U larguam nga Teherani me ndjesinë se civilët e pafajshëm po përgatiten për një luftë të gjatë – dhe pasiguri më të tmerrshme

Largimi nga Teherani la pas ndjesinë se civilët e pafajshëm po përgatiten për një luftë të gjatë dhe një pasiguri edhe më të tmerrshme. Të jetosh nën kërcënimin e bombardimeve është e frikshme; mezi kalon një orë në Teheran pa dëgjuar zhurmën e një shpërthimi. Asnjë vend nuk ndihet i sigurt. Ekipi ynë lëvizte shpejt, duke mos qëndruar gjatë në një vend, pasi stacionet e policisë dhe pikat e kontrollit dukeshin të ishin shënjestër. Natën, shpërthimet ndriçonin qiellin, ndërsa mbrojtja ajrore hapte zjarr në përgjigje. Kjo është ajo me të cilën iranianët po përballen ditë e natë.

Ne ishim ekipi i dytë ndërkombëtar i lajmeve që u lejua të hynte në Iran që nga fillimi i luftës, duke iu bashkuar për një javë disa të tjerëve tashmë të vendosur atje. Ishte e vështirë të hyje në vend dhe të arrije në Teheran, dhe sapo atje, ishte e vështirë dhe e rrezikshme të operoje. Morëm rrezikun për të shtruar dy pyetje që nuk mund të merrnin përgjigje jashtë vendit: Si po ndikon lufta ajrore e Izraelit dhe Amerikës ndaj Iranit te populli i tij? Dhe çfarë planifikon të bëjë qeveria e tij, e goditur por jo e mposhtur, më pas?

Në vendet e një sulmi ajror pas tjetrit, përgjigja e pyetjes së parë ishte tragjikisht e qartë: civilët e pafajshëm po mbajnë barrën e fushatës izraelito-amerikane, dhe kjo po shtohet. Si rasti i pensionistit, vajza e të cilit ishte në shtëpi kur blloku i tyre i banesave u godit nga raketa. Ato shkatërruan bllokun dhe atë përballë, si dhe çdo gjë tjetër që sulmuesit kishin në shënjestër. Trupi i saj u gjet nën rrënoja tre ditë më vonë, na tha ai mes lotësh të furishëm. Termi “shënjestrim preciz” humbet shumë nga kuptimi i tij nga afër. Në këtë rast, një qendër që i përkiste forcës vullnetare paraushtarake Basij dukej se ishte shkatërruar, por edhe shumë gjëra të tjera, një bllok i të tërë qyteti për të qenë preciz.

Në një spital, u përballëm me një tragjedi zemërthyese. Katërvjeçarja Anita po vdiste në kujdesin intensiv, me lëndime të rënda në kokë pasi shtëpia e saj u kap nga një sulm ajror. Nëna e saj, Zeebar, qante mbi fëmijën e saj në koma, duke i thënë: “Ne po të presim, ne po të presim.” Mjekët thonë se Anita nuk ka gjasa të zgjohet. Poshtë, Fatima qëndronte pranë djalit të saj të rritur, i cili kishte marrë një copë shrapneli në krah, i hedhur tre blloqe larg, tha ai, nga një tjetër sulm ajror ndërsa po shkonte në punë. “Kjo luftë duhet të ndalet,” na tha ajo. “Janë civilët e pafajshëm ata që po lëndohen.” Pavarësisht se çfarë shënjestrohet dhe sa precize është, bombat e hedhura mbi një qytet të dendur të populluar do të shkaktojnë viktima civile.

Në janar, në Teheran dhe në të gjithë vendin, njerëzit u qëlluan nga forcat e tyre të sigurisë kur u shtypën javë të tëra protestash. Mijëra u vranë, të qëlluar për vdekje nga forcat e sigurisë, thonë aktivistët dhe grupet e të drejtave të njeriut. Sa herë që e përmendja këtë zyrtarëve apo mbështetësve të qeverisë, ata fajësonin agjentët e huaj për nxitjen e trazirave. Tensioni që ndjemë në qytet lidhet edhe me atë shtypje. Ne ishim në gjendje të operonim lirshëm në vendet ku na ishte dhënë leje për të filmuar, por pak njerëz ishin të gatshëm të dilnin para kamerës. Megjithatë, jashtë kamerës, njerëzit ishin më të hapur. Një burrë foli me përbuzje për natyrën “ekstreme” të autoriteteve dhe shpresonte se do të ndryshonte pas luftës.

Kjo na çon te pyetja e dytë që kishim ardhur të bënim: Po qeveria dhe çfarë do të bëjë më pas? Ne nuk qëndruam gjatë dhe vetëm në një qytet, por për momentin, udhëheqja e Iranit duket me besim nën kontroll. Shtypja e trazirave është, natyrisht, më e lehtë në kohë lufte. Por fushata ajrore mund të jetë duke ndihmuar edhe qeverinë. Shumë iranianë e shohin atë si një sulm ndaj tyre dhe vendit të tyre, po aq sa ndaj shtetit. Kur jeton në frikë vdekjeprurëse se familja dhe shtëpia jote do të shkatërrohen nga qielli, është e vështirë të mos e marrësh personalisht. Sulmi i Izraelit ndaj fushës së madhe të gazit South Pars të Iranit, për shembull, u dënua nga një iranian me të cilin folëm. Pse të sulmohet kjo, pyeti ai. Për shumë, një sulm ndaj fushës së gazit është një sulm ndaj të gjithëve në Iran, pavarësisht përkatësisë politike.

Qeveria ka gjithashtu mbështetës të zjarrtë, shumë prej tyre. Ata ishin në rrugë me forcë për varrimin e Ali Larijanit, një figurë e lartë qeveritare e varrosur me të tjerë. Dhjetëra mijëra morën pjesë. Ndërsa qëndronim mes tyre, kufizimet e ambicieve të Izraelit dhe Amerikës u bënë më të dukshme. Nëse vret udhëheqësit e njerëzve, feja e të cilëve përqafon martirizimin, kjo është ajo që duhet pritur. Irani ka një traditë të gjatë të nderimit të virtyteve të rezistencës dhe mosdorëzimit. Iranianët rriten me histori tradhtie të huaj. Qeveria e tyre po mbështetet në të gjitha këto për të forcuar mbështetjen e saj. Irani duket se e ka pritur këtë luftë prej vitesh. Udhëheqja e tij është “hidra-kokë”, e programuar të zëvendësojë veten. Deri më tani ka provuar të jetë çuditërisht e aftë të përgjigjet ndaj sulmeve me shpejtësi dhe strategji, pavarësisht pretendimeve të armiqve të tij se është “dekapituar”. Ne u larguam me ndjesinë se ata po përgatiten tani për një luftë të gjatë. Për njerëzit e zakonshëm, kjo do të thotë javë, nëse jo muaj, pasiguri më të tmerrshme dhe rrezik vdekjeje e lëndimi. Për udhëheqësit e tyre, do të thotë të projektojnë sfidë, të ngulmojnë dhe t’i mbijetojnë armikut.

Konflikti i thelluar në Iran nxjerr në pah ndikimin shkatërrues të luftës mbi civilët dhe sfidat komplekse të qeverisjes në kohë krize. Kjo situatë reflekton një model të rrezikshëm të destabilizimit rajonal, ku viktimat më të mëdha mbeten gjithmonë popullatat e pafajshme.

Marrë nga Sky News