Pa marrëveshje me Iranin, zëvendëspresidenti amerikan JD Vance lë Pakistanin

Zëvendëspresidenti amerikan, JD Vance, u largua nga Islamabadi të dielën, pas dështimit për të arritur një marrëveshje me Iranin pas 21 orësh negociatash maratonë. Vance theksoi mangësitë në bisedime, duke deklaruar se Irani kishte zgjedhur të mos pranonte kushtet amerikane, përfshirë angazhimin për të mos ndërtuar armë bërthamore. Ky zhvillim shënon një pikë kthese në përpjekjet diplomatike mes dy vendeve, duke lënë të hapur fatin e një armëpushimi të brishtë dhe rihapjen e një rruge detare jetike.

“Lajmi i keq është se nuk kemi arritur një marrëveshje, dhe mendoj se ky është një lajm i keq për Iranin shumë më tepër sesa është një lajm i keq për Shtetet e Bashkuara të Amerikës,” tha Vance. Ai shtoi se delegacioni amerikan po kthehej në SHBA pa një marrëveshje, por me “vijat e kuqe” të tyre të bëra shumë të qarta. Vance zbuloi se kishte biseduar me Presidentin amerikan Donald Trump të paktën gjysmë duzine herë gjatë bisedimeve, dhe një nga pikat më të rëndësishme të mosmarrëveshjes mes dy palëve kishte qenë rreth zhvillimit të armëve bërthamore.

“Ne duhet të shohim një angazhim pohues se [Irani] nuk do të kërkojë një armë bërthamore, dhe nuk do të kërkojë mjetet që do t’i mundësonin atyre të arrinin shpejt një armë bërthamore,” theksoi ai. “Ky është qëllimi kryesor i presidentit të Shteteve të Bashkuara, dhe këtë kemi provuar ta arrijmë përmes këtyre negociatave.” Nga ana tjetër, agjencia gjysmë-zyrtare iraniane e lajmeve Tasnim raportoi se kërkesat “e tepërta” të SHBA-së kishin penguar arritjen e një marrëveshjeje dhe se negociatat kishin përfunduar. Kjo ishte në kontrast me një postim të mëparshëm të qeverisë iraniane në X, ku thuhej se negociatat do të vazhdonin dhe ekspertët teknikë nga të dyja palët do të shkëmbenin dokumente.

Bisedimet në Islamabad shënuan takimin e parë të drejtpërdrejtë SHBA-Iran në më shumë se një dekadë dhe diskutimet e nivelit më të lartë që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979. Rezultati i tyre mund të përcaktojë fatin e armëpushimit të brishtë dy-javor dhe rihapjen e ngushticës së Hormuzit, një pikë kyçe për rreth 20% të furnizimeve globale të energjisë, të cilën Irani e ka bllokuar që nga fillimi i luftës. Konflikti ka shkaktuar rritje të çmimeve globale të naftës dhe ka vrarë mijëra njerëz, duke e bërë këtë ngushticë një element thelbësor në bisedimet për armëpushimin.

Delegacioni amerikan, i përbërë nga Vance, i dërguari special Steve Witkoff dhe dhëndri i Trump, Jared Kushner, u takua me kryetarin e parlamentit iranian, Mohammad Baqer Qalibaf, dhe ministrin e jashtëm, Abbas Araqchi, për dy orë para një pushimi, sipas një burimi nga ndërmjetësi Pakistan. Delegacioni iranian mbërriti të premten i veshur me të zeza në shenjë zie për liderin suprem të ndjerë, Ayatollah Ali Khamenei, dhe të tjerët të vrarë në luftë. Ata mbanin këpucë dhe çanta të disa studentëve të vrarë gjatë bombardimit amerikan të një shkolle pranë një kompleksi ushtarak, siç deklaroi qeveria iraniane. Pentagoni ka thënë se sulmi është nën hetim, por Reuters ka raportuar se hetuesit ushtarakë besojnë se SHBA ishte ndoshta përgjegjëse për të. Një burim tjetër pakistanez theksoi se “kishte ndryshime humori nga të dyja palët dhe temperatura u ngrit e u ul gjatë takimit” në lidhje me raundin e parë të bisedimeve.

Për bisedimet SHBA-Iran, Islamabadi, një qytet me më shumë se 2 milionë banorë, u mbyll me mijëra personel paraushtarak dhe trupa ushtarake nëpër rrugë. Roli ndërmjetësues i Pakistanit shënon një transformim të jashtëzakonshëm për një komb që ishte një i përjashtuar diplomatik një vit më parë. Ndërsa bisedimet filluan, ushtria amerikane deklaroi se po “vendoste kushtet” për të filluar pastrimin e ngushticës së Hormuzit. Ushtria amerikane tha se dy nga anijet e saj luftarake kishin kaluar nëpër ngushticë dhe po vendoseshin kushtet për të pastruar minat, ndërsa media shtetërore iraniane mohoi që ndonjë anije amerikane të kishte kaluar nëpër të. Para bisedimeve, një burim i lartë iranian i tha Reuters se SHBA kishte rënë dakord të lironte asetet e ngrira në Katar dhe banka të tjera të huaja, një pretendim i mohuar nga një zyrtar amerikan. Përveç lirimit të aseteve jashtë vendit, Teherani kërkon kontrollin e ngushticës së Hormuzit, pagesën e dëmshpërblimeve të luftës dhe një armëpushim në të gjithë rajonin, përfshirë Libanin, si dhe mbledhjen e tarifave të tranzitit në ngushticë. Qëllimet e deklaruara të Trump kanë ndryshuar, por si minimum ai kërkon kalim të lirë për transportin global nëpër ngushticë dhe paralizimin e programit të pasurimit bërthamor të Iranit për të siguruar që ai të mos mund të prodhojë një bombë atomike.

Marrë nga The Guardian