Në Divjakë, mbetjet bujqësore dikur u shkaktonin fermerëve kosto dhe vështirësi. Sot, me mbështetjen e BE-së, një kompani po i shndërron ato në pleh organik të sterilizuar dhe pa baktere, duke mbrojtur tokën, ulur ndotjen dhe ndihmuar fermerët të kultivojnë në mënyrë më të qëndrueshme.
Në Divjakë, ku toka pjellore kultivohet dy deri në tri herë në vit, fermerët përballen me një sfidë të përsëritur: sasi të mëdha mbetjesh organike të mbetura pas korrjes dhe paketimit për eksport. Gjethe lakre, mbetje perimesh dhe nënprodukte të tjera shpesh grumbullohen në skajet e fushave, duke krijuar probleme të kushtueshme asgjësimi dhe, kur lihen të patrajtuara, çojnë në infeksione, kanale të bllokuara dhe tokë të papërdorshme.
Në vend që të lejonte që kjo tepricë të bëhej barrë, Robert Kokoneshi pa një mundësi. Duke i kthyer mbetjet bujqësore në pleh organik, kompania e shndërron atë që dikur hidhej në një burim të vlefshëm për fermerët.
“Gjatë procesit të paketimit për dërgesat e eksportit, kuptuam se sa material po shpërdorohej. Ai moment ngjalli idenë për të kompostuar gjithë mbetjet dhe për t’i shndërruar në diçka të dobishme. Sot, përmes bashkëpunimit të ngushtë me fermerët, ne mbledhim mbetjet organike, i përpunojmë përmes kompostimit dhe ia kthejmë tokës duke mbyllur ciklin mes prodhimit dhe natyrës”, thotë Kokoneshi.
Ajo që fillimisht dukej si një sfidë e kushtueshme, shpejt u bë baza për inovacion. Në vend që t’i linte mbetjet e ushqimit të kalbeshin në fusha, Kokoneshi investoi në makineri të specializuara dhe eksperimentoi me kompostimin në disa faza. Me mbështetjen e projektit “BE për Inovacionin”, kompania zgjeroi kapacitetin e saj, duke marrë asistencë financiare dhe teknike për të përmirësuar transportin dhe metodat e përpunimit.
Ky partneritet u mundëson fermerëve të përmbushin kërkesat e kultivimit intensiv në Divjakë, duke zvogëluar njëkohësisht rreziqet mjedisore. Nisma mbështetet nga një kamion i pajisur posaçërisht me një kapacitet prej 25 tonësh, i projektuar për të trajtuar vëllime të mëdha të mbetjeve organike të mbledhura nga fermat dhe bizneset vendore. Gjatë punës së tij, kamioni garanton që materialet organike të ndahen me kujdes nga plastika dhe elementët e tjerë jo të biodegradueshëm. Kjo ndarje e kujdesshme jo vetëm që përshpejton fazën e përpunimit, por gjithashtu garanton materiale më të pastra për kompostimin, duke zvogëluar ndotjen dhe duke përmirësuar efikasitetin.
Siç shpjegon Kokoneshi, “Duke ndarë mbetjet në burim, e bëjmë të gjithë ciklin më të shpejtë, më të sigurt dhe shumë më efektiv, duke e shndërruar atë që dikur ishte një problem i kushtueshëm në një zgjidhje të qëndrueshme.”
Në këtë mënyrë, kamioni luan një rol vendimtar për riformësimin e praktikave të menaxhimit të mbetjeve dhe mbështetjen e një të ardhmeje më të gjelbër.
Rezultati ka qenë transformues dhe ka vërtetuar se materialet e hedhura mund të ripërdoren për diçka me vlerë të vërtetë. Sot, kompania mbledh lëndë organike drejtpërdrejt nga fermat, e përpunon me kujdes dhe e kthen atë si pleh organik me cilësi të lartë. Ky zhvillim jo vetëm që ul kostot e asgjësimit, por gjithashtu u siguron fermerëve një pleh steril, pa baktere, që eliminon problemet që lidhen me plehun tradicional, siç janë patogjenët, farat e barërave të këqija dhe infeksionet e tokës.
Nismëtari Kokoneshi shpjegon se atë që të tjerët e shohin si mbetje, ai e sheh si një lëndë të parë me potencial shumë të madh. “Duke e kompostuar dhe duke e kthyer në tokë, ne u ofrojmë fermerëve një produkt që është më i sigurt, më i pastër dhe më efektiv se plehu tradicional”.
Kjo qasje ka riformësuar praktikat bujqësore në Divjakë, duke ofruar një alternativë të qëndrueshme ndaj plehrave kimike dhe duke demonstruar se përgjegjësia mjedisore mund të shkojë krah për krah me konkurrueshmërinë bujqësore.
Ndryshe nga plehu i stallave, i cili mund të përhapë sëmundje, barëra të këqija dhe infeksione, ndërsa kërkon punë të rëndë dhe kosto të larta shpërndarjeje, apo plehrat kimike, të cilat dobësojnë pjellorinë e tokës me kalimin e kohës, produkti i kompostuar i Kokoneshit ofron një zgjidhje sterile dhe pa baktere. Ai është me kosto efektive, i përgjegjshëm ndaj mjedisit në lidhje me ripërtëritjen e lëndëve ushqyese të tokës, si dhe konkurrues me plehrat kimike, si një alternativë më e shëndetshme dhe më e qëndrueshme.
Ajo që dikur konsiderohej mbetje, tani njihet si burim me vlerë të lartë. Nisma e Kokoneshit për kompostimin është më shumë sesa një zgjidhje teknike. Ajo përfaqëson një ndryshim kulturor në bujqësi, duke vërtetuar se qëndrueshmëria mund të jetë si praktike ashtu edhe fitimprurëse. Duke synuar përpunimin e deri në 1.500 tonë mbetje organike, Kokoneshi po vendos një standard të ri në Divjakë: kthimin e sfidave në mundësi, mbrojtjen e mjedisit dhe fuqizimin e fermerëve me mjete inovative për një të ardhme më të gjelbër.
Projekti “BE për Inovacionin” ka luajtur një rol kyç për nxitjen e bashkëpunimit dhe angazhimit brenda ekosistemit të sipërmarrjeve të reja dhe inovacionit në Shqipëri, si dhe për rritjen e vizibilitetit të tij, duke mbështetur mbi 100 aktivitete të ekosistemit gjatë periudhës së zbatimit.
Bashkimi Evropian, Gjermania dhe Suedia po punojnë për të krijuar vende pune me paga të larta në Shqipëri duke zhvilluar ekonominë e inovacionit. Përmes Challenge Fund, “BE për Inovacionin” ka krijuar një strukturë konkurruese financimi për të trajtuar çështjen e qasjes në financa për kompanitë inovative në të gjitha fazat e zhvillimit: ideja, validimi, rritja dhe zgjerimi.
Vizioni i Challenge Fund është të nxisë një ekosistem dinamik inovacioni duke ofruar fonde për kompanitë më premtuese, duke i ndihmuar ato të kalojnë “luginën e vdekjes”, si dhe duke u mundësuar të zgjerojnë bizneset e tyre inovative. Ai gjithashtu kërkon zgjidhje inovative që mbështeten te njohuritë shqiptare dhe krijojnë përmirësim dhe vlerë duke prezantuar ide, metoda apo produkte të reja.
ATSH