Protestë apo parti politike? Dilema që po afron për lëvizjen kundër Ramës

Pas më shumë se dy javësh protestash të përditshme para Kryeministrisë, lëvizja qytetare e nisur kundër projektit të Zvërnecit dhe e shndërruar më pas në një revoltë më të gjerë kundër qeverisë së Edi Ramës, po i afrohet një momenti vendimtar.

Pyetja që shtrohet sot nuk është më nëse protesta do të vazhdojë nesër apo pasnesër. Pyetja e vërtetë është nëse kjo lëvizje duhet të mbetet një protestë qytetare apo të shndërrohet në një forcë politike.

Historia e tranzicionit shqiptar ka treguar se protestat kanë dy fate. Ose arrijnë të prodhojnë ndryshim politik, ose gradualisht humbasin energjinë dhe shuhen. Edhe protestat më të mëdha e kanë të vështirë të mbajnë të njëjtin ritëm për javë dhe muaj të tërë.

Në ditët e para dominon entuziazmi. Në javët pasuese vjen prova e vërtetë: a mund të ruhet mobilizimi?

Kjo është arsyeja pse shumë analistë po ngrenë pyetjen nëse organizatorët duhet të mendojnë për hapin e radhës.

Një protestë mund të kërkojë dorëheqjen e një kryeministri. Por nëse ajo pretendon të ndryshojë sistemin politik, atëherë duhet të japë edhe përgjigje për pyetjen: kush do të vijë më pas?

Kjo është pika ku nis politika.

Deri tani protesta ka fituar simpati pikërisht sepse është paraqitur si qytetare. Në shesh janë parë njerëz me bindje të ndryshme politike, të bashkuar nga pakënaqësia ndaj qeverisë, por jo domosdoshmërisht nga një ideologji e përbashkët.

Ky është edhe avantazhi i saj më i madh.

Por ky avantazh mund të kthehet në dobësi nëse protesta nuk arrin të ndërtojë një perspektivë afatgjatë. Në një moment, qytetarët do të kërkojnë jo vetëm revoltë, por edhe alternativë.

Nga ana tjetër, krijimi i menjëhershëm i një partie politike mund të jetë po aq i rrezikshëm. Në atë moment protesta humbet statusin e saj qytetar dhe hyn në fushën e betejës elektorale. Një pjesë e mbështetësve mund të largohen, duke e konsideruar si një parti më shumë në tregun e mbingarkuar politik shqiptar.

Pikërisht për këtë arsye, ndoshta rruga më e mençur nuk është kalimi i menjëhershëm nga protesta në parti, por ndërtimi gradual i një lëvizjeje kombëtare.

Fillimisht mund të krijohen struktura në qytete, të hartohet një program politik, të mblidhen ekspertë dhe figura publike, të zhvillohen debate dhe më pas të vendoset nëse do të hyhet apo jo në zgjedhje.

Nëse protesta mbetet vetëm protestë, rrezikon të lodhet dhe të humbasë vrullin. Nëse bëhet menjëherë parti, rrezikon të humbasë karakterin qytetar.

Prandaj dilema e organizatorëve sot nuk është e thjeshtë. Ata duhet të zgjedhin mes ruajtjes së pastërtisë së lëvizjes dhe nevojës për të ndërtuar një instrument politik që mund të përkthejë revoltën në pushtet.

Në fund të fundit, çdo lëvizje qytetare përballet me të njëjtën pyetje historike: a mjafton të protestosh kundër pushtetit, apo duhet të përgatitesh për ta marrë atë?

Përgjigjja që do t’i japin organizatorët kësaj pyetjeje mund të përcaktojë jo vetëm fatin e protestës, por edhe rolin e saj në politikën shqiptare të viteve që vijnë