Përkundër paralajmërimeve nga Finlanda se Rusia mund të sulmojë në një moment Skandinavinë dhe vendet baltike, estonezët nuk tremben. Por ata po përgatiten.
Kodukohvikute päused, që përkthehet si “Ditët e Kafeneve në Shtëpi”, është kulmi i verës në Hiiumaa. Gjatë një fundjave të zgjatur në gusht, banorët e këtij ishulli estonez, i dyti më i madh në Detin Baltik, hapin shtëpitë e tyre për tre ditë dhe u ofrojnë fqinjëve ëmbëlsira shtëpie, peshk të tymosur dhe birrë shtëpie. Me të qeshura dhe këngë fëmijësh, ata festojnë verën e tyre të shkurtër estoneze dhe veten e tyre.
Ave Ungro e konsideron këtë festë si “jashtëzakonisht të rëndësishme” tani, në kohë lufte. Kjo grua 44-vjeçare sapo ka mbërritur në Kodukohvikute päusid me vajzën e saj gjashtëvjeçare.
“Ndihmon unitetin e estonezëve: të festojmë së bashku, të flasim, të mendojmë për të ardhmen.” Kulmi i verës në ishull është po aq i rëndësishëm sa stërvitja e të shtënave e grave për mbrojtje, beson Ave.
Ajo ka qenë anëtare atje që nga fillimi i luftës ruse në Ukrainë: “Si shumica e estonezëve, isha në shok më 24 shkurt 2022. Sidomos për shkak të kuptimit se jeta që njihnim deri atëherë nuk mund të vazhdonte më kështu.”
Por Ave donte ta përgatiste familjen e saj, ishullin e saj, vendin e saj për një sulm të mundshëm rus. Shkurt: të bënte diçka që do t’i sillte dobi Estonisë dhe vetes, thotë ajo.
Trajnimi i mbrojtjes civile
Që atëherë, kjo terapiste e të folurit kalon 48 orë në vit në Naiskodukaitsa, mbrojtjen civile të grave. Ajo ka përfunduar tashmë pesë programe të ndryshme: trajnim sigurie, ndihmë të shpejtë, trajnim ushtarak, ushqim në terren dhe histori të Mbrojtjes Civile Estoneze.
“Është e vërtetë që mora një armë në seksionin ushtarak – por nuk qëllova kurrë”, thotë Ave. Ajo shpreson se nuk do t’i duhet kurrë të zbatojë aftësitë e saj ushtarake dhe se, në rastin më të keq, do të preferonte të përqendrohej në evakuime.
Mbrojtja Civile e Grave Naiskodukaitsa u themelua në vitin 1927, u ndalua gjatë periudhës sovjetike dhe u rivendos pas pavarësisë në vitin 1991. Është pjesë e Kaitseliit, një organizatë më e madhe mbrojtëse vullnetare e përbërë nga civilë të armatosur dhe të trajnuar mirë. Kaitseliit duhet të mbështesë forcat e armatosura të rregullta gjatë luftës. Të dy njësitë janë në varësi të Ministrisë së Mbrojtjes së Estonisë.
Pa atmosferë frike
Kjo është arsyeja pse, thotë Ave, e cila nuk ka frikë nga një sulm i mundshëm nga Rusia. Edhe pse pozicioni i ishullit në Detin Baltik është strategjikisht i rëndësishëm në rrugën nga metropoli rus i Shën Petersburgut në enklavën ruse të Kaliningradit, rusët mund të pushtojnë Hiiumau, këtu nuk ka atmosferë frike, siç portretizohet në mediat perëndimore, vëren Ave.
As Marek Kohv i Qendrës Ndërkombëtare për Mbrojtje dhe Siguri nuk beson se Hiiumaa mund të bëhet një Krime e dytë. Gadishulli ukrainas u aneksua nga Rusia në vitin 2014. Në një intervistë me DW, Kohv shpjegon pse Hiiumaa dhe Estonia në vitin 2025 nuk mund të krahasohen me Krimenë dhe Ukrainën në vitin 2014.
Shpenzime masive për armatime
Ai thekson se Estonia është një vend i vogël, por se po investon shumë në siguri. Konkretisht, ky anëtar i BE-së tashmë ndan 3.4 përqind të produktit të tij të brendshëm bruto për mbrojtje. Deri në vitin 2029, kjo duhet të rritet në 5.4 përqind, që do të ishte një rekord brenda NATO-s.
Kultura e vetëmbrojtjes është thellësisht e rrënjosur te populli estonez, përmbledh Marek Kohv dhe shton: “Dhe ne gjithashtu kemi aleatë rajonalë si Finlanda, një anëtare e re e NATO-s, por edhe shtete të tjera baltike si Lituania dhe Letonia, si dhe Polonia, një fuqi ushtarake në Evropë.”
Eksperti thekson se anëtarësimi i Estonisë në NATO është thelbësor. Falë Nenit 5 dhe parimit të sigurisë kolektive që përmbahet në të, çdo sulm ndaj vendit të saj do të çonte në një reagim nga forcat e armatosura të anëtarëve të tjerë të NATO-s.
Një aspekt tjetër është teknologjia ushtarake perëndimore, e cila është shumë më superiore se ajo e Rusisë, thekson Kohv. Ai është gjithashtu i bindur se frika se Rusia mund të sulmojë Estoninë me armë bërthamore nuk është gjë tjetër veçse një kërcënim bosh, duke pasur parasysh afërsinë e Estonisë me metropolin rus të Shën Petersburgut, i cili vetë do të goditej nga një re radioaktive në rast të një sulmi bërthamor.
Sabotimi si një problem i vërtetë
Kohv beson se aktet e sabotimit kundër vendeve të ndryshme në brigjet e Detit Baltik janë aktualisht shumë më të rëndësishme sesa një sulm teorik rus në vendet baltike. Sipas ekspertëve, këto përfshijnë dëmtime të shumëfishta në kabllot e komunikimit të nëndetëseve ose bllokim të sinjaleve të navigimit GPS, duke bërë që aeroplanët të zhdukeshin nga radari.
Kjo ndodhi me dy fluturime nga Finlanda në Estoni në prill të vitit të kaluar. Të dy aeroplanët u detyruan të ktheheshin në Helsinki pasi nuk mundën të uleshin në Talin. Sinjalet e tyre GPS me sa duket u bllokuan nga bllokuesit. Anijet në Detin Baltik gjithashtu po preken gjithnjë e më shumë nga kjo. Shërbimet perëndimore të inteligjencës dyshojnë se këto operacione bllokimi po drejtohen nga enklava ruse e Kaliningradit.
Kaliningradi dhe Evropa
Rusia ruan atje një sasi të madhe pajisjesh ushtarake, duke përfshirë raketat Iskander që mund të mbajnë koka bërthamore, thotë politologu Sergei Suchankin i Fondacionit Saratoga, një fondacion jofitimprurës me seli në Shtetet e Bashkuara. Në një intervistë me DW, ky ekspert, i lindur në Kaliningrad, e quan rajonin e tij të lindjes “një kamë të drejtuar nga Evropa”.
Suchankin paralajmëron se Kaliningradi nuk shtrihet vetëm midis anëtarëve të BE-së, Lituanisë dhe Polonisë. “Ishte një fortesë e ushtrisë sovjetike, një nga vendet më të militarizuara në botë. Dhe sot është përsëri.”
Ava Ungro nuk e pëlqen një rajon të tillë në Detin Baltik dhe aktet e sabotimit janë, sigurisht të këqija, por ajo kurrë nuk ëndërron të largohet nga ishulli i saj “magjik”.
Pas festimit të lagjes së Kodukohvikuta päused, ajo na tregon “vendin e saj sekret” në bregdet, një vend i preferuar i familjes së saj. Është një kep i vogël ku ishulli është i rrethuar nga uji. “Shikoni atje, çfarë vendi i bukur! Kaq shumë zogj, është kaq paqësore këtu. Bukuria e Hiiumaa është pikërisht se vende të tilla ekzistojnë. Dhe duhet të mbetet kështu!”/DW|