Revista ”Forbes”: Bregdeti verior shqiptar, një potencial serioz për infrastrukturën turistike

Me një arkitekturë të guximshme, mikpritje të klasit botëror dhe infrastrukturë të re që përshpejton rritjen e zonës, bregdeti verior i pasur me plazhe i Shqipërisë mund të jetë kufiri i fundit super i pronave të Adriatikut, shkruan Zoë Dare Hall për prestigjiozen ekonomike ”Forbes”.

Shqipëria mund të mos jetë vendi i parë që ju vjen ndërmend kur imagjinoni Mesdheun. Por, gjërat thelbësore i gjeni të gjitha këtu: ujë i kaltër, vijë bregdetare rrëqethëse dhe një ritëm që ende ndihet i qetë.

Pika më e afërt përgjatë Ngushticës së Korfuzit është pak më shumë se një milje detare mes Shqipërisë dhe njërit prej ishujve turistikë më të njohur të Greqisë.

Mjaftueshëm afër në një natë të qetë vere sa për të ”dëgjuar” qentë që lehin, zhurmat e skuterëve dhe pëshpërimat e turbullta të bisedave. Megjithatë, Shqipëria, për shumë njerëz, mbetet një mister.

Është një vend që – pavarësisht se është i rrethuar nga vende të njohura pushimesh mesdhetare antike dhe disa vende më të reja, përfshirë Malin e Zi, ende përpiqet të pohojë praninë e tij në këtë shekull, pasi ka qenë i izoluar nën një diktaturë komuniste për gjysmën e shekullit të kaluar.

Megjithatë, pjesë të vijës bregdetare të bukur prej 300 miljesh të Shqipërisë janë zbuluar dhe po zhvillohen me shpejtësi.

Si mund të mos jenë, kur gjiret e qeta me guralecë të Rivierës Shqiptare, në jug të vendit, ndajnë një det aq mahnitës blu sa ai i Korfuzit? Sapo Shqipëria filloi të hapte kufijtë e saj për të huajt në vitin 1991, pas vdekjes së diktatorit të saj Enver Hoxha në vitin 1985 dhe dobësimit të regjimit, qytetet bregdetare të jugut – Saranda, Dhërmiu, Ksamili – filluan të tërheqin udhëtarë që kërkonin të largoheshin nga rutina.

Megjithatë, bregdeti i Shqipërisë veriore mbetet një mister për shumicën jashtë rajonit.

Deri në fillim të viteve 1990, as shqiptarëve nuk u lejohej të afroheshin pranë detit këtu.

Këto ditë, qyteti plazh i Shëngjinit – i famshëm për perëndimet e diellit – është një vend i njohur për shqiptarët nga kryeqyteti, pak më shumë se një orë larg me makinë, dhe familjet e udhëtimeve ditore nga Kosova fqinje pa dalje në det.

Por, ende ekziston një ndjesi e pamohueshme e aventurës, ndërsa gjarpëron pak më në veri përgjatë rrugës drejt Ranës së Hedhun – një dunë e madhe që ngrihet deri në pyje pishe, prandajedhe emri i saj që përkthehet si rërë e ”derdhur” ose ”e hedhur”.

Është afër këtu, në një vend të izoluar dhe paqësor, që projekti i parë luksoz i zonës, ”Dukagjini Resort” po merr formë në një vend prej rreth 11 hektarësh, që zbret nga shpatet e ashpra shkëmbore në një plazh rërë të artë.

Për vite me radhë, pjesa më e madhe e vëmendjes ka rënë në Rivierën jugore të Shqipërisë. Tani një zhvillim krejt i ri po e paraqet çështjen e tij për veriun, me një këndvështrim të guximshëm dhe të avancuar të projektimit nga arkitekti austriak, Chris Precht.

Projekti i parë shqiptar nga zhvilluesit kosovarë, Grupi Dukagjini, arkitekti i të cilit është Chris Precht, nga studioja eksperimentale austriake e fokusuar në mjedis, Studio Precht.

Ai tashmë ka bërë emër në Shqipëri për projektet e tij eksperimentale që përdorin materiale natyrore me ndikim minimal në mjedis – duke përfshirë një instalacion të quajtur Eden Park, në zyrën e kryeministrit Edi Rama.

Precht është gjithashtu vizionari pas ”The Northern”, pranë Shëngjinit, në bashkëpunim me ”W10 Architects”, apartamentet e të cilit dalin në mënyrë të habitshme nga një shkëmb i thepisur, që shtrihet përgjatë kthesave të rrugës së pjerrët malore.

Ndërsa ”The Northern” është ende në proces planifikimi – megjithëse 43 njësitë e tij po shiten me shpejtësi, kryesisht te kosovarët dhe shqiptarët – ”Dukagjini Resort” tashmë po ngrihet nga shkëmbinjtë.

Të vendosura lart janë ”Dukagjini Residences” – 189 në total, në 11 ndërtesa të ulëta, të veshura me gurë, harqet e të cilave duken si sy që zgjohen me pamje të qeta ku deti shkrihet me qiellin.

Natën, këto hapje të ndriçuara shkëlqejnë si kuti xhevahiresh mes shkurreve të errëta të shpateve të shkreta të kodrave.

Veçmas, 187 rezidenca të tjera të vendosura në 20 blloqe nga ”Veranda Village”, duke krijuar kornizën e rrugës që zbret në plazh ku ndodhet një hotel me pesë yje i veshur me dru mbi rërë.

“Ky është më shumë se një zhvillim, është një pikë referimi dizajni që do të ripërcaktojë këtë pjesë të vijës bregdetare të Shqipërisë. Arkitektura ndjek terrenin në vend që të imponohet mbi të”, komenton Brandan Mativi, themelues i ”Capital Point”.

”I qetë, i shtrirë, i përjetshëm”, pëshpërit ai, duke shikuar drejt një deti Adriatik të shndritshëm, ku ndalesa tjetër është diku rreth thembrës së çizmes së Italisë.

I gjithë zhvillimi ka faktorin mahnitës, duke pasur parasysh arkitekturën dhe ambicien e tij pioniere në një vendndodhje të re.

Interierët janë minimalistë dhe modernë. Pajisjet përfshijnë parkim nëntokësor, portier, dyqane dhe restorante. Dhe ndërsa hoteli buzë detit – pjesë e markës ”Swissotel” – do të ketë “atmosferë të natyrës Zen”, sipas Mativi, kazino, spa dhe marina e vogël do të sigurojnë qëndrim gjatë gjithë vitit nga pasanikët e Tiranës që kërkojnë të shpëtojnë nga qyteti.

“Ky është vetëm fillimi për zonën. Milionerët tashmë po vërshojnë në jug të Shqipërisë, por ky është projekti i parë luksoz në veri. Tashmë është shitur 60% brenda tetë muajve që nga fillimi i ndërtimit dhe ende dy vjet nga përfundimi”, thotë Mativi.

Megjithatë, një pikë mahnitëse është pishina e rezidencave, e gdhendur nga shkëmbi natyror dhe e ngritur në mënyrë që të varet mbi kodër. Nga 12 apartamentet në këtë pjesë të zhvillimit, Mativi ka zgjedhur tre më të mirat – dy të përparmet, ku jeni vetëm ju dhe deti i pafund nga vaska juaj e nxehtë në tarracë, dhe më e madhja dhe më e larta në pjesën e prapme – për të joshur blerësit ndërkombëtarë.

”Tregu i ulët deri në të mesëm i Shqipërisë – rreth nivelit 200 000 euro e lart (rreth 237 000 dollarë e lart) – tenton të tërheqë evropianët lindorë, veçanërisht nga Polonia dhe Republika Çeke”, shpjegon Mativi.

Por pronat e nivelit më të lartë – pronat që kushtojnë mbi një milion euro (rreth 1,19 milionë dollarë) – kanë më shumë gjasa të tërheqin blerës nga Mbretëria e Bashkuar ose SHBA-ja.

“Këto apartamente me çmim të ulët tani, në fillim të ndërtimit, kanë një çmim prej 1,6 milionë eurosh (rreth 1,9 milionëdollarë), por çmimet do të jenë dyfishuar deri në kohën kur ato të përfundojnë në vitin 2028”, parashikon ai.

Si një nga zhvillimet e para të mëdha luksoze në bregdetin verior të Shqipërisë, Rezidencat Dukagjini sinjalizojnë një ndryshim. Është më pak një projekt i vetëm sesa fillimi i një kapitulli të ri për rajonin.

Ky vend mund të jetë aktualisht i panjohur, por edhe kjo do të ketë ndryshuar në dy vitet e ardhshme, me një rrugë të re që e çon Tiranën brenda 45 minutash në Shëngjin.

Një zgjatim tjetër i autostradës do të ofrojë një rrugë të re të shpejtë midis këtij cepi të Shqipërisë dhe Malit të Zi, një pikë e nxehtë në zhvillim për kripto-milionerët që zotërojnë jahte.

Mund të jetë kryeqyteti shqiptar që po bën bujë për rrokaqiejtë e tij të rinj inovativë, por është arkitektura moderne që del nga shpatet e thepisura të kodrave të veshura me pisha të një vendi që ishte i ndaluar 35 vjet më parë që po vendos një vendndodhje krejtësisht të re në hartën e banesave luksoze.

“Është një pasqyrim i drejtimit të Shqipërisë”, thotë Mativi.

Dhe, në kohë të trazuara, është pikërisht ky lloj izolimi i projektuesve – me potencial investimi të integruar – që të pasurit e botës po kërkojnë./ ata