Librazhd–Qafë Thanë, një rrëshqitje dheu që ekspozon një krizë më të thellë infrastrukturore

Bllokimi i aksit Librazhd–Qafë Thanë nuk është thjesht një incident rrugor. Është një ngjarje me pasoja zinxhir që ka paralizuar qarkullimin, ka izoluar dhjetëra fshatra dhe ka nxjerrë në pah brishtësinë e një prej segmenteve më të rëndësishme lidhëse në lindje të vendit.

Rrëshqitja masive e dheut në zonën e Dragostunjës ka bërë të pamundur kalimin e çdo mjeti – nga kamionët e transportit deri te ambulancat dhe zjarrfikëset. Banorë, mes tyre fëmijë të vegjël dhe të moshuar, janë detyruar të përshkojnë në këmbë rreth 2 kilometra në temperatura të ulëta për të arritur në anën tjetër të segmentit, ku i prisnin të afërmit me automjete. Një situatë që përtej vështirësisë fizike, tregon mungesën e një plani emergjence funksional.

Kur infrastruktura bie, edhe siguria publike është rrënuar!

Ky aks nuk është një rrugë dytësore. Ai është pjesë e një korridori strategjik që lidh zonën me Maqedoninë e Veriut dhe më tej me rrjetin rajonal. Çdo ndërprerje në këtë segment ka pasoja ekonomike, sociale dhe sigurie.

Fakti që autoritetet u detyruan të ndalonin fillimisht automjetet dhe më pas edhe këmbësorët, për shkak të rrezikut të lartë dhe pamundësisë për të identifikuar dëmtimet në errësirë, tregon se situata ka kaluar përtej një problemi teknik – është kthyer në rrezik real për jetën.

Stakimi i linjës së tensionit të lartë dhe vendimi për të demontuar shtyllën që po rrëshqet e përforcon këtë panoramë: nuk kemi të bëjmë vetëm me një rrugë të dëmtuar, por me një destabilizim të të gjithë infrastrukturës përreth – rrugë, hekurudhë, energji.

Hetimi penal: sinjal alarmi për mënyrën e ndërtimit

Prokuroria e Elbasanit ka nisur hetim kryesisht ndaj kompanisë që punon për zgjerimin e Korridorit VIII. Veprat penale nën hetim – shpërdorim detyre, shkelje e barazisë në tendera, shkatërrim rruge, ndotje mjedisore – tregojnë se dyshimet nuk janë të vogla.

Fokusi i hetimit mbi marrjen e inerteve në lumin Shkumbin është veçanërisht domethënës. Shfrytëzimi masiv i shtratit të lumit mund të ketë ndikuar në destabilizimin e terrenit. Nëse kjo konfirmohet, kemi të bëjmë me një ndërthurje të rrezikshme mes interesit ekonomik afatshkurtër dhe neglizhencës mjedisore.

Ky nuk është rasti i parë kur projekte infrastrukturore përballen me probleme serioze gjatë zbatimit. Por kur një rrugë shembet, linja hekurudhore dëmtohet dhe shtylla e tensionit rrëshqet, atëherë kemi të bëjmë me dështim sistemik, jo thjesht teknik.

Izolohen dhjetra fshatra

Dhjetëra fshatra të izoluar për disa ditë janë tregues i mungesës së alternativave rrugore dhe planeve rezervë. Në një vend me reliev të vështirë si Shqipëria, infrastruktura duhet të projektohet me standarde më të larta sigurie gjeologjike dhe me parashikim risku.

Çdo investim i madh publik duhet të shoqërohet me:

vlerësim serioz të ndikimit mjedisor,

monitorim të vazhdueshëm teknik,

transparencë mbi zbatimin e kontratave,

dhe plan emergjence funksional për komunitetin.

Nëse këto mungojnë, zhvillimi kthehet në rrezik.

Pyetjet që mbeten

A ishte i parashikuar rreziku i rrëshqitjes në studimin gjeologjik?

A janë respektuar standardet teknike në zgjerimin e segmentit?

A ka pasur shfrytëzim të pakontrolluar të inerteve?

Kush mban përgjegjësi nëse konfirmohet neglizhencë?

Rrëshqitja në Librazhd–Qafë Thanë nuk është vetëm një fatkeqësi natyrore. Mund të rezultojë si pasojë e ndërhyrjeve të pakontrolluara dhe e një kulture ndërtimi që shpesh nxiton më shumë sesa kontrollon.

Ndërkohë që zona mbetet nën monitorim dhe rreziku i shembjes së plotë konsiderohet i lartë, një gjë është e qartë: infrastruktura strategjike nuk mund të trajtohet si projekt rutinë. Ajo është çështje sigurie kombëtare, mjedisore dhe sociale.

Dhe në këtë rast, përgjigjet duhet të jenë po aq të forta sa pasojat.