Nga Seth Berkley, The Hill
Në fillim të vitit të kaluar, sfidat më të mëdha për paqen në botë dhe sigurinë ndërkombëtare ishin kërcënimet si përhapja e armëve bërthamore, terrorizmi dhe ndryshimi i klimës. Shpërthimet e sëmundjeve infektive thjesht nuk ishin në agjendën e sigurisë globale.
Sot, pandemia COVID-19 ka demonstruar se çfarë ishte mbikëqyrje masive; shpejtësia dhe ashpërsia me të cilën ajo ka destabilizuar botën, ka kapur gjithë njerëzimin në befasi, duke shkaktuar krizën më të madhe globale.
Dhe tani aksesi global në vaksinat COVID-19 rrezikon të krijojë përçarje më të thella në shoqëri që vetëm do të përkeqësojë më shumë gjërat.
Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara dhe thirrja e Mbretërisë së Bashkuar për ” të mos nacionalizuar vaksinat “, duke i shpërndarë vendeve më të varfra si një shans për t’u mbrojtur kundër COVID-19, është një zgjidhje shumë e nevojshme dhe një shembull se si vaksinat mund të jenë një forcë për të vendosur paqen.
Por ndërsa ekziston një lidhje prej kohësh midis konfliktit dhe sëmundjes infektive – Jemeni dhe Siria si vetëm dy shembuj aktualë – lidhja midis sëmundjes infektive dhe sigurisë globale është më e thellë se kaq.
Për sa i përket potencialit për viktimat e shumta nga Covid, përçarjes në shoqëri dhe mjeteve të jetesës dhe ndikimit të saj në ekonomi, shpërthimet e sëmundjeve infektive janë cilësuar prej kohësh një nga kërcënimet më të mëdha për sigurinë globale dhe ekonomike.
Tani duhet të fillojmë ta trajtojmë atë si një të tillë.
Me çdo ditë të kësaj pandemie, COVID-19 po shtyn miliona njerëz drejt varfërisë. Kur kombinohen me kufizime të pashembullta globale në lëvizjet e njerëzve, ekziston një rrezik në rritje që edhe në demokracitë më të qëndrueshme: rreziku i trazirave civile sporadike, çrregullimeve dhe dhunës.
Është e qartë, ne duhet të ndalojmë që shpërthimet të përshkallëzohen në pandemi para se ato të bëhen kërcënime për sigurinë globale, por kjo do të kërkojë një mënyrë të re të të menduarit. Ndryshe nga kërcënimet tradicionale të sigurisë, sëmundja infektive nuk mund të zgjidhet përmes sanksioneve, qëndrimit ushtarak, parandalimit ose diplomacisë dypalëshe, por më tepër përmes bashkëpunimit shkencor, investimeve afatgjata në shëndetin global dhe sistemeve shëndetësore elastike dhe përmes multilateralizmit të zgjuar dhe strategjik.
Ndërsa kjo mund të jetë shumë vonë për të parandaluar pandeminë aktuale, njerëzit fillimisht duhet të gjejnë një zgjidhje për këtë krizë – falë shpejtësisë me të cilën komuniteti shkencor dhe industria janë përgjigjur – vaksinat.
Në krahasim me kundërmasat tradicionale të sigurisë globale, mbi të cilat shpenzohen në mënyrë rutinore triliona dollarë, madje edhe me miliardat e shpenzuara tashmë për zhvillimin e tyre, këto vaksina janë me kosto efektive.
Në fakt, për sa i përket ndikimit të tyre, si në shpëtimin dhe mbrojtjen e jetës ashtu edhe në gjetjen e një rruge për rimëkëmbjen ekonomike, vaksinat COVID-19 janë më të fuqishme se çdo formë e stimulit fiskal ose monetar, me kusht që të ketë një qasje globale.
Kjo është arsyeja pse aksesi i shpejtë dhe i drejtë në vaksinat COVID-19 duhet të jetë një përparësi globale dhe pse COVAX – një partneritet midis organizatës , GAVI Aleanca e Vaksinave , Organizata Botërore e Shëndetit dhe Koalicioni për Inovacione të Gatishmërisë Epidemike – duhet të duhet të ketë sukses.
Edhe pse vaksinat COVID-19 tani mund të jenë të disponueshme në disa vende, vetëm diçka e tillë nuk do ta zgjidhë këtë krizë dhe as pasaportat e vaksinave. Përkundrazi, kjo vetëm do të përkeqësojë tensionet në rritje midis kombeve. Shfaqja e varianteve të reja demonstroi përfundimisht se ne jemi të sigurt vetëm nëse jemi të gjithë të sigurt.
Fakti që shumica e popullsisë është e pavaksinuar jo vetëm që kërcënon ato popullata por lejon që të shfaqen mutacione duke krijuar variante që përhapen më lehtë, më vdekjeprurëse ose rezistente ndaj imunitetit të vaksinave.
Për sa kohë që virusi po qarkullon, ri-infektimi do të vazhdojë dhe çdo përpjekje për të rifilluar tregtinë, udhëtimet dhe tregtinë do të pezullohen.
Kjo është arsyeja pse u krijua COVAX – e cila po menaxhohet nga Gavi, Aleanca e Vaksinave; për të siguruar që njerëzit në të gjitha vendet të kenë akses të shpejtë, të drejtë dhe të barabartë në vaksinat COVID-19, pavarësisht nga aftësia e tyre për të paguar për to.
COVAX tashmë ka bashkuar qeveritë e 190 ekonomive – që përfaqësojnë 90 përqind të popullsisë globale dhe ka siguruar më shumë se 2 miliardë doza të vaksinave COVID-19 që do të shpërndahen në 2021.
Të paktën 1.3 miliardë nga ato doza do të shkojnë në 92 vendet më të varfra. Në të vërtetë, vetëm javën e kaluar, dozat e para të vaksinave COVID-19 të siguruara përmes COVAX u administruan tek njerëzit në vendet me të ardhura më të ulëta dhe miliona doza të tjera po shpërndahen në një numër njerëzish në vendet me të varfra.
Ky përfaqëson hapin e parë të vërtetë drejt prishjes së shpërndarjes së vaksinave që tani po kërcënon të zgjasë krizën.
Por bota është shumë larg kësaj. Gjatë kësaj periudhe fillestare kur kërkesa për vaksina tejkalon furnizimin e kufizuar dhe kur qeveritë janë nën një presion kaq të madh për të siguruar doza për të gjithë qytetarët e tyre, konkurrenca është e ashpër.
Shumë qeveri ende kërkojnë marrëveshje bilaterale me prodhuesit për të siguruar doza për të gjithë qytetarët e tyre. Kjo rrezikon vendosjen e kufizimeve shtesë mbi furnizimet tashmë të kufizuara, duke kontribuar në një luftë që rrit tensionet midis kombeve.
Ky proces, gjithashtu do të zgjasë pandeminë.
Ndikimi që ka pasur kjo pandemi në jetën e miliarda njerëzve, në ekonominë globale dhe në stabilitetin afatgjatë ka qenë tashmë shkatërruese. Sa më gjatë që të vazhdojë, aq më të thella do të jenë ato plagë. COVAX nuk premton vetëm një rrugëdalje nga kjo, por në mënyrë të natyrshme ndërton ura që shërbejnë vetëm për të forcuar stabilitetin global.
Gjithashtu tregon rrugën për një mënyrë të re të punës në sistemin e copëtuar global, ku gjeopolitika është lënë pas dhe vendet mund të vazhdojnë të punojnë së bashku për të zgjidhur problemet ku bashkëpunimi është vërtet i nevojshëm.
Në proces, të njëjtat baza të bashkëpunimit dhe solidaritetit global që COVAX ka hedhur tani qëndrojnë, për ta bërë botën më elastike ndaj pandemisë së ardhshme. Sepse do të ketë një tjetër; shfaqja e viruseve të reja me potencial pandemik dhe lehtësia me të cilën ato mund të përhapen falë trendeve globale si ndryshimi i klimës, rritja e popullsisë, urbanizimi dhe udhëtimet e bëjnë të sigurt.
Kjo na vendos në një garë të përhershme midis shkencës dhe patogjenëve që vazhdimisht do të minojnë sigurinë globale. Hapi i parë në parandalimin e kësaj përfshin njohjen e kërcënimit në radhë të parë.
Përktheu: Abcnews.al