Nga Saimir Kadiu
Ka pak vende në botë ku një gardh metalik ndan jo vetëm dy shtete, por edhe dy kontinente, dy botë ekonomike dhe dy realitete njerëzore.
Një prej tyre është Ceuta.
Ditët e fundit, emri i këtij qyteti u rikthye në qendër të vëmendjes ndërkombëtare, pasi grupe emigrantësh marokenë depërtuan në territorin e tij, duke rikthyer debatin mbi emigracionin, kufijtë dhe marrëdhëniet mes Spanjës dhe Marokut.
Por çfarë është në të vërtetë Ceuta?
Pse një qytet spanjoll ndodhet në Afrikë?
Dhe përse ai vazhdon të jetë një nga territoret më të diskutueshme të Mesdheut?
Historia e Ceutës është shumë më e vjetër se vetë Spanja.
Qyteti u themelua nga fenikasit rreth shekullit VII para Krishtit, të cilët e përdorën si një pikë strategjike në hyrje të Ngushticës së Gjibraltarit. Më pas kaloi në duart e kartagjenasve, romakëve, vandalëve, bizantinëve dhe, në shekullin VIII, u bë pjesë e botës islame pas pushtimit arab të Afrikës Veriore.
Pozicioni i tij ishte i jashtëzakonshëm.
Nga Ceuta kontrollohej hyrja në Mesdhe.
Vetëm 14 kilometra larg ndodhet brigji evropian, në Gjibraltar. Nga qyteti spanjoll i Algeciras, Ceuta ndahet nga deti me rreth 30 kilometra, një udhëtim me traget që zgjat afërsisht një orë. Megjithëse ndodhet në kontinentin afrikan, administrativisht është pjesë integrale e Spanjës dhe, për rrjedhojë, e Bashkimit Evropian.
Në vitin 1415, Ceuta u pushtua nga Portugalia. Ky ishte pushtimi i parë i madh portugez jashtë Evropës dhe shënoi fillimin e epokës së zbulimeve detare.
Kur në vitin 1580 kurorat e Portugalisë dhe Spanjës u bashkuan nën të njëjtin mbret, Ceuta kaloi de facto nën administrimin e përbashkët.
Më pas ndodhi një episod vendimtar.
Në vitin 1640, Portugalia rifitoi pavarësinë nga Spanja.
Por Ceuta bëri një zgjedhje të papritur.
Banorët e saj vendosën t’i qëndronin besnikë kurorës spanjolle.
Ky vendim u njoh zyrtarisht me Traktatin e Lisbonës të vitit 1668, kur Portugalia pranoi sovranitetin spanjoll mbi Ceutën.
Që nga ajo ditë, për më shumë se tre shekuj e gjysmë, Ceuta ka mbetur territor spanjoll.
Maroku nuk e ka pranuar kurrë plotësisht këtë situatë.
Pas pavarësisë së Marokut në vitin 1956, Rabati filloi të kërkojë rikthimin e Ceutës dhe Melillës, duke i konsideruar ato territore të mbetura nga kolonializmi evropian.
Spanja kundërshton këtë argument.
Madridi thekson se Ceuta ishte pjesë e kurorës spanjolle shumë kohë përpara krijimit të shtetit modern maroken dhe se banorët e saj janë qytetarë spanjollë, të cilët në mënyrë të përsëritur kanë shprehur dëshirën për të mbetur pjesë e Spanjës.
Sot Ceuta ka rreth 85 mijë banorë.
Në rrugët e saj bashkëjetojnë kultura të ndryshme.
Katolikë, myslimanë, hebrenj dhe hindu jetojnë në një hapësirë të vogël prej vetëm 18,5 kilometrash katrorë, duke e bërë qytetin një nga vendet më shumëkulturore të Mesdheut.
Por Ceuta nuk është vetëm një qytet.
Ajo është një nga kufijtë më të rëndësishëm të Bashkimit Evropian.
Një gardh i dyfishtë, me sisteme moderne mbikëqyrjeje, kamera termike dhe patrulla të përhershme, ndan qytetin nga territori maroken.
Për mijëra emigrantë afrikanë, Ceuta përfaqëson portën drejt Evropës.
Çdo vit, shumë njerëz përpiqen ta kalojnë këtë kufi, duke u ngjitur mbi gardhe ose duke notuar përgjatë bregdetit.
Krizat migratore kanë qenë të përsëritura.
Më e madhja ndodhi në maj 2021, kur mijëra persona hynë në Ceuta brenda pak orësh, pasi kontrolli kufitar nga ana marokene u dobësua përkohësisht. Episodi u interpretua gjerësisht si pjesë e tensioneve diplomatike mes Marokut dhe Spanjës.
Ngjarjet e fundit tregojnë se Ceuta mbetet një pikë e ndjeshme ku ndërthuren migracioni, siguria kufitare dhe marrëdhëniet dypalëshe. Autoritetet spanjolle e konsiderojnë qytetin kufi të Bashkimit Evropian, ndërsa Maroku vazhdon ta përfshijë Ceutën në pretendimet e tij historike.
Megjithatë, përtej politikës, Ceuta mbetet një simbol.
Një copëz e Spanjës në Afrikë.
Një qytet ku nga njëra anë shihen malet e Marokut dhe nga ana tjetër brigjet e Evropës.
Një vend ku historia nuk ka përfunduar ende.
Sepse në Ceuta nuk takohen vetëm dy kontinente.
Aty takohen edhe kujtesa e perandorive, aspiratat e njerëzve për një jetë më të mirë dhe dilemat e botës moderne mbi kufijtë, sovranitetin dhe emigracionin.