Skandali Bankers Petroleum – Afera 240 milionëshe që përfshiu politikën, median dhe institucionet shqiptare.
Një nga skandalet më serioze që ka goditur sektorin e energjisë në Shqipëri po del në dritë. Prokuroria e Fierit ka zbardhur një aferë të përmasave të mëdha ku rezultojnë të përfshirë 51 persona me profil të lartë – përfshirë zyrtarë shtetërorë, politikanë, drejtues institucionesh, biznesmenë dhe madje edhe figura të rëndësishme të medias shqiptare. Të gjithë dyshohen se kanë përfituar ose kanë qenë të lidhur me veprimtari korruptive në bashkëpunim me kompaninë Bankers Petroleum.
Ndërkohë që po heton prokuroria e Fierit, akoma nuk ka nxjerrë emrat, por burime të besueshme brenda prokurorisë flasin se 51 emra VIP nga bota e politikës, pronarë mediash dhe gazetarë me emër, biznesmenë që janë nën hetim në këtë skandal të madh financiar.
240 milionë euro borxh ndaj shtetit shqiptar
Kryeministri Edi Rama ka deklaruar publikisht se, pas një vendimi të arbitrazhit ndërkombëtar, Bankers Petroleum i detyrohet shtetit shqiptar 240 milionë euro. “Uroj që Prokuroria t’i nxjerrë ujin e zi kompanisë,” – tha Rama gjatë një deklarate publike, duke e cilësuar këtë si një çështje të trashëguar nga qeverisjet e mëparshme.
Por përtej borxhit të papaguar, ajo që po zbulohet është një rrjet i gjerë bashkëpunimi të fshehtë, favorizimesh të paligjshme dhe kapje të institucioneve, që kanë lejuar Bankers të operojë pa ndëshkim ndër vite.
Politikanë, zyrtarë dhe favore nën tryezë
Sipas burimeve nga brenda organit të akuzës, emrat në listën prej 51 personash përfshijnë individë me ndikim të drejtpërdrejtë në vendimmarrje publike. Hetimet po shkojnë drejt provave që tregojnë: leje të dhëna në shkelje të ligjit, hetime të bllokuara, dhe kontrata publike të ndara në mënyrë klienteliste në favor të kompanisë. Në këmbim, zyrtarët dyshohet se kanë përfituar pagesa, udhëtime, dhurata luksi dhe shërbime private.
Media si pjesë e aferës – propaganda përmes pagesave të fshehta
Për herë të parë, hetimi përfshin dhe figura të rëndësishme të medias shqiptare. Sipas dosjes hetimore, disa gazetarë, drejtues mediash dhe pronarë kanalesh rezultojnë të kenë përfituar pagesa të konsiderueshme nga Bankers, përmes kontratave fiktive për “shërbime mediatike”, sponsorizime të maskuara dhe favore të tjera. Të gjitha po hetohen.
Qëllimi ishte i qartë: të blinin heshtjen, të manipulonin opinionin publik dhe të mbanin nën kontroll çdo denoncim që lidhej me ndotjen, shfrytëzimin abuziv të burimeve apo abuzimet financiare të kompanisë.
Ndotje mjedisore dhe shpërthime të heshtura
Komunitetet përreth zonave ku operon Bankers kanë raportuar prej vitesh për ndotje ajri, çarje toke, shpërthime nëntokësore dhe pasoja shëndetësore. Asnjë institucion nuk veproi seriozisht. Prokuroria ka tashmë prova se raportet mjedisore janë manipuluar, kontrollet janë simuluar, dhe inspektimet janë mbyllur me firmë politike.
Kapja e shtetit në një dosje
Ky skandal nuk është thjesht për një kompani që nuk paguan detyrimet. Ajo që fshihet është kapja e shtetit në tërësinë e tij – një kompani që arrin të kontrollojë institucionet, të blejë median, të ndikojë politikën dhe të shfrytëzojë pasuritë natyrore pa përgjegjësi.
Dosja është ende në hetim, por nëse nuk ndërpritet nga ndërhyrje politike dhe nëse përmbyllet me ndëshkime reale, kjo mund të shënojë rasti më i madh i korrupsionit të organizuar ndërmjet një kompanie private dhe strukturave shtetërore e mediatike në Shqipëri.
Bankers Petroleum zyrtarisht ka deklaruar se shteti shqiptar i detyrohet asaj, si kundërpërgjigje ndaj akuzave për shmangie tatimore dhe evazion fiskal.
Çfarë thotë kompania?
Në një reagim zyrtar, Bankers ka mohuar akuzat dhe ka deklaruar se Drejtoria e Tatimeve i ka borxh rreth 36 milionë dollarë për rimbursim të TVSH-së që, sipas saj, janë pagesa të ligjshme dhe të mbështetura me dokumentacion
Kompania ka theksuar se nuk po fsheh asgjë, dhe thekson vlerësimin e saj të kontributit ndaj ekonomisë shqiptare – rreth 4.5 miliardë dollarë investime, më shumë se 83% të prodhimit kombëtar të naftës, dhe 730 milionë dollarë në rentë minerar dhe taksa, sipas pretendimeve të veta
Ç’është testi i kësaj deklarate?
Bankers pretendon se ka vepruar brenda kuadrit ligjor dhe ka pasur të drejtë për rimbursime të TVSH-së. Në fakt, pretendimi për 36 milionë dollarë është pjesë e strategjisë së kompanisë për të argumentuar se shteti i detyrohet për shpenzimet që ajo pretendon se bëri ligjërisht
Por Prokuroria e Fierit ka zbuluar se, gjatë periudhës 2004–2024, kompania deklaroi shpenzime fiktive duke rezultuar me humbje totale prej rreth 11.7 miliardë lekësh (afërsisht 80 – 110 milionë euro), pavarësisht se shitjet dhe eksporte arritën mbi 532 miliardë lekë. Kjo do të thotë se tatimi mbi fitimin nuk është paguar për 20 vjet dhe është kërkuar rimbursim i pabazuar i TVSH-së – duke shkaktuar dëm të konsiderueshëm financiar për buxhetin e shtetit.
Dosja pritet ti kalojë SPAK
Meqënëse në hetime po dalin emra nga politika si ish-deputetë, deputetë, ish-ministra etj prokuroria e Fierit pritet tia kalojë SPAK-ut hetimin.
Me pas do kemi spektakël arrestimesh!
Redaksia KOHA JONE do të vijojë ndjekjen e zhvillimeve të këtij hetimi dhe do publikojë çdo të dhënë të re që del nga Prokuroria apo burime të pavarura hetimore.