Lufta e Trumpit me Iranin po bëhet globale – një moment kaotik dhe i rrezikshëm

Lufta e Donald Trumpit me Iranin po merr me shpejtësi përmasa globale, duke përfshirë më shumë se një duzinë vendesh të tjera që gjenden në vijën e zjarrit ose po mobilizojnë forcat e tyre të armatosura, ndërsa Teherani kundërpërgjigjet me forcë. Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe Spanja janë ndër kombet që po dërgojnë anije luftarake, avionë dhe trupa në rajon për të forcuar mbrojtjen e tyre dhe për të mbrojtur aleatët, ndërsa shtete në të gjithë Lindjen e Mesme, si dhe Qiproja, Turqia dhe Azerbajxhani, janë prekur nga dronët dhe raketat iraniane. Shtetet e Bashkuara, nga ana e tyre, nuk po i kufizojnë sulmet e tyre kundër regjimit islamik në asnjë kufi gjeografik, me një nëndetëse amerikane që fundosi një anije luftarake iraniane në brigjet e Sri Lankës, duke treguar shtrirjen e gjerë të operacioneve.

Paralajmërimet për një Luftë të Tretë Botërore janë shprehur prej kohësh, që kur Rusia nisi pushtimin e saj në shkallë të plotë të Ukrainës më shumë se katër vjet më parë. Kjo ndodhi për shkak të frikës se konflikti mund të përhapet në shtetet fqinje të NATO-s në Evropë, duke tërhequr aleancën e armatosur bërthamore në një konfrontim të drejtpërdrejtë me Moskën, e cila gjithashtu posedon një arsenal të madh armësh bërthamore. Ky rrezik mbetet aktual. Megjithatë, bota sapo është bërë edhe më e ndezshme për shkak të vendimit të presidentit amerikan, së bashku me Izraelin, për të sulmuar Iranin me një egërsi zjarri që tejkaloi ditët e para të pushtimit të udhëhequr nga SHBA-ja në Irak në vitin 2003.

Që nga fillimi i luftimeve më 28 shkurt, ushtria amerikane thotë se ka goditur më shumë se 3,000 objektiva. Avionët luftarakë izraelitë kanë kryer gjithashtu qindra sulme ajrore. Ky sulm mori jetën e Ali Khameneit, udhëheqësit suprem të Iranit, në sulmin fillestar. Në përgjigje, forcat iraniane kanë lëshuar valë të shumta raketash dhe dronësh kundër forcave amerikane në rajon dhe Izraelit, por edhe kundër shteteve të Gjirit, duke përfshirë Emiratet e Bashkuara Arabe, Katarin dhe madje edhe Omanin, pavarësisht se Muskat ka luajtur një rol të rëndësishëm në negociatat midis Teheranit dhe Uashingtonit në të kaluarën.

Presidenti iranian të shtunën lëshoi një kërkimfalje ndaj fqinjëve të tij dhe tha se nuk do të kishte më sulme kundër tyre, me kusht që asnjë sulm që synon vendin e tij të mos origjinojë nga forcat amerikane në territoret e tyre përkatëse. Megjithatë, municionet iraniane kanë vazhduar të godasin shtetet e Gjirit, ndonëse ndoshta jo me të njëjtin intensitet. Ushtria amerikane ka deklaruar se tashmë ka degraduar seriozisht aftësinë e Iranit për të sulmuar, me zotin Trump që paralajmëron për sulme edhe më shkatërruese në të ardhmen. Megjithatë, pala iraniane po zotohet të vazhdojë luftën në vend që t’u bindet kërkesave amerikane për t’u dorëzuar.

Pete Hegseth, i cili e përshkruan veten si sekretar i luftës i SHBA-së, ka thënë se operacioni amerikan mund të zgjasë tetë javë – një tregues i numrit të madh të objektivave që SHBA-ja duhet të ketë grumbulluar. Zoti Trump është zotuar të shkatërrojë të gjitha aftësitë raketore dhe detare iraniane, dhe të parandalojë vendin nga posedimi i një programi të armëve bërthamore. Megjithatë, sa më gjatë të vazhdojnë sulmet, aq më i madh është rreziku i një llogaritjeje të gabuar që mund të ndezë një luftë edhe më të gjerë, me pasoja të paparashikueshme për stabilitetin global.

Linjat e betejës në Lindjen e Mesme tashmë kanë pika takimi me luftën e Rusisë në Evropë, megjithëse ato nuk kanë arritur vërtet në Azi, me Kinën që deri më tani ka dhënë një përgjigje të zbehtë. Moska ka marrë armë nga Teherani prej vitesh, ndërsa Kievi mbështetet nga një koalicion aleatësh, duke përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, Francën, Gjermaninë, Australinë dhe Kanadanë. SHBA-ja është gjithashtu një burim i rëndësishëm municionesh për Ukrainën. Tani po shfaqen raporte se forcat ruse po i ofrojnë inteligjencë Iranit që mund të ndihmojë Teheranin të shënjestrojë anijet luftarake, trupat dhe bazat amerikane në Gjirin Persik. Në të njëjtën kohë, SHBA-ja u ka kërkuar ushtarëve ukrainas mbështetje në kundërvënien ndaj dronëve iranianë. Këto aleanca dhe besnikëri nënvizojnë kompleksitetin e kaosit – dhe sa i rrezikshëm është ky moment aktual.

Marrë nga Sky News