A ishte raketa iraniane e drejtuar drejt Shqipërisë, e cila u rrëzua mbi Turqi nga NATO?

Rrëzimi i një rakete balistike të lëshuar nga Irani në hapësirën ajrore të Turke ka ngritur një sërë pikëpyetjesh në opinionin publik rajonal. Mes tyre, një nga më të përfolurat është nëse kjo raketë kishte si objektiv të mundshëm edhe Shqipërinë.

Deri në këtë moment, nuk ekziston asnjë konfirmim zyrtar që raketa e lëshuar nga Irani të ketë qenë e drejtuar drejt Shqipërisë. Autoritetet turke dhe strukturat e NATO kanë bërë të ditur vetëm se sistemi i mbrojtjes ajrore ka neutralizuar raketën para se ajo të përbënte kërcënim për territorin turk. Trajektorja e saj e saktë dhe objektivi final nuk janë bërë publikë.

Megjithatë, në klimën e tensionuar të konfliktit aktual në Lindjen e Mesme, çdo incident që përfshin hapësirën ajrore të një vendi të NATO-s ngre automatikisht shqetësime më të gjera sigurie. Shqipëria, si pjesë e aleancës euroatlantike, përfshihet automatikisht në sistemin e mbrojtjes kolektive të NATO-s. Nëse një raketë balistike do të kishte si objektiv territorin shqiptar, kjo do të përbënte një zhvillim shumë serioz dhe potencialisht një përshkallëzim të madh të konfliktit.

Një skenar i tillë, megjithatë, konsiderohet nga analistët ushtarakë si shumë pak i mundshëm. Një sulm i drejtpërdrejtë ndaj një vendi të NATO-s do ta kthente menjëherë konfliktin në një përplasje shumë më të gjerë ndërkombëtare. Për këtë arsye, edhe në rastet e tensioneve më të forta, shtetet përpiqen të shmangin veprime që mund të çojnë në përballje direkte me aleancën.

Në praktikë, ekzistojnë disa skenarë më të besueshëm për incidentin. Raketa mund të ketë qenë e drejtuar drejt një objektivi tjetër në rajon dhe të jetë neutralizuar gjatë fluturimit. Mund të ketë qenë pjesë e një vale më të gjerë raketash të lëshuara në kuadër të përshkallëzimit të konfliktit. Po ashtu, është e mundur që trajektorja e saj të ketë kaluar pranë hapësirës ajrore turke, duke aktivizuar sistemet mbrojtëse të NATO-s.

Në çdo rast, ngjarja tregon se sa e brishtë është situata e sigurisë në rajon. Konflikti që nisi si përplasje e drejtpërdrejtë mes disa aktorëve të Lindjes së Mesme po krijon tashmë valë pasigurie që prekin edhe hapësirën strategjike të NATO-s.

Për Shqipërinë, kjo situatë është një kujtesë se stabiliteti rajonal dhe arkitektura e sigurisë euroatlantike janë të lidhura ngushtë. Deri tani nuk ka prova që raketa ishte drejtuar drejt territorit shqiptar. Por vetë fakti që një raketë balistike u rrëzua në hapësirën ajrore të një vendi të NATO-s tregon se tensionet e konfliktit po afrohen gjithnjë e më shumë me kufijtë e aleancës.

Sa kohë i duhet një rakete nga Irani për të arritur në Shqipëri?

Nëse flasim për një raketë balistike të lëshuar nga Irani drejt Shqiperisë, koha e mbërritjes do të ishte relativisht e shkurtër dhe do të llogaritej në minuta.

Distanca ajrore midis Iranit dhe Shqipërisë varion nga rreth 2,200 deri në 2,800 kilometra, në varësi të zonës nga ku do të lëshohej raketa. Raketat balistike udhëtojnë me shpejtësi shumë të lartë dhe zakonisht përshkojnë këto distanca brenda 18 deri në 30 minutash.

Megjithatë, duhet theksuar se shumë nga raketat balistike iraniane kanë një rreze veprimi rreth 2,000 kilometra, ndërsa disa sisteme të tjera të avancuara mund të arrijnë deri në 2,500 kilometra ose më shumë. Kjo do të thotë se Shqipëria ndodhet në kufijtë e rrezes së disa prej këtyre sistemeve dhe jo çdo raketë do të ishte teorikisht në gjendje të arrinte territorin shqiptar.

Nëse nuk bëhet fjalë për raketë balistike, por për raketë lundruese ose dron, koha e mbërritjes do të ishte shumë më e gjatë, zakonisht disa orë, për shkak të shpejtësisë më të ulët të këtyre mjeteve.

Në çdo rast, një skenar i tillë konsiderohet shumë i pamundur, pasi Shqipëria është pjesë e NATO dhe çdo sulm ndaj territorit të saj do të përbënte automatikisht një përballje të drejtpërdrejtë me gjithë aleancën.