Pas 50 vjetësh, NASA përgatitet të dërgojë sërish njerëz rreth Hënës dhe në Mars

NASA synon fillimin e marsit për të nisur një ekuipazh rreth Hënës, për herë të parë në më shumë se 50 vjet, në atë që do të ishte udhëtimi më i largët i njerëzimit në hapësirë. Misioni Artemis II do të shohë katër astronautë të nisin një udhëtim 10-ditor rreth anës së largët të Hënës dhe kthimin në Tokë, duke hapur rrugën për një ulje të ardhshme hënore. Ky hap shënon një moment historik të rëndësishëm në eksplorimin hapësinor, duke theksuar ambiciet e NASA-s për të vendosur një prani të qëndrueshme njerëzore në Hënë dhe më gjerë.

NASA caktoi datën më të hershme të nisjes për 6 mars (ose në orët e para të 7 marsit sipas kohës së Mbretërisë së Bashkuar), pas një “prove të suksesshme me karburant” – një test kritik para nisjes ku raketa mbushet me lëndë djegëse dhe kalon nëpër sekuencën e numërimit mbrapsht. Kjo ishte tentativa e dytë e ekipit të Artemis për një provë në Qendrën Hapësinore Kennedy në Florida. Prova e parë, e cila u zhvillua në fillim të shkurtit, përfundoi para kohe për shkak të një rrjedhjeje hidrogjeni në platformën e nisjes. Lori Glaze e NASA-s konfirmoi në një konferencë shtypi se çështjet, duke përfshirë ato me vulat dhe filtrat, ishin rregulluar. Ajo theksoi: “Dje ishim në gjendje të mbushnim plotësisht raketën SLS brenda afatit të planifikuar […] demonstruam gjithashtu me sukses numërimin mbrapsht të nisjes.”

Ekuipazhi i Artemis II përbëhet nga tre amerikanë – Reid Wiseman, Victor Glover dhe Christina Koch – dhe një kanadez, Jeremy Hansen. Glaze tha se ekuipazhi ishte i emocionuar pas provës së suksesshme dhe do të hynte në karantinë më vonë të premten. Ata do të fillojnë udhëtimin e tyre me raketën gjigante të NASA-s për në Hënë: Sistemi i Nisjes Hapësinore (SLS), i lartë 98 metra (322 këmbë). Kjo raketë ka fluturuar vetëm një herë më parë, në nëntor 2022, për misionin Artemis I, por atëherë pa njerëz në bord. Ekuipazhi do të jetë i lidhur në kapsulën Orion, e cila ndodhet në majë të raketës. Brenda anijes së tyre kozmike, e cila është afërsisht sa madhësia e një minibusi, katër astronautët do të jetojnë, hanë, punojnë dhe flenë gjatë misionit 10-ditor.

Dita e parë e udhëtimit të tyre do të kalohet në orbitë rreth Tokës. Më pas, nëse të gjitha sistemet funksionojnë mirë, astronautët do të drejtohen drejt Hënës. Udhëtimi zgjat rreth katër ditë, dhe ekuipazhi do të udhëtojë rreth anës së largët të Hënës, e cila është ana që ne nuk e shohim kurrë nga Toka. Ata do të ndodhen në një distancë prej 6,500-9,500 km (4,000 deri në 6,000 milje) mbi sipërfaqen hënore dhe do të kenë disa orë të dedikuara për studimin dhe marrjen e imazheve të Hënës. Pas fluturimit, astronautët do të fillojnë udhëtimin e tyre katër-ditor drejt shtëpisë. Ata do ta përfundojnë misionin me një ulje në Oqeanin Paqësor, duke shënuar fundin e një aventure të jashtëzakonshme.

Misioni, nëse do të jetë i suksesshëm, do të hapë rrugën për Artemis III, i cili do të shohë astronautët të shkelin në sipërfaqen hënore. Herën e fundit që njerëzit vizituan Hënën ishte në vitin 1972, për misionin Apollo 17. NASA thotë se ulja do të ndodhë deri në vitin 2028, por ky është një afat kohor shumë ambicioz. Kompania SpaceX e Elon Musk ka një kontratë për të ndërtuar modulin e uljes për Artemis III – i cili do të fluturojë drejt Hënës me një raketë Starship të SpaceX. Megjithatë, vonesat në zhvillimin e raketës Starship e kanë shtyrë NASA-n t’i kërkojë SpaceX-it një plan të ri të thjeshtuar për të shpejtuar kthimin në Hënë.

NASA i ka kërkuar gjithashtu kompanisë rivale Blue Origin – e cila është në pronësi të Jeff Bezos – të hartojë një plan të përshpejtuar hënor për Artemis III. Ndërsa miliarderët e teknologjisë garojnë, SHBA-ja është nën presion për t’u kthyer në Hënë. Kina synon një ulje hënore deri në vitin 2030 dhe ka bërë progres të qëndrueshëm drejt këtij qëllimi. Të dyja kombet planifikojnë të ulen në polin jugor të Hënës dhe po konkurrojnë për vendet më të mira për të ndërtuar bazat e tyre hënore, duke theksuar rëndësinë strategjike të kësaj zone.

Marrë nga BBC News