Procesi i pranimit të vendeve të reja në projektin e Bashkimit Evropian duhet të mbështetet nga struktura efektive dhe burime të mjaftueshme financiare, deklaroi në një intervistë presidenti i Komitetit Ekonomik dhe Social Evropian (EESC), sindikalisti austriak Oliver Röpke, shkruan eunews.it
”Në një kohë kur flitet me këmbëngulje për zgjerimin e Bashkimit Evropian, është e rëndësishme që shoqëria civile dhe partnerët socialë të vendosen në qendër”, thekson ai.
Forumi i mbajtur në Bruksel u përqendrua në rëndësinë e institucionalizimit të një dialogu të strukturuar midis partnerëve socialë dhe krijimit të një hapësire të fortë qytetare, me qëllim zgjerimin e klubit me dymbëdhjetë yje deri në fund të dekadës.
“Dialogu i fortë civil dhe social është ADN-ja e Komitetit, kështu që është kërkesa jonë kryesore edhe kur bëhet fjalë për zgjerimin. Zgjerimi është një proces i hapur, i cili përfaqëson jo vetëm një imperativ gjeopolitik, por edhe një premtim demokratik, një angazhim moral dhe shoqëror”, shton ai.
Në fakt, fokusi i presidentit të EESC-së në shoqërinë civile nuk është sigurisht asgjë e re. As vëmendja e tij ndaj integrimit gradual të vendeve kandidate – Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Gjeorgjia, Kosova, Maqedonia e Veriut, Moldavia, Mali i Zi, Serbia, Turqia dhe Ukraina në BE.
Röpke e quan iniciativën një “sukses” dhe siguron se ajo do të mbetet në fuqi gjatë mandatit të ardhshëm të EESC, i cili fillon tetorin e ardhshëm.
Megjithatë, duhet të tregohet kujdes që të mos ngatërrohen mjetet me qëllimet dhe të mos krijohen zëvendësues de facto për zgjerimin: “ECM është një mjet që duhet të shërbejë për të lehtësuar pranimin në Bashkim, por nuk mund ta zëvendësojë atë duke rrezikuar t’i lërë vendet kandidate në harresë”.
Sidoqoftë, këmbëngul sindikalisti, ”dialogu midis komponentëve të ndryshëm të shoqërisë nuk është luks, por një domosdoshmëri strukturore për të ndërtuar demokraci të qëndrueshme përpara se këto shtete të bashkohen me BE-në”.
Si mund të promovohen zhvillime të tilla në praktikë?
“Sigurisht, nuk ka një model të vetëm, por ne besojmë se institucionalizimi i dialogut social dhe ofrimi i një kuadri të qartë, për shembull, me qëllim forcimin e negociatave kolektive, është thelbësor”, shpjegon Röpke.
”Për shembull, jo pa një dozë krenarie, disa vende kandidate duan të përditësojnë sistemet e tyre të dialogut dhe të ndërtojnë diçka të ngjashme me EESC-në”, thekson ai.
Progresi dhe pengesat
Presidenti i EESC-së i sheh pozitivisht zhvillimet aktuale.
“Ne shohim përparim në disa vende megjithëse mbetet shumë punë për t’u bërë”. Në të vërtetë, në disa raste, standardet janë më të larta se në vendet e BE-së. Nëse marrim indeksin e lirisë së shtypit, për shembull, zbulojmë se Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi kanë rezultate më të mira se Bullgaria, Qiproja, Kroacia, Greqia, Italia, Malta, Rumania dhe Hungaria”, shton Röpke.
”Po ashtu vende si Shqipëria po bëjnë hapa të mëdhenj në reformën gjyqësore, megjithëse problemet mbeten në fusha të tjera, siç janë transparenca dhe lufta kundër korrupsionit”, thekson ai.
”Fatkeqësisht, nuk po bëhet përparim kudo. Në disa vende, reformat janë të dobëta dhe po përparojnë ngadalë, ndërsa në të tjera ka pasur edhe pengesa. Ky është rasti në Gjeorgji, ku qeveria autoritare dhe proruse ka shtypur brutalisht mospajtimin demokratik për muaj të tërë. Ato janë verifikuar edhe në Serbinë e Aleksandar Vuçiç dhe në Turqinë e Rexhep Tajip Erdogan, ku hapësira qytetare vazhdon të tkurret”, nënvizon Röpke.
Çështja e financimit
“Tani, është e qartë se zgjerimi është rritur ndjeshëm në agjendën e Brukselit vitet e fundit. Kam besim të plotë tek presidentja Von der Leyen dhe komisionerja Marta Kos për të çuar përpara një proces zgjerimi të bazuar në meritë dhe për ta rigjallëruar atë. Ky proces është përshpejtuar për disa vende kandidate – veçanërisht Shqipëria, Mali i Zi dhe Ukraina – dhe duke shprehur shpresën se ato i përmbushin angazhimet e tyre dhe mund të përfundojnë negociatat deri në vitin 2028”, thekson me optimizëm Röpke.
Është po aq e qartë se që zgjerimi i Unionit të jetë i suksesshëm, nevojiten burime të mjaftueshme, si dhe vullnet i vërtetë politik nga ana e 27 vendeve. EESC së shpejti do të miratojë qëndrimin e tij mbi propozimin e Von der Leyen për një buxhet të ri të BE-së, i cili tashmë është refuzuar nga Parlamenti Evropian, autoritetet rajonale dhe disa kancelari.
ATSH