BBC: Bisedimet SHBA-Iran do të fillojnë në Zvicër, Teherani thotë se ka mbyllur Ngushticën e Hormuzit

Bisedimet e drejtpërdrejta midis SHBA-së dhe Iranit do të fillojnë në Zvicër, pavarësisht se ushtria iraniane tha se e ka mbyllur përsëri Ngushticën e Hormuzit për shkak të sulmeve të Izraelit në Libanin jugor.

Irani përmendi gjithashtu një shkelje të marrëveshjes së tij me SHBA-në për t’i dhënë fund luftës si një arsye për mbylljen. Megjithatë, ushtria amerikane ka thënë se “trafiku vazhdon të rrjedhë” në ngushticë.

Zëvendëspresidenti i SHBA-së, JD Vance, mbërriti në Zvicër herët të dielën në mëngjes. Raundi i ri i negociatave pritet të fillojë më vonë gjatë ditës.

Një delegacion iranian, përfshirë kryetarin e parlamentit Mohammad Bagher Ghalibaf dhe Ministrin e Jashtëm Abbas Araghchi, mbërriti vonë të shtunën.

Zyrtarëve nga SHBA-ja dhe Irani do t’u bashkohen në bisedime kryeministri i Pakistanit, Shehbaz Sharif, dhe kreu i forcave të armatosura të vendit, Feldmarshal Asim Munir.

Pakistani ka vepruar si ndërmjetës gjatë gjithë luftës dhe ka qenë mikpritës i një raundi të mëparshëm negociatash midis SHBA-së dhe Iranit.

“Pakistani do të vazhdojë të mbështesë zbatimin e marrëveshjeve midis Iranit dhe Shteteve të Bashkuara”, tha Ministria e Punëve të Jashtme e Pakistanit në një deklaratë përpara bisedimeve.

Vance tha se shpresonte të bënte përparim “në çështjen bërthamore” dhe në “çështjen e armëpushimit në Liban”.

Duke folur me shtypin përpara se të hipte në aeroplan, ai u pyet për përplasjet midis Izraelit dhe Hezbollahut dhe sulmet ajrore izraelite në Libanin jugor dhe tha: “Gjërat në fakt po përmirësohen atje dhe po ngadalësohen pak”.

“Do të jetë diçka që do të duhet ta menaxhojmë vazhdimisht për të siguruar që Izraeli dhe Libani të jenë të sigurt. Ky është në thelb qëllimi i kësaj, ta bëjmë të gjithë rajonin të sigurt”, tha ai.

Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit, Esmail Baghaei, tha se vendi i tij do të “kërkojë që pala tjetër të përmbushë angazhimet e saj”.

Më herët këtë javë, presidentët e SHBA-së dhe Iranit nënshkruan një marrëveshje fillestare që synon t’i japë fund luftës, përfshirë atë në Liban, me efekt të menjëhershëm. Ajo përfshin një angazhim për bisedime të mëtejshme për të arritur një marrëveshje përfundimtare gjatë 60 ditëve të ardhshme.

Gjërat i ndërlikojnë edhe më shumë përplasjet e vazhdueshme midis Izraelit dhe Hezbollahut, milicisë së mbështetur nga Irani me bazë në periferitë jugore të kryeqytetit të Libanit, Bejrut.

Të shtunën, të paktën 47 persona u vranë në Liban pas një serie sulmesh ajrore izraelite, tha ministria e shëndetësisë e vendit.

Forcat Mbrojtëse të Izraelit (IDF) thanë se kishin goditur 80 objektiva të lidhura me Hezbollahun dhe kishin vrarë “dhjetëra” anëtarë të tij.

IDF thotë se katër ushtarë të saj u vranë gjithashtu.

Izraeli dhe Hezbollahu kanë vazhduar të shkëmbejnë zjarr që kur u njoftua marrëveshja midis SHBA-së dhe Iranit, por të premten pasdite u konfirmua një armëpushim i menjëhershëm midis të dyjave.

Përpara marrëveshjes, Izraeli kishte thënë se nuk kishte ndërmend të tërhiqte forcat e tij nga Libani dhe kishte këmbëngulur se konflikti i tij me Hezbollahun ishte i ndarë nga lufta kundër Iranit.

Hezbollahu tha se sulmet izraelite në Liban ishin një përpjekje për të “sabotuar” marrëveshjen më të gjerë SHBA-Iran.

Qeveria amerikane ka kritikuar operacionet e vazhdueshme të Izraelit në Liban, i cili u përfshi në luftë kur Hezbollahu lëshoi ​​raketa në Izrael në hakmarrje për sulmet amerikane-izraelite që vranë udhëheqësin suprem të Iranit.

Ministria e Shëndetësisë e Libanit tha se 4,057 persona janë vrarë që nga rifillimi i konfliktit midis Izraelit dhe Hezbollahut më 2 mars.

Korpusi i Gardës së Revolucionit Islamik (IRGC) i Iranit tha se sulmet izraelite në Liban shkelën marrëveshjen e armëpushimit.

dhe Ngushtica e Hormuzit, e cila ishte rihapur pasi SHBA-të dhe Irani arritën një marrëveshje për t’i dhënë fund luftës, ishte mbyllur.

Duke justifikuar njoftimin e saj se po mbyllte ngushticën, ushtria iraniane akuzoi SHBA-në për shkelje të marrëveshjes SHBA-Iran duke mos zbatuar klauzolën e parë të memorandumit të tyre të mirëkuptimit prej 14 pikash , i cili pranon “ndërprerjen e menjëhershme dhe të përhershme të operacioneve ushtarake në të gjitha frontet, përfshirë në Liban”.

Megjithatë, pas deklaratës së Iranit, zëdhënësi i Komandës Qendrore të SHBA-së (Centcom), Tim Hawkins, tha se “trafiku vazhdon të rrjedhë”. Ai tha se forcat amerikane po “monitoronin situatën për të siguruar që kjo të mbetet kështu”, duke shtuar se “Irani nuk e kontrollon Ngushticën e Hormuzit”.

Centcom tha se 55 anije tregtare kaluan nëpër ngushticë të shtunën me më shumë se 17 milionë fuçi naftë për tregjet globale.

Të dhënat e gjurmimit të monitoruara nga BBC Verify sugjeruan se të paktën pesë anije cisternë kaluan nëpër ngushticë të shtunën, ndërsa disa anije duket se kanë bërë kthesa U në zonë.

Irani në fakt bllokoi Ngushticën e Hormuzit pasi SHBA-të dhe Izraeli sulmuan vendin më 28 shkurt, duke shkaktuar tronditje në tregjet globale të energjisë.

Ngushtica është mjaftueshëm e thellë për cisternat më të mëdha të naftës bruto në botë dhe përdoret nga prodhuesit kryesorë të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në Lindjen e Mesme, si dhe nga klientët e tyre.

Në vitin 2025, rreth 20 milionë fuçi naftë dhe produkte nafte kaluan nëpër ngushticë në ditë, sipas vlerësimeve nga Administrata Amerikane e Informacionit për Energjinë. Kjo është një vlerë prej gati 600 miliardë dollarësh (447 miliardë paund) tregti energjie në vit.