Kërcënimi i Iranit: Infrastruktura e Lindjes së Mesme objektiv nëse SHBA godet objektet energjetike

Irani ka deklaruar se do të “shkatërrojë në mënyrë të pakthyeshme” infrastrukturën thelbësore në të gjithë Lindjen e Mesme nëse Shtetet e Bashkuara sulmojnë objektet e tij energjetike. Ky paralajmërim vjen vetëm pak orë pasi Donald Trump kërcënoi se do të “shkatërronte” termocentralet e vendit nëse ngushtica e Hormuzit nuk hapej brenda dy ditësh. Këto zhvillime, të shoqëruara me sulmet me raketa iraniane ndaj dy qyteteve jugore izraelite gjatë natës, të cilat plagosën dhjetëra persona dhe shkatërruan ndërtesa banimi, sinjalizuan një përshkallëzim të rrezikshëm të mundshëm të luftës në Lindjen e Mesme, e cila tashmë ka hyrë në javën e katërt.

Mohammad Bagher Ghalibaf, kryetari i parlamentit iranian, deklaroi të dielën se “infrastruktura jetike, si dhe infrastruktura energjetike dhe e naftës” në të gjithë rajonin do të bëheshin “objektiva legjitime” sapo të sulmohej ajo e vendit të tij. Një deklaratë në mediat shtetërore citoi një zëdhënës ushtarak iranian të thoshte se çdo sulm ndaj objekteve energjetike të Iranit do të nxiste sulme ndaj energjisë dhe aseteve amerikane dhe izraelite në të gjithë rajonin, veçanërisht ndaj teknologjisë së informacionit dhe objekteve të shkripëzimit. Të shtunën, presidenti amerikan i dha Iranit 48 orë – deri pak para mesnatës GMT të hënën – për të hapur ngushticën e Hormuzit, një rrugë jetike për flukset e naftës, ose SHBA do të “godiste dhe shkatërronte” termocentralet iraniane “duke filluar me më të madhin”. Ali Mousavi, përfaqësuesi i Iranit në Organizatën Ndërkombëtare Detare, tha të dielën se ngushtica ishte e hapur për të gjithë transportin detar, përveç anijeve të lidhura me “armiqtë e Iranit”, me kalim të mundshëm duke koordinuar marrëveshjet e sigurisë me Teheranin.

Sulmet iraniane kanë mbyllur në fakt ngushticën e ngushtë, e cila transporton rreth një të pestën e furnizimeve globale të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm, duke shkaktuar krizën më të rëndë të naftës në botë që nga vitet 1970 dhe duke bërë që çmimet e gazit evropian të rriten deri në 35% javën e kaluar. Më shumë se 2,000 njerëz janë vrarë që nga 28 shkurti, kur SHBA dhe Izraeli filluan sulmet e tyre ndaj Iranit, me Teheranin që nga ana e tij goditi objektiva në Izrael dhe shtetet e Gjirit. Libani u përfshi pasi Hezbollahu i mbështetur nga Irani sulmoi Izraelin.

Sirenat e alarmit ajror ranë në të gjithë Izraelin që në orët e para të së dielës në mëngjes, duke paralajmëruar për raketa që vinin nga Irani, pasi dhjetëra njerëz u plagosën gjatë natës në dy sulme të veçanta në qytetet jugore izraelite Arad dhe Dimona. Ushtria izraelite tha të dielën në mëngjes se do të godiste Teheranin në shenjë hakmarrjeje. Benjamin Netanyahu, kryeministri izraelit, tha gjatë një vizite në Arad se komandantët e lartë të Gardës Revolucionare të Iranit do të ndiqeshin “personalisht”. “Ne po shkojmë pas regjimit. Ne po shkojmë pas IRGC-së, kësaj bande kriminale,” tha Netanyahu. “Ne po shkojmë pas tyre personalisht, udhëheqësve të tyre, instalimeve të tyre, aseteve të tyre ekonomike.”

Ushtria izraelite tha se nuk kishte qenë në gjendje të interceptonte raketat që goditën Dimonën dhe Aradin, qytetet e mëdha më të afërta me qendrën bërthamore të Shkretëtirës Negev të vendit, e cila besohet gjerësisht se strehon arsenalin e vetëm bërthamor të Lindjes së Mesme. Izraeli nuk ka pranuar kurrë se posedon armë bërthamore, duke këmbëngulur se objekti është për kërkime. Këto sulme shënuan herën e parë që raketat iraniane kishin depërtuar sistemet e mbrojtjes ajrore të Izraelit në zonë. Sulmet plagosën rreth 200 persona, përfshirë një djalë 12-vjeçar dhe një vajzë 5-vjeçare, të dy të raportuar në gjendje të rëndë. Transmetuesi izraelit Channel 13 raportoi indikacione të hershme për vdekje të mundshme, por nuk pati konfirmim zyrtar.

Irani tha se sulmet ishin nisur në përgjigje të një goditjeje ndaj objektit të tij kryesor të pasurimit bërthamor në Natanz të shtunën. Izraeli mohoi përgjegjësinë për atë sulm; dhe në Uashington, Pentagoni refuzoi të komentonte. Në Tel Aviv, 15 persona të tjerë u plagosën të dielën në mëngjes në një sulm të veçantë që përfshinte një bombë thërrmuese. Këto sulme po shtojnë presionin mbi sistemet e mbrojtjes ajrore të Izraelit, me sulmet iraniane që po testojnë gjithnjë e më shumë kufijtë e tyre.

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) tha se lufta ishte në një “fazë të rrezikshme” dhe bëri thirrje për përmbajtje. “Sulmet që synojnë objektet bërthamore krijojnë një kërcënim në rritje për shëndetin publik dhe sigurinë mjedisore,” tha Tedros Adhanom Ghebreyesus, drejtori i përgjithshëm i OBSH-së. Teherani gjithashtu lëshoi raketa me rreze të gjatë për herë të parë të shtunën, tha shefi i ushtrisë izraelite, Eyal Zamir. Dy raketa balistike me një rreze prej 4,000 km (2,500 milje) u lëshuan drejt bazës ushtarake amerikano-britanike në Oqeanin Indian në Diego Garcia, tha Zamir.

Ministri i kabinetit britanik, Steve Reed, tha se një raketë “ra shkurt” ndërsa një tjetër raketë “u interceptua”, duke thënë se nuk kishte asnjë vlerësim që mbështeste pretendimet se Irani po planifikonte të godiste Evropën. Forcat Mbrojtëse të Izraelit (IDF) kishin thënë se Irani kishte raketa “që mund të arrinin Londrën, Parisin ose Berlinin”. Por Reed tha se nuk ishte në dijeni të ndonjë vlerësimi që Irani po përpiqej të synonte Evropën, “e lëre më që mund ta bënte nëse do të provonte”. Ai shtoi në një intervistë të veçantë se Trump “po fliste për vete” kur kërcënoi se do të “shkatërronte” termocentralet e Iranit. Analistët thanë se kërcënimi i Trump kishte vendosur “një bombë me sahat 48-orëshe të pasigurisë së lartë” mbi tregjet e energjisë dhe financiare, me një “të hënë të zezë” të rënies së tregjeve të aksioneve dhe rritjes së çmimeve të energjisë që po afrohej nëse nuk tërhiqej. Të paktën gjashtë sulme gjatë natës shënjestruan një qendër diplomatike dhe logjistike amerikane në aeroportin e Bagdadit, thanë zyrtarët irakianë, ndërsa Arabia Saudite tha se ishin zbuluar tre raketa mbi Riad. Emiratet e Bashkuara Arabe thanë se i ishin përgjigjur sulmeve me raketa dhe dronë iraniane.

Në Libanin jugor, Izraeli tha se ushtria e tij bastisi objektet e Hezbollahut të dielën dhe vrau 10 luftëtarë të grupit. Hezbollahu tha se sulmoi disa zona kufitare në Izraelin verior. Një person u vra në një kibuc izraelit, thanë shërbimet e urgjencës. Tre shtetas turq, përfshirë një ushtar, dhe tre personel shërbimi nga Katari u vranë pasi një helikopter u rrëzua në ujërat territoriale të Katarit, tha të dielën ministria e mbrojtjes e vendit të Gjirit.

Përshkallëzimi i fundit i tensioneve në Lindjen e Mesme, me kërcënime të ndërsjella për shkatërrim infrastrukture dhe sulme ndaj objekteve bërthamore, thekson rrezikun e një konflikti rajonal me pasoja globale. Kjo situatë kërkon diplomaci urgjente për të shmangur një katastrofë humanitare dhe ekonomike, duke theksuar rëndësinë e paqes dhe stabilitetit për sigurinë ndërkombëtare.

Marrë nga The Guardian