A kishte të drejtë Trump për diçka rreth Groenlandës?

Donald Trump, me talentin e tij për të gjetur gjërat e duhura në mënyrën e gabuar, ka qenë i fiksuar pas Arktikut, veçanërisht Groenlandës, që nga mandati i tij i parë, duke ngjallur habi në Evropë. Në vitin 2019, ai propozoi blerjen e kësaj mase tokësore nga Danimarka. Pas rizgjedhjes, retorika e tij u intensifikua, duke kërcënuar aleancën e NATO-s me idenë e blerjes “në një mënyrë apo tjetrën”. Megjithatë, në shtator, SHBA dhe Danimarka nënshkruan një marrëveshje që lejonte më shumë trupa amerikane në ishull, pa një “marrje nën kontroll” të plotë. Trump theksoi se “Shtetet e Bashkuara do të kenë PËRGJITHMONË aftësinë e plotë për të bërë atë që është e nevojshme në Groenlandë.”

Fiksimi i Trumpit me Groenlandën ka një bazë, pasi edhe Presidenti Andrew Johnson e kishte sugjeruar këtë ide në 1867. Që nga Lufta e Ftohtë, Groenlanda ka luajtur një rol thelbësor në sigurinë e Amerikës së Veriut, me fusha ajrore, burime të mëdha minerale dhe një pozicion ideal për monitorimin e motit arktik. Kohët e fundit, ajo është kthyer në një pikë kyçe në luftën gjeopolitike SHBA-Kinë. Një prani më e madhe amerikane atje do të “lehtësonte vendosjen e sistemeve të avancuara të mbrojtjes raketore” dhe do të “zvogëlonte ndikimin armiqësor kinez dhe rus”, siç shkroi i dërguari special i SHBA-së në Groenlandë, Jeff Landry. Frika ekziston se nëse Groenlanda bëhet e pavarur deri në vitin 2033, ajo mund të jetë më e hapur ndaj ndikimit kinez ose rus.

Rajoni i Arktikut po shndërrohet në një pikë të nxehtë gjeostrategjike. Rusia po rrit tranzitin e energjisë, ndërsa Kina e shpalli veten “shtet pranë-arktikut” në 2018-ën, me stërvitje ushtarake pranë ujërave të SHBA-së. Përtej gjeopolitikës, ndryshimet klimatike janë një tjetër arsye interesi. Shkrirja e akullit ka hapur mundësinë e nxjerrjes së burimeve (gaz, naftë, minerale të rralla) dhe ka bërë të mundur kalimin detar të mallrave dhe energjisë. Një kompani kineze, Sea Legend, nisi një rrugë tregtare trans-polare javore, duke shkurtuar kohën e udhëtimit Evropë-Azi përgjysmë. Megjithatë, SHBA-ja ka kapacitet të ulët në ndërtimin e anijeve thyesë akulli, ndërsa industria e saj e ndërtimit të anijeve ka rënë ndjeshëm, duke prodhuar më pak se 1% të anijeve tregtare globale, krahasuar me Kinën që ka trefishuar prodhimin. Kjo asimetri ngre shqetësime tregtare dhe ushtarake.

Në këtë sfond të fundit të epokës neoliberale, fokusi i Trumpit te Groenlanda mund të mos jetë aq i gabuar. Megjithatë, qasja e tij ka një të metë: në një botë të dominuar nga sfera të reja ndikimi, SHBA-ja ka nevojë për miq. Zinxhirët e përbashkët të furnizimit, marrëveshjet e sigurisë dhe rrugët tregtare mund të përdoren për avantazh të ndërsjellë, por kjo kërkon diplomaci të kujdesshme. Trump e kupton rëndësinë e Arktikut, por duket se nuk e kupton si të lërë mënjanë egon për të siguruar interesat e SHBA-së pa shkatërruar aleancat ekzistuese. E ardhmja e SHBA-së varet nga një qasje më e mirë.

Marrë nga The Guardian