Gjykata Kushtetuese shfuqizon 13 ligje, përfshirë atë për konfiskimin e pasurisë, për shkelje procedurale

Gjykata Kushtetuese e Kosovës ka shfuqizuar 13 ligje të rëndësishme, përfshirë Ligjin për Byronë e verifikimit dhe konfiskimit të pasurisë së pajustifikueshme, duke argumentuar se Kuvendi kishte shkelur rregullat procedurale gjatë miratimit të tyre në dhjetor të vitit 2024. Vendimi u mor të premten, më 9 janar. Në njoftimin e saj, Gjykata theksoi se ligjet nuk ishin në përputhje me Kushtetutën e vendit, pasi konstatoi shkelje të rregullave që lidhen me qeverisjen, ndarjen e pushteteve, vlerat themelore, ushtrimin e funksionit legjislativ, rregulloren e punës së Kuvendit dhe funksionimin e komisioneve parlamentare.

Ky vendim i Gjykatës Kushtetuese erdhi pas një ankese të paraqitur nga një grup deputetësh të partisë opozitare, Partia Demokratike e Kosovës (PDK). Ligji për verifikimin dhe konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme është shfuqizuar për herë të dytë nga Kushtetuesja, pas një vendimi të ngjashëm në vitin 2024. Pas atij vendimi fillestar, Qeveria e udhëhequr nga kryeministri Albin Kurti kishte bërë ndryshime në ligj në shtator 2024, duke e dërguar më pas për miratim në Kuvend në dhjetor të të njëjtit vit, ku deputetët e partisë në pushtet e miratuan.

Qëllimi kryesor i këtij ligji ishte t’i nënshtronte të gjithë zyrtarët publikë në Kosovë një procesi verifikimi të pasurisë, në rast se do të lindnin dyshime se ajo ishte fituar në mënyrë të kundërligjshme, siç raporton Radio Evropa e Lirë. Gjykata Kushtetuese, në vendimin e saj të premten, theksoi se shfuqizimi i Ligjit për Byronë u bë për shkak të “shkeljeve të rënda procedurale dhe kushtetuese” gjatë miratimit. Sipas Gjykatës, Kuvendi kishte përdorur në mënyrë të pajustifikuar shmangien nga afatet procedurale, duke mos u ofruar deputetëve dhe komisioneve kohë të mjaftueshme për shqyrtim të thelluar, debat dhe propozim amendamentesh, në kundërshtim me nenet 74, 76 dhe 77 të Kushtetutës së Kosovës.

Ushtruesi i detyrës së ministrit të Drejtësisë, Blerim Sallahu, reagoi ashpër ndaj vendimit të Kushtetueses. Ai deklaroi se “përfundimisht mund të themi se, pavarësisht pengesave nga aktorë me qëllime të caktuara, konfiskimi i pasurisë së pajustifikueshme do të fillojë këtë vit!”. Sallahu e cilësoi veprimin e Gjykatës si “joligjor, joprofesional dhe joetik”, duke theksuar se një ligj me rëndësi kaq të madhe për luftimin e krimit dhe korrupsionit të zyrtarëve publikë nuk duhet të mbahet në sirtarët e Gjykatës për më shumë se një vit vetëm për çështje procedurale. Ai shtoi në një postim në Facebook të premten se vonesa të tilla cenojnë kompetencat ekskluzive kushtetuese të Qeverisë dhe Kuvendit në procesin e miratimit të ligjeve.

Përveç Ligjit për Byronë e konfiskimit të pasurisë, u shfuqizuan edhe 12 ligje të tjera, të gjitha për arsye të ngjashme procedurale. Naim Jakaj nga Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) komentoi se këto 12 ligje, të miratuara nga Kuvendi më 5 dhjetor 2024, “mund të jenë shumë të mira dhe të rëndësishme në thelb, por procedura e ndjekur ka qenë fatale për cenimin e procedurës parlamentare”. Ai theksoi se Kuvendi i kishte miratuar këto ligje “përmes një procesi që cenoi demokracinë parlamentare dhe shtetin e së drejtës”.

Lista e 12 ligjeve të shfuqizuara përfshin: Ligjin për Shërbimet e Pagesave; Ligjin kundër dukurive negative në sport; Ligjin për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për parandalimin e pastrimit të parave dhe luftimin e financimit të terrorizmit; Ligjin për provimin e maturës shtetërore; Ligjin për Banim Social dhe të Përballueshëm; Ligjin për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Kontabilitet, Raportim Financiar dhe Auditim; Ligjin për Sigurimin e Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor; Ligjin për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Prokurorinë Speciale; Ligjin për Inspektoratin Qendror të Trashëgimisë Kulturore; Ligjin për Financimin e Menaxhimit të Resurseve Ujore; Ligjin për Inspektoratin Qendror të mjedisit, ujërave, natyrës, ndërtimit si dhe mbrojtjen nga rrezatimi dhe siguria bërthamore; dhe Ligjin për Lojërat Mesdhetare.

Gjykata Kushtetuese sqaroi se miratimi i këtyre 12 ligjeve nga Kuvendi më 5 dhjetor 2024 ishte jokushtetues për shkak të shkeljeve procedurale gjatë procesit legjislativ. Ajo theksoi se miratimi në lexim të parë dhe të dytë brenda të njëjtës ditë, pa një shqyrtim të duhur nga komisionet parlamentare, cenoi parimet e ndarjes së pushteteve dhe sigurisë juridike, të garantuara nga nenet 4 dhe 7 të Kushtetutës. Gjykata vuri në dukje se procedurat e përshpejtuara lejohen vetëm në raste urgjente, siç janë ato që lidhen me sigurinë kombëtare ose gjendjen e jashtëzakonshme, por këto ligje nuk plotësonin kushtet për një trajtim të tillë, duke rezultuar në mungesë transparence dhe parashikueshmërie. Përfundimisht, Gjykata arriti në konkluzionin se Kuvendi nuk i kishte respektuar afatet e Rregullores së Punës, duke miratuar ligje pa lejuar kohë të mjaftueshme për propozimin e amendamenteve dhe zhvillimin e debatit parlamentar. Kjo shkelje e nenit 76 të Kushtetutës, i cili kërkon që Kuvendi të veprojë në përputhje me rregulloren e tij, pengoi deputetët të ushtronin funksionin e tyre siç parashihet në nenin 74. Edhe për këto 12 ligje, ankesa në Kushtetuese ishte bërë nga deputetë të PDK-së.