të trashëguara prej vitesh, duke filluar nga korrupsioni në qeveri e deri te politizimi i administratës publike, paraqesin një pengesë serioze për zbatimin e ndryshimeve. “Reformat mund të pengohen edhe nga mosmarrëveshjet mes zotit Rama dhe Ilir Meta, një ish-ministër dhe ish-kryeministri i PS-së, i cili u largua nga partia në vitin 2004 për të formuar LSI-në. Që nga viti 2009 Z. Meta ka marrë rolin e “Rolin kryesor” në politikën shqiptare: pa 16 deputetët e LSI, PS-ja nuk do të kishte dot një shumicë parlamentare”- thuhet në raportin e Njësisë së Inteligjencës Ekonomike, pranë “The Economist”.

Shënim: The Economist Intelligence Unit – Njësia e Inteligjencës Ekonomike është një botues i specializuar që i shërben kompanive për themelimin dhe menaxhimin e operacioneve financiare përtej kufijve kombëtarë britanikë. Për 60 vjet ajo ka qenë një burim i informacionit mbi biznesin e zhvillimet, trendet ekonomike dhe politike, rregulloret e qeverisë dhe praktika e korporatave në mbarë botën. Njësia e Inteligjencës Economist jep informacionin e saj në katër mënyra: nëpërmjet portofolit të saj dixhitale, ku analiza fundit është përditësuar të përditshme; përmes produkteve të abonimit të shtypura duke filluar nga gazetat në punimet vjetore e referencës; përmes raporteve hulumtuese; dhe duke organizuar seminare dhe prezantime.