Pas ngjarjeve të tilla, si kjo e Vlorës, nuk mjafton që institucionet të premtojnë “më shumë kontrolle”. Shqipëria ka nevojë për një fushatë kombëtare të jashtëzakonshme për kontrollin e sigurisë së të gjitha strukturave akomoduese dhe të ambienteve me fluks të lartë njerëzish.
Duhet kontrolluar fizikisht çdo hotel, resort, bujtinë, apart-hotel dhe strukturë turistike me kapacitet të konsiderueshëm. Jo vetëm dosja, jo vetëm certifikata, jo vetëm deklarimet e subjektit.
Duhet parë me sy dhe testuar në terren nëse sistemi funksionon.
Detektorët duhet të testohen. Alarmet duhet të aktivizohen. Fikëset duhet të kontrollohen. Hidranti dhe sistemet e shuarjes duhet të provohen. Daljet e emergjencës duhet të jenë të lira. Ndriçimi i emergjencës duhet të funksionojë. Rrugët e evakuimit duhet të jenë të përcaktuara dhe të aksesueshme.
Dhe kur një nga elementët themelorë të sigurisë nuk funksionon, subjekti nuk duhet të presë një tjetër kontroll. Duhet të përballet menjëherë me masën përkatëse, deri në pezullimin e aktivitetit kur rreziku është serioz.
Nuk mund të kemi një situatë ku një hotel vazhdon të presë qindra turistë ndërkohë që pajisjet e mbrojtjes nga zjarri janë jashtë funksionit.
Kontroll i befasishëm, jo vetëm kontroll me njoftim
Një tjetër problem është vetë mënyra e kontrollit.
Nëse një subjekt e di paraprakisht se kur do të vijë inspektimi, ekziston rreziku që gjithçka të rregullohet vetëm për ditën e kontrollit.
Prandaj kontrollet duhet të jenë edhe të befasishme dhe të përsëritura, veçanërisht gjatë sezonit turistik.
Strukturat me kapacitet të madh dhe ato që ndodhen në zona me fluks të jashtëzakonshëm turistësh duhet të kenë një regjim kontrolli shumë më të rreptë.
Nuk është e pranueshme që një objekt të kontrollohet një herë, të marrë dokumentin dhe më pas të lihet për vite pa verifikim real.
Lista publike e strukturave të kontrolluara
Pse të mos krijohet një regjistër publik ku qytetarët dhe turistët të mund të shohin:
- kur është kryer kontrolli i fundit;
- nëse objekti ka kaluar kontrollin e sigurisë;
- nëse janë konstatuar shkelje;
- nëse shkeljet janë korrigjuar;
- kur është bërë rikontrolli;
- dhe nëse subjekti ka marrë masa administrative.
Transparenca do të ishte një mekanizëm shumë i fuqishëm presioni edhe ndaj bizneseve.
Një hotel duhet ta dijë se siguria e tij nuk është vetëm çështje mes pronarit dhe inspektorit. Është një çështje që prek drejtpërdrejt jetën e klientëve.
Për shkeljet e rënda: mbyllje, jo paralajmërim
Duhet të ketë një vijë të kuqe.
Kur konstatohet një rrezik serioz dhe i drejtpërdrejtë për jetën e njerëzve, nuk mund të ketë tolerancë administrative.
Nëse sistemi i alarmit nuk funksionon, nëse daljet e emergjencës janë të bllokuara, nëse mungojnë pajisjet thelbësore të shuarjes ose ekzistojnë mangësi të tjera që rrezikojnë jetën, aktiviteti duhet të pezullohet deri në korrigjimin e plotë të problemeve.
Më mirë të mbyllet përkohësisht një hotel sesa të mbyllen sytë përpara një rreziku që nesër mund të kushtojë jetë.
Dhe duhet kontrolluar edhe ai që kontrollon
Por një reformë serioze nuk duhet të kontrollojë vetëm bizneset. Duhet të kontrollojë edhe vetë sistemin e inspektimit. Nëse një objekt rezulton “në rregull” në dokumente dhe më vonë zbulohet se pajisjet jetike nuk funksionojnë, duhet të shqyrtohet edhe mënyra se si është kryer kontrolli.
Kush e ka certifikuar? Çfarë ka kontrolluar? Kur? Me çfarë procesverbali? A është testuar fizikisht sistemi? Kjo është mënyra për të shmangur një kulturë ku përgjegjësia fillon vetëm pasi ndodh tragjedia.
Turisti nuk duhet të jetë subjekt i një eksperimenti
Shqipëria nuk mund të kërkojë çdo vit më shumë turistë, ndërsa sigurinë e tyre ta trajtojë si një formalitet. Kemi hyrë në një fazë ku turizmi është një nga sektorët më të rëndësishëm të ekonomisë.
Prandaj standardi duhet të jetë shumë më i lartë. Më shumë turistë do të thotë edhe më shumë përgjegjësi. Nuk mjafton të themi “mirë se vini në Shqipëri”.
Duhet të jemi në gjendje t’u garantojmë: “Mirë se vini dhe jeni të sigurt.”
Kjo nuk arrihet me letra. Arrihet me kontrolle reale, të befasishme, të përsëritura, me transparencë dhe me masa të forta ndaj çdo subjekti që vendos fitimin mbi sigurinë e njerëzve.