Shqipëria turistike po përjeton një tjetër dimension të rritjes. Përtej detit, diellit dhe peizazheve natyrore, gjithnjë e më shumë vizitorë po kërkojnë të njohin Shqipërinë përmes historisë, trashëgimisë, kulturës dhe gjurmëve të qytetërimeve që kanë lënë shenjën e tyre në këtë tokë.
Ecuria e turizmit në Shqipëri po merr një formë gjithnjë e më domethënëse në gjuhën e shifrave. Kryeministri Edi Rama ka publikuar në rrjetet sociale një pasqyrë të vizitorëve të siteve kulturore gjatë periudhës janar–gusht 2026, të shoqëruar me një fotogaleri që sjell pamje nga disa prej destinacioneve më të frekuentuara të vendit.
Sipas shifrave të publikuara, 1,062,067 vizitorë vendas dhe të huaj kanë vizituar sitet kulturore të Shqipërisë gjatë tetë muajve të parë të vitit 2026.
Kjo shifër përbën një rritje prej 65% krahasuar me vitin 2023, 21.3% krahasuar me vitin 2024 dhe 5% krahasuar me vitin 2025.
Shifrat nuk janë thjesht një tregues statistikor. Ato dëshmojnë për një ndryshim gradual në mënyrën se si Shqipëria po kërkohet dhe po përjetohet si destinacion. Turisti që vjen në Shqipëri nuk ndalet vetëm te bukuritë natyrore; ai po zbret më thellë në shtresat e historisë, po kërkon monumentet, muzetë, qytetet antike, kështjellat dhe dëshmitë e një trashëgimie që e lidh vendin me një hapësirë të gjerë historike e qytetëruese.
Sipas të dhënave të publikuara, gjatë periudhës janar–gusht 2026, 448,711 vizitorë kanë hyrë në parqet arkeologjike, ndërsa 312,220 vizitorë kanë vizituar kala dhe monumente kulture. Muzetë kombëtarë kanë regjistruar 301,136 vizitorë.
Kjo ndarje është domethënëse. Ajo tregon se interesi turistik po shtrihet në të gjithë hartën e trashëgimisë shqiptare: nga qytetet antike te fortesat, nga monumentet te muzetë, nga rrënojat e qytetërimeve të lashta te objektet që ruajnë kujtesën e historisë kombëtare.
Në krye të listës së siteve më të vizituara qëndron Kalaja e Gjirokastrës, me 223,280 vizitorë. Monumenti madhështor që ngrihet mbi qytetin muze vazhdon të jetë një prej pikave më të fuqishme të tërheqjes turistike, jo vetëm për arkitekturën dhe historinë e tij, por edhe për panoramën dhe atmosferën e veçantë që ofron Gjirokastra.
Pas saj renditet Parku Kombëtar i Butrintit, me 204,867 vizitorë. Butrinti mbetet një prej dëshmive më të jashtëzakonshme të vazhdimësisë së qytetërimeve në territorin shqiptar, një hapësirë ku historia nuk lexohet vetëm në libra, por ecet mbi të, mes rrënojave, gurëve, mureve dhe gjurmëve të një bote që ka kaluar nëpër shekuj.
Në këtë hartë të vizitorëve shfaqet fuqishëm edhe Parku Arkeologjik i Shkodrës, me 135,293 vizitorë, duke dëshmuar se veriu i Shqipërisë dhe trashëgimia e tij arkeologjike kanë një potencial të rëndësishëm në zhvillimin e turizmit kulturor.
Në listën e destinacioneve më të frekuentuara janë gjithashtu Muzeu “Gjergj Kastrioti Skënderbeu” në Krujë, me 104,128 vizitorë, Parku Arkeologjik i Apolonisë, me 91,764 vizitorë, dhe Muzeu Ikonografik “Onufri” në Berat, me 70,143 vizitorë.
Secili prej këtyre vendeve përfaqëson një kapitull të ndryshëm të historisë shqiptare. Kruja lidhet me figurën e Skënderbeut dhe kujtesën e qëndresës; Apolonia me botën antike dhe gjurmët e qytetërimit greko-romak; Berati me trashëgiminë e jashtëzakonshme ikonografike dhe shpirtërore; Shkodra me një prej qendrave më të rëndësishme historike e kulturore të veriut; ndërsa Gjirokastra dhe Butrinti e shtrijnë këtë mozaik nga arkitektura e qyteteve historike te qytetërimet e lashta.
Nëse shifrat e viteve të fundit dëshmojnë për rritjen e turizmit, atëherë këto të dhëna për sitet kulturore tregojnë diçka edhe më të rëndësishme: Shqipëria po bëhet gjithnjë e më shumë një vend për t’u zbuluar, jo vetëm për t’u pushuar.
Ky është një ndryshim me rëndësi për vetë mënyrën se si vendi e ndërton imazhin e tij turistik. Bregdeti mbetet një prej avantazheve më të mëdha të Shqipërisë, por trashëgimia kulturore i jep këtij destinacioni një dimension tjetër, më të thellë dhe më jetëgjatë.
Turizmi kulturor nuk konsumon vetëm një pamje; ai kërkon një histori. Nuk mjaftohet me një fotografi; kërkon një rrëfim. Nuk pyet vetëm se ku mund të kalosh pushimet, por edhe çfarë ka ndodhur këtu, kush ka jetuar këtu, çfarë qytetërimi ka lënë gjurmë dhe çfarë kujtese ruhet ende pas mijëra vjetësh.
Dhe Shqipëria ka shumë për të treguar.
Nga Butrinti në Apoloni, nga Berati në Gjirokastër, nga Kruja në Shkodër, vendi shfaqet si një palimpsest qytetërimesh, ku periudha të ndryshme historike kanë lënë gjurmët e tyre dhe ku turisti mund të përballet drejtpërdrejt me një pjesë të kësaj historie.
Shifrat e tetë muajve të parë të vitit 2026 janë, në këtë kuptim, edhe një ftesë për të menduar më gjerë për turizmin. Sepse pas çdo numri qëndron një njeri që ka zgjedhur të vijë, të shohë, të mësojë dhe të përjetojë. Pas çdo bilete hyrjeje qëndron një interes për një histori. Pas çdo fotografie qëndron një kujtim që largohet nga Shqipëria dhe udhëton më tej, në vendin e origjinës së vizitorit.
Mbi një milion vizitorë në sitet kulturore nuk janë vetëm një sukses i turizmit. Janë edhe një dëshmi se trashëgimia shqiptare po fiton gjithnjë e më shumë vëmendje dhe se historia, kur ruhet, promovohet dhe bëhet e aksesueshme, mund të kthehet në një prej pasurive më të mëdha të së tashmes.
Në fund të fundit, turizmi nuk është vetëm ekonomi. Është edhe mënyra se si një vend i tregon botës historinë e vet.
Dhe këtë vit, Shqipëria po e tregon historinë e saj me gjuhën e shifrave.
Albert Vataj