Çmimet e naftës janë rritur ndjeshëm dhe tregjet e aksioneve evropiane kanë rënë, pasi sekuestrimi i një anijeje iraniane nga Shtetet e Bashkuara ka goditur shpresat për një marrëveshje paqeje. Nafta Brent, standardi ndërkombëtar për çmimet e naftës, u rrit deri në 5% të hënën, duke arritur në 95.50 dollarë (70.75 £) për fuçi. Kjo rritje e papritur pasqyron tensionet e reja gjeopolitike dhe pasigurinë në tregjet globale të energjisë, duke shkaktuar shqetësim tek investitorët dhe konsumatorët njësoj.
Tregjet evropiane të aksioneve shënuan rënie të ndjeshme. Indeksi FTSE 100 i Mbretërisë së Bashkuar ra me 0.5%, ndërsa Cac 40 i Francës dhe Dax i Gjermanisë ranë të dyja me rreth 1%. Indeksi Stoxx Europe 600, i cili gjurmon kompanitë më të mëdha në kontinent, shënoi një rënie prej 0.9%. Këto rënie pasuan njoftimin e Donald Trump të dielën, i cili deklaroi se një anije mallrash iraniane ishte sekuestruar pasi kishte tentuar të kalonte bllokadën e zbatuar nga SHBA pranë kanalit të transportit të ngushticës së Hormuzit. Trump shkroi në mediat sociale: “Kemi nën kontroll të plotë anijen e tyre dhe po shohim se çfarë ka në bord!”
Incidenti rriti mundësinë që armëpushimi të dështonte përpara se negociatorët të ribashkoheshin në Pakistan. Lufta në Iran, e cila po hyn në javën e tetë, ka vrarë mijëra njerëz dhe ka tronditur tregun global të energjisë. Normalisht, rreth një e pesta e naftës dhe gazit në botë kalon përmes ngushticës së Hormuzit, duke e bërë atë një pikë kyçe strategjike. Aksionet e linjave ajrore gjithashtu ranë ndjeshëm të hënën mes frikës për ndikimin në udhëtimet ndërkombëtare dhe mungesat e karburantit të avionëve. IAG, pronari i British Airways, ra me 3.4%, ndërsa Wizz Air ra me 4.9%. Ryanair, linja ajrore më e madhe e Evropës, ra me 3.3%. Rolls-Royce, e cila prodhon motorë për avionë, gjithashtu ra me rreth 3%.
Në kontrast, kompanitë e energjisë BP dhe Shell ishin ndër rritjet më të mëdha në FTSE 100 të hënën, me aksionet e të dyjave në rritje me më shumë se 2%. Kjo vjen pas një rënieje prej 9% të çmimeve të naftës të premten, pasi Irani tha se do të rihapte ngushticën e Hormuzit gjatë periudhës së armëpushimit dy-javor të rënë dakord, dhe Trump deklaroi se Teherani kishte rënë dakord të mos e mbyllte më kurrë kanalin kyç të transportit. Megjithatë, gjatë fundjavës pati raporte se Garda Revolucionare e Iranit kishte qëlluar mbi anije tregtare. Teherani gjithashtu ka thënë se nuk do të marrë pjesë në një raund të dytë negociatash që SHBA kishte shpresuar të fillonte para skadimit të armëpushimit të mërkurën. Susannah Streeter, strategjistja kryesore e investimeve në brokerin Wealth Club, tha se shpresat për rifillimin e tregtisë, veçanërisht dërgesat e energjisë, ishin “avulluar”, duke shkaktuar “ankth të ri” në tregun e aksioneve. Ajo shtoi se “nevojiten rezerva të thella durimi, por me disa industri si linjat ajrore që përballen me mungesa të karburantit të avionëve, këto janë kohë të tensionuara.”
Frika vazhdon të rritet rreth shkallës së goditjes energjetike në Mbretërinë e Bashkuar, ku çmimet e tregut të gazit me shumicë u rritën me 5.8% në 102 p për term të hënën. Analistët në Energy and Climate Intelligence Unit kanë vlerësuar se një çmim i qëndrueshëm i naftës prej 100 dollarësh për fuçi do të thoshte se shoferët britanikë që udhëtojnë 8,000 milje në vit mund të përballen me një rritje të kostove vjetore të karburantit prej 140 paundësh. British Oil Security Syndicate, një organizatë tregtare e industrisë, i tha The Sun se kishte pasur një rritje prej 19% të largimeve pa paguar në pikat e karburantit në Mbretërinë e Bashkuar që nga fillimi i luftës SHBA-Izrael kundër Iranit. Ekziston frika se bllokada e SHBA mund të shkaktojë gjithashtu një mungesë plehrash, një nga mallrat jetike që normalisht kalon përmes ngushticës, duke paraqitur një rrezik të rëndësishëm për sigurinë ushqimore globale. Të ardhmet e grurit në Çikago u rritën me 1.7% në 6.09-1/4 dollarë për bushel të hënën, pas një rritjeje prej 5% javën e kaluar.
Marrë nga The Guardian UK