Zgjedhjet vendore të vitit 2027 duken ende larg, por në politikë gara për bashkitë nis shumë përpara ditës së votimit. Vjeshta pritet të sjellë emrat e parë, sondazhet, lëvizjet taktike dhe negociatat për kandidatët.
Dhe, si gjithmonë, beteja e madhe do të jetë Tirana.
Zgjedhjet e fundit vendore u zhvilluan në vitin 2023 dhe kryetarët e bashkive zgjidhen për mandate katërvjeçare, ndaj cikli i radhës është në vitin 2027. Data konkrete do të përcaktohet sipas procedurave ligjore.
Por Tirana e vitit 2027 mund të mos jetë më një përballje klasike vetëm mes PS-së dhe PD-së.
Në lojë mund të hyjë edhe protesta/lëvizja që është identifikuar me thirrjen “Shqipëria e Re”, e cila gjatë verës ka tentuar të kalojë nga një reagim qytetar drejt një projekti me ambicie më të gjera politike.
Dhe këtu fillon dilema e saj e vërtetë.
Ose hyn në zgjedhje, ose mbetet vetëm protestë
Një lëvizje mund të mbushë sheshin. Mund të krijojë entuziazëm, të prodhojë debat dhe të sfidojë qeverinë.
Por në demokraci ekziston një moment kur protesta duhet të provojë se sa vlen përpara kutisë së votimit.
Nëse “Shqipëria e Re” pretendon të përfaqësojë një pakënaqësi që shkon përtej elektoratit tradicional të PD-së, atëherë zgjedhjet vendore të vitit 2027 janë prova që nuk mund ta shmangë.
Duhet të kandidojë!
Jo domosdoshmërisht me pretendimin se do të fitojë menjëherë çdo bashki, por për të marrë përgjigjen që asnjë protestë nuk mund t’ia japë: Sa shqiptarë janë realisht me të? Në politikë nuk mjafton numri i njerëzve në shesh. Duhet vota.
Nëse nuk e bën këtë kapërcim, “Shqipëria e Re” rrezikon fatin e shumë lëvizjeve qytetare: shumë energji në fillim, shumë vëmendje publike dhe më pas një shuarje graduale nga mungesa e organizimit dhe objektivit elektoral.
Pse Tirana është prova e vërtetë?
Sepse Tirana është shumë më tepër sesa një bashki. Është qendra politike, ekonomike dhe mediatike e vendit. Fitorja e kryeqytetit prodhon efekt kombëtar. Për PS-në, humbja e Tiranës do të ishte goditje e rëndë politike.
Për PD-në, rikthimi në drejtimin e kryeqytetit do të kishte vlerë shumë më të madhe se fitorja e disa bashkive të vogla. Ndërsa për “Shqipërinë e Re”, një rezultat i fortë në Tiranë do të ishte certifikata e parë e ekzistencës së saj politike. Kryetarët e bashkive zgjidhen me sistem mazhoritar, pra kandidati me mbështetjen më të madhe fiton garën. Pikërisht për këtë arsye, mënyra se si ndahet vota opozitare bëhet vendimtare. Nëse PS, PD dhe “Shqipëria e Re” hyjnë secila me kandidat më vete, vota kundër socialistëve mund të fragmentohet.
Dhe këtu PS mund të jetë përfituesja më e madhe.
Po nëse PD mbështet kandidatin e “Shqipërisë së Re”?
Këtu shfaqet skenari më interesant politik. Burime në Partinë Demokratike, që nuk dëshirojnë të identifikohen, i kanë thënë KOHA JONË se nuk përjashtohet mundësia që, në momentin vendimtar, PD të mbështesë një kandidaturë të dalë nga “Shqipëria e Re”. Nëse një gjë e tillë ndodh, gara për Tiranën ndryshon tërësisht. Nuk do të ishte më thjesht kandidati socialist kundër kandidatit tradicional demokrat. Përballë PS-së mund të dilte një figurë e re, qytetare, e pakonsumuar nga politika, por që njëkohësisht do të merrte mbështetjen e strukturës dhe elektoratit të PD-së.
Ky do të ishte skenari më i vështirë për socialistët.
Sepse një kandidat i tillë teorikisht mund të bashkonte dy kategori votuesish: demokratët tradicionalë dhe qytetarët që kërkojnë ndryshim, por që nuk duan të rikthehen automatikisht te politika e vjetër opozitare.
Por “Shqipëria e Re” duhet më parë të provojë se ekziston
Edhe lëvizja e re nuk mund të presë që PD t’i japë legjitimitetin. Përpara çdo marrëveshjeje duhet të ndërtojë identitetin e vet. Sepse nëse hyn direkt nën ombrellën e PD-së pa e provuar më parë fuqinë e vet, rrezikon të perceptohet thjesht si një shtojcë e opozitës tradicionale. Ndërsa nëse ndërton peshën e vet dhe pastaj arrin një marrëveshje, raporti ndryshon.
2027 mund të ndryshojë skemën PS-PD
Ky është në fakt interesi më i madh i zgjedhjeve të ardhshme vendore. A do të vazhdojë Shqipëria të votojë kryesisht brenda ndarjes së vjetër PS-PD, apo do të lindë një pol i tretë me peshë reale? “Shqipëria e Re” mund të pretendojë çfarë të dëshirojë në protesta. Por përgjigjen do ta japë vetëm kutia e votimit. Dhe pikërisht për këtë arsye ajo duhet të hyjë në zgjedhjet vendore. Për të marrë legjitimitet. Për të matur forcën. Për të kuptuar nëse është emocion i një vere apo një projekt politik që mund të zgjasë.
“Shqipëria e Re” duhet të dalë nga sheshi dhe të futet në zgjedhje. Përndryshe mund të mbetet vetëm një protestë e fortë që politika e konsumon me kalimin e kohës.
Nëse arrin ta shndërrojë protestën në votë dhe, në momentin e duhur, ta bashkojë atë votë me elektoratin opozitar për një kandidat të fortë në Tiranë, atëherë zgjedhjet e vitit 2027 mund të mos jenë më një garë e zakonshme PS-PD.
Mund të jenë momenti kur loja politike në kryeqytet ndryshon.