Çdo lëvizje qytetare që synon të ndryshojë rrënjësisht një sistem politik përballet, herët a vonë, me të njëjtën pyetje: a mjafton protesta për të marrë pushtetin? Historia politike, jo vetëm në Shqipëri, por edhe në demokracitë perëndimore, jep pothuajse gjithmonë të njëjtën përgjigje: JO!. Protesta mund të zgjojë ndërgjegjen publike, të ushtrojë presion mbi qeverinë dhe të ndikojë në debatin politik, por pushteti fitohet në kutitë e votimit.
Kjo është edhe sfida kryesore me të cilën përballet sot “Revolucioni i Flamingove”. Nëse objektivi i tij është vetëm mbajtja gjallë e pakënaqësisë qytetare, protestat janë një mjet i vlefshëm. Por nëse synimi është rrëzimi i modelit aktual politik dhe zëvendësimi i tij me një alternativë të re qeverisëse, atëherë protesta nuk mjafton. Duhet organizim politik, program qeverisës dhe pjesëmarrje në zgjedhje.
Realiteti politik shqiptar
Shqipëria ka kaluar më shumë se tri dekada pluralizëm politik. Gjatë kësaj periudhe janë organizuar dhjetëra protesta masive, bojkote parlamentare dhe mobilizime qytetare. Megjithatë, pothuajse asnjë qeveri nuk është larguar nga pushteti vetëm si rezultat i protestave. Ndryshimet kanë ardhur kryesisht përmes zgjedhjeve.
Edhe opozita tradicionale e ka provuar këtë rrugë. Për vite me radhë organizoi protesta kundër qeverisë së Edi Ramës, por ato nuk prodhuan ndryshim qeverisës jashtë procesit zgjedhor. Ky precedent tregon se protesta, sado e madhe të jetë, nuk e zëvendëson mekanizmin elektoral.
Mesazhi politik i Edi Ramës
Kryeministri Edi Rama ka deklaruar në disa raste se qeveris mbi bazën e mandatit që i kanë dhënë votuesit e Partisë Socialiste dhe se ndihet i detyruar të respektojë këtë mandat. Pavarësisht mënyrës se si interpretohet politikisht kjo deklaratë, ajo pasqyron një logjikë të qartë: legjitimiteti i qeverisë buron nga zgjedhjet dhe sfidohet po përmes zgjedhjeve.
Kjo do të thotë se çdo lëvizje që synon të zëvendësojë qeverinë duhet, në një moment, të përballet me testin elektoral.
Pse duhet krijuar një parti politike?
Nëse “Revolucioni i Flamingove” beson se përfaqëson një pjesë të konsiderueshme të qytetarëve të pakënaqur, atëherë hapi logjik është institucionalizimi i kësaj mbështetjeje. Kjo nënkupton krijimin e një partie politike ose një subjekti zgjedhor që të konkurojë në zgjedhje.
Një parti politike nuk është thjesht një organizatë. Ajo është instrumenti përmes të cilit një lëvizje shndërron energjinë e protestës në vota, votat në mandate dhe mandatet në vendimmarrje.
Pa këtë transformim, çdo protestë rrezikon të mbetet simbolike, ndërsa sistemi politik vazhdon të funksionojë sipas rregullave ekzistuese.
Zgjedhjet vendore të vitit 2027 – testi i parë
Zgjedhjet vendore të vitit 2027 mund të jenë momenti ideal për të provuar forcën reale të kësaj lëvizjeje.
Pjesëmarrja në këto zgjedhje do t’i jepte mundësi:
të masë mbështetjen elektorale;
të krijojë struktura organizative në të gjithë vendin;
të përgatisë kandidatë dhe drejtues lokalë;
të fitojë përvojë institucionale;
të ndërtojë besueshmëri si alternativë politike.
Nëse rezultatet do të ishin pozitive, kjo do të krijonte bazën për një sfidë më të madhe në zgjedhjet parlamentare.
Nga lëvizje proteste në forcë qeverisëse
Historia politike njeh shumë lëvizje qytetare që janë shndërruar në parti politike dhe më pas kanë marrë përgjegjësi qeverisëse. Por njeh edhe shumë të tjera që mbetën përgjithmonë lëvizje proteste, sepse refuzuan organizimin politik ose nuk arritën ta realizonin atë.
Kjo është dilema që ka sot edhe “Revolucioni i Flamingove”. Nëse vazhdon të mbetet vetëm një organizator protestash, ndikimi i tij do të kufizohet në presionin publik. Nëse shndërrohet në një subjekt politik me program, drejtues dhe kandidatë, atëherë mund të bëhet një aktor i rëndësishëm në skenën politike shqiptare.
Asnjë protestë, sado masive, nuk garanton automatikisht ndryshimin e pushtetit në një demokraci përfaqësuese. Historia politike shqiptare e ka dëshmuar këtë. Ndaj, nëse “Revolucioni i Flamingove” synon të ndryshojë sistemin politik dhe jo vetëm ta kundërshtojë atë, rruga më efektive është organizimi si parti politike dhe pjesëmarrja në zgjedhje.
Vetëm atëherë mbështetja qytetare mund të përkthehet në mandate, mandatet në pushtet dhe pushteti në reforma. Në të kundërt, protesta mbetet një mjet i rëndësishëm i demokracisë, por jo një mekanizëm i mjaftueshëm për të marrë drejtimin e vendit.