–Paqja fillon me një buzëqeshje (Shën Nënë Tereza)-
Nga: Ing. Kol Dedaj – studiues
Në foto: Autori i shkrimit Kol Dedaj
Jacques De Lavardin, rreth viteve 1550, ndër të tjera shkruan: “Puka në dokumentet dhe përshkrimet e hershme, njihet si “Dukagjin”, më tej ai vazhdon: “Në këtë rajon të Dukagjinit – Pukës, mund të shihen monumentet e mermerta ku ende mund të lexohen emrat e shumë perandorëve ilir, romak dhe të tjerëve dhe mes tyre, shënime dhe dëshmi të caktuara me të cilat është e qartë se Apostulli Shën-Pali, predikoj mbi popullin në këto male me ligjin e birit të Perëndisë (Jacques De Lavardin, Në veprën e madhe:“Fjalori Klasik”. Emrat e përmendur nga autorët antik.)
Shekuj me vonë historia e lavdishme e këtij rajoni rishfaqet e njëjtë me madhëshinë e saj, teksa sheshet kryesore të këtij qyteti mbajnë shtatoret e figurave kryesore historike kombëtare. Në sheshin ‘’Skendërbej’’ para Bashkisë dhe pallatit të kulturës qëndron hijëshem shtatorja e heroit tonë kombëtarë ‘’Gjergj Gjon Kstrioti-Skendërbeu’’. Ndërsa në sheshin ‘Nënë Tereza’’para spitaleve dhe Turizmit me datë 16.08.2025, datë të cilen Bashkia Pukë e ka shpallur si ‘’Dita e Bamirësisë Pukjane’’u bë përurimi i shtatores së ‘Shën Nënë Tereza e Njerëzimit’’ vepër e skulptorit pukjanë Leonard Leka e realizuar në kujdesin e zotit Dedë Maluta.
Në foto: Biznesmeni i njohur për kontribute në kulturë Dedë Maluta dhe kryebashkiaku Pukës,Rrok Dodaj gjatë ceremonisë.
Me zhvillimet pluraliste të viteve 1990, ‘’Anjeza Gongje Kol Bojagjiu- Nënë Terezës’’ e njerëzimit e lauruar si e para shqiptare me çmimin ‘’Nobel për Paqe’’ pati mundësinë të vizitonte edhe Shqipërine, token e saj dhe të të parëve të saj. Më 16 korrik 1992, Nënë Tereza vizitoi Pukën duke e bërë këtë një datë historike për Puken dhe Kombin: Ajo hapi në Pukë selinë e misionit të Motrave të saj, i shpërndarë në mbarë boten dhe në ndihmë të mbarë njerëzimit në 5 kontinente e njohur edhe si ‘’Nënë Tereza e Kalkutës’’. Ajo solli me vete dritën e paqes dhe dashurisë. U prit nga qytetarë, drejtues e përfaqësues të komuniteteve, duke lënë pas një kujtim të paharruar. Pas 30 vitesh, më 16 gusht ajo po kthehet si ‘‘Shenjtja Nënë Tereza‘‘, duke u shpallur kjo datë “Dita e Bamirësisë në Pukë” dhe duke u përuruar shtatorja e saj.
Këtë ceremoni e nderuan me pjesëmarrjen e tyre mbarë komuniteti pukjanë, personalite të qeverisjes vendore, të ftuar, përfaqësues të komuniteteve pukjane, intelektualë, studiues, etj: Rrok Dodaj-kryetar i bashkisë Pukë, Dedë Malutaj, President i fondacionit ‘’Në rrugen e Nënë Terezës’’, Gjon Gjoka-Kryetar i keshillit Bashkiak Pukë, Ferid Rringaj-nënkryetar i bashkisë Pukë, Dom. Zef Marku, Gëzim Kopani-Myftiu i Pukës, Pjerin Ndreu-Kryetar i Bashkisë Lezhë, shkrimtarët dhe publicistët e mirënjohur kombëtar Rudolf Marku dhe Preç Zogaj, Tonin Alia (Lauruar me bekimin apostolik)- kryetar i Sofrës Pukjane, deputeti Frrok Gjinaj, ish deputetët Simon Puta dhe Ndue Çuni, ish kryetari i bashkisë Pukë Halit Topalli, Rrok Gjoka, Mark Gjinaj, Ndue Malutaj, Pavlin Luli, Mark Mesuli, Sokol Frroku, Muharrem Forriku, Lazer Mehilli, Ndue Shpani, Pal Papushi, Abdyl Arifaj, Viktor Maluta, Gjon Gjoni, Kol Dedaj, Leonard Malutaj, Fran Vukaj, Denisa Meçi, Nikoll Pali, Bartolomeo Lika, Marjana Leka,Gjovalin Dushaj, Viktore Rusha, etj.
Aktivitetet e kësaj dite filluan me shpërndarjen e ndihmave të bamirësise për shtresat në nevojë nga fondacioni ‘’ Në rrugen e Nënë Terezës‘‘ dhe me ekspoziten me fotografi kushtuar jetës dhe veprës së Nënë Terezës e hapur me ndihmen e misionit të motrave të Nënë Terezës dhe mbështetjen e Dedë Malutaj, në sheshin me të njetin emër. Më tej u vazhdua me përurimin e shtatorers së Nënë Terezës, me përshëndetjet e të pranishmëve nga Rrok Dodaj-Kryetar Bashkisë Pukë, Dedë Malutaj, president i Fondacionit ‘’Në rrugen e Nënë Terezës’’, Pjerin Ndreu, Preç Zogaj, Nikoll Paluca, Myftiu Gëzim Kopani, Denisa Meçi, etj.
E në vazhdim me dhënien e titulli të ‘Mirënjohjes” që Bashkia Bashkia Pukë i ka akorduar Dedë Malutaj, një rubrikë e veçantë ishte ajo e dhënjes së çmimeve të sponsorizuara nga ‘’Junik group’’ për konkurset e realizuara për ‘’essen dhe pikturen’’ më të mirë kushtuar ‘Nënë Terezës’’, ku me çmime të parë u laurua Ardita Kurtaliaj për essen më të mirë dhe Marsilda Curri për pikturen më të mirë.
I gjithë aktiviteti u shoqërua me pjesë të muzikes sonë lokale dhe kombëtare. Intelektuali Dedë Malutaj nga Iballa, suksesin e tij në biznes e ka shëndërruar në dobi për shoqerinë. Kontributi i tij për artin, kulturen, komunitetin, shtresat në nevojë, etj., ka qënë i ndjeshem dhe i vazhdueshem, i shtrirë në Pukë dhe jashtë saj. Atë e gjen tek simbolika e ‘’Gurit të mërgimtarit’’ në qytetin e Lezhës, tek fondacioni At Zef Plumbi në Lezhë, të Sofra Pukjane, tek festimet e 120 vjetori i shkollës historike shqipe të Iballës (2023) një ceremoni e përmasave kombëtare e pa parë deri më tani ndër këto vise, në botime, promovime, etj.
Kontribut i cili tashme prej tij është ngritur edhe në nivelin e fondacionit ‘’Në gjurmët e Shën Nënë Terezës’’,çka e ngre këtë intelektual-biznesmen në niveln më të lartë të vlerave kombëtare. Mbylljen e këtij punimi po e bëj me urimi që bëri në këtë even poetit Prec Zogaj: Ta gëzoni Shtatoren e ‘’Shën Nënë Terezës’’, në Puken e vlerave të shndërruar tashmë në ‘‘Puka e Shën Nënë Terezës‘‘.
(shiko videon)