Nga Sajmir Kadiu
Ka fotografi që vlejnë më shumë se një kapitull historie. Nuk kanë nevojë për tituj të gjatë, as për shpjegime të shumta. Mjafton të shohësh fytyrat dhe të kuptosh se aty është fiksuar një çast që flet për një popull të tërë. Një fotografi e Ibrahim Rugovës dhe Fadil Vokrrit është pikërisht një e tillë. Në pamje të parë shihen vetëm dy burra. Por, në të vërtetë, aty takohen dy mënyra për t’i shërbyer të njëjtit atdhe. Njëri me fjalën, diplomacinë dhe vizionin politik; tjetri me talentin, sportin dhe krenarinë që ngjallte në zemrat e njerëzve. Të dy, secili në mënyrën e vet, ndihmuan që emri i Kosovës të dëgjohej në botë shumë përpara se ajo të njihej si shtet.
Ibrahim Rugova nuk ishte politikan në kuptimin klasik të fjalës. Ai ishte intelektual. Studiues i letërsisë, kritik, njeri i librave dhe i kulturës. Kur historia e vuri përballë sfidës më të madhe të jetës së tij, ai zgjodhi ta kthente kulturën në forcë politike dhe dinjitetin në armë të rezistencës. Në vitet më të errëta për shqiptarët e Kosovës, kur institucionet u shkatërruan dhe liria u mohua, Rugova ndërtoi një rezistencë që mbështetej te besimi se një popull nuk mposhtet për sa kohë ruan identitetin dhe shpresën.
Ai fliste qetë, shpesh me një ton që kundërshtarëve u dukej i butë. Por pas asaj qetësie fshihej një vendosmëri e jashtëzakonshme. Në kancelaritë e Europës dhe të Amerikës, ai nuk përfaqësonte vetëm një forcë politike; ai përfaqësonte aspiratën e një populli për liri. Ishte fytyra me shallin karakteristik, që u bë simbol i Kosovës në një kohë kur pak veta e njihnin realitetin e saj.
Në anën tjetër qëndronte Fadil Vokrri. Nëse Rugova i dha Kosovës zë në diplomaci, Vokrri i dha asaj emër në sport. Ai ishte futbollisti që bëri të ngriheshin në këmbë stadiumet e ish-Jugosllavisë. Eleganca e tij me topin, inteligjenca në lojë dhe instinkti i golashënuesit e bënë një nga futbollistët më të mëdhenj që ka nxjerrë ndonjëherë Kosova. Ai shkëlqeu me fanellën e Prishtinës, më pas me Partizanin e Beogradit dhe në kampionate të tjera evropiane, duke fituar respekt edhe aty ku paragjykimet ndaj shqiptarëve ishin të forta.
Por madhështia e Fadil Vokrrit nuk përfundoi me mbylljen e karrierës sportive. Pas luftës, ai mori përsipër një mision tjetër, ndoshta edhe më të vështirë. Të nxirrte futbollin e Kosovës nga izolimi ndërkombëtar. Për vite me radhë trokiti në dyert e institucioneve sportive botërore, zhvilloi takime, bindi skeptikët dhe punoi pa u lodhur që futbolli kosovar të zinte vendin që meritonte. Kur Kosova u pranua në UEFA dhe FIFA, ai nuk e pa atë si një fitore personale, por si njohje të identitetit sportiv të vendit të tij. Ishte një fitore që mbante vulën e këmbënguljes së tij.
Nëse Rugova ndërtoi ura politike, Vokrri ndërtoi ura sportive. Nëse Rugova i dha Kosovës legjitimitet në arenën ndërkombëtare, Vokrri i dha flamurit të saj mundësinë të valëvitej në stadiumet e botës. Ata nuk ishin të ngjashëm në profesion, por ishin të ngjashëm në karakter. Asnjëri nuk kërkoi lavdi të lehtë. Asnjëri nuk e ndërtoi autoritetin mbi zhurmën. Të dy besonin se puna e përditshme, serioziteti dhe dinjiteti janë mënyra më e mirë për t’i shërbyer vendit.
Njëri fliste me gjuhën e diplomacisë, tjetri me gjuhën universale të futbollit. Por mesazhi ishte i njëjtë: Kosova meriton të jetë e lirë, e respektuar dhe e barabartë me kombet e tjera. Prandaj ata janë të mëdhenj. Jo sepse nuk gabuan kurrë. As sepse ishin të përsosur. Ata janë të mëdhenj sepse në momentet vendimtare të historisë e vunë talentin, emrin dhe jetën e tyre në shërbim të një ideali më të madh se vetja.
Historia e kombeve nuk ndërtohet vetëm nga gjeneralët dhe luftërat. Ajo ndërtohet edhe nga intelektualët që mbrojnë identitetin, edhe nga sportistët që i japin popullit krenari, edhe nga njerëzit që bëhen ambasadorë të vendit të tyre pa mbajtur poste diplomatike.
Rugova dhe Vokrri i përkasin pikërisht kësaj galerie.
Njëri i dha Kosovës fytyrën e urtësisë.
Tjetri i dha buzëqeshjen e fitores.
Njëri i mësoi botës ta dëgjonte Kosovën.
Tjetri e bëri botën ta duartrokiste.
Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse fotografia e tyre ka një fuqi të veçantë. Nuk është thjesht takimi i një presidenti me një futbollist. Është takimi i politikës me sportin, i mendimit me talentin, i diplomacisë me pasionin. Është takimi i dy njerëzve që, secili në rrugën e vet, ndihmuan që një popull i vogël të ndihej më i madh, më i fortë dhe më i sigurt në identitetin e tij. Për këtë arsye, Ibrahim Rugova dhe Fadil Vokrri nuk janë vetëm figura të rëndësishme të historisë së Kosovës. Ata janë pjesë e kujtesës së saj morale. Emrat e tyre kujtojnë se një komb nuk bëhet i madh vetëm nga madhësia e territorit apo e pasurisë, por nga njerëzit që dinë ta nderojnë atë me veprat e tyre.