Qëndrimi i kahershëm i Gjergj Lucës kundër asistencës sociale dhe vendimi amerikan për kufizimin e vizave

Reagimi i Gjergj Lucës ndaj vendimit të Departamentit Amerikan të Shtetit për pezullimin e lëshimit të vizave emigruese për shtetasit e disa vendeve, mes të cilëve edhe Shqipëria, nuk mbetet në nivelin e një komenti të rastësishëm politik. Ai shërben si katalizator për rikthimin e një debati thelbësor, të vjetër dhe njëherazi të pazgjidhur në shoqërinë shqiptare: raporti i individit me punën, përgjegjësinë personale dhe asistencën sociale.

Në thelb të qëndrimit të Lucës qëndron një tezë e prerë dhe provokuese: asistenca sociale për personat e aftë për punë nuk është akt solidariteti, por mekanizëm shkatërrues, që prodhon varësi, apati dhe deformim të etikës së punës. Për Lucën, ndihma sociale humb kuptimin e saj human kur shndërrohet nga një instrument i përkohshëm mbështetjeje në një mënyrë jetese, e cila i shmang individët nga përgjegjësia për të ndërtuar mirëqenien e vet dhe të familjes.

Deklarata e tij e fortë,“Asistenca sociale për njerëzit e aftë për punë është dhe mbetet vdekje kombëtare dhe ndërkombëtare”, nuk është thjesht retorikë. Ajo synon të tronditë ndërgjegjen publike dhe të sfidojë një mentalitet të rrënjosur, sipas të cilit shteti shihet si garant i jetesës, edhe atëherë kur individi ka mundësi reale për të kontribuar përmes punës. Luca argumenton se vende pune ekzistojnë, por refuzohen për shkak të mungesës së vullnetit, disiplinës apo gatishmërisë për të përballuar sakrificat që kërkon ndërtimi i një jete të qëndrueshme.

Në këtë prizëm, asistenca sociale për të aftët për punë nuk dëmton vetëm buxhetin e shtetit; ajo prodhon pasoja shumë më të thella: krijon modele negative për brezat e rinj, normalizon shmangien nga përgjegjësia dhe e kthen pasivitetin në normë shoqërore. Sipas Lucës, individët që përfitojnë padrejtësisht nga ndihma sociale nuk mashtrojnë vetëm shtetin, por edhe veten, duke hequr dorë nga dinjiteti që vjen nga puna dhe nga ndjenja e vlerësimit personal.

Vendimi i administratës Trump, i cili vendos theks të qartë te vetë-mjaftueshmëria financiare e emigrantëve dhe refuzimi i çdo forme varësie nga ndihmat publike, përdoret nga Luca si një pasqyrë ku shqiptarët duhet të shohin realitetin e tyre. Ky regjim i ri kufizimesh nuk paraqitet vetëm si masë administrative, por si mesazh i qartë politik dhe kulturor: emigracioni nuk është shpëtim për ata që nuk kanë ndërtuar më parë një kulturë pune dhe përgjegjësie.

Sqarimi i Ambasadës së SHBA-së, sipas të cilit emigrantët nuk duhet të përbëjnë barrë financiare për shoqërinë amerikane, përforcon këtë filozofi. Rishikimi i politikave për të parandaluar përdorimin e ndihmave sociale nga emigrantët nuk është akt ndëshkues, por përpjekje për të ruajtur ekuilibrin social dhe ekonomik të vendit pritës. Në këtë kuptim, mesazhi është i drejtpërdrejtë: dinjiteti i individit matet edhe nga aftësia për të qenë kontribues, jo konsumues pasiv i burimeve publike.
Qëndrimi i Gjergj Lucës, ndonëse i ashpër dhe shpesh polemik, hap një debat të domosdoshëm për Shqipërinë: a do të ndërtojmë një shoqëri të bazuar mbi punën, meritën dhe përgjegjësinë, apo do të vazhdojmë të ushqejmë një kulturë varësie që e dobëson shtetin dhe e zbraz shoqërinë nga energjia krijuese? Në fund, ky nuk është vetëm debat për asistencën sociale apo për vizat amerikane, por për modelin e njeriut dhe të shoqërisë që duam të jemi.

AV/KJ