Qeveria dhe gjyqësori në luftë për pagat, një përplasje e padëgjuar në 35 vite

Konflikti mes qeverisë dhe gjyqësorit për pagat po merr përmasa të reja, të padëgjuara në 35 vite demokraci. Nuk kemi më vetëm një debat financiar, por një përplasje të hapur ndërmjet dy pushteteve të shtetit.

Qeveria këmbëngul se hierarkinë e pagave në administratën publike e përcakton Kuvendi përmes ligjit dhe se asnjë institucion nuk mund ta caktojë vetë pagën e tij. Përballë saj, gjyqtarët kërkojnë zbatimin e vendimit të Gjykatës Kushtetuese dhe deklarojnë se pavarësia financiare e gjyqësorit nuk mund të cenohet nga shumica politike.

Në aspektin formal, është Kuvendi ai që miraton ligjet dhe përcakton sistemin e pagave. Por Kuvendi dhe qeveria janë të detyruar të zbatojnë vendimet e Gjykatës Kushtetuese. Këtu qëndron edhe thelbi i konfliktit: cili institucion ka të drejtë të përcaktojë pagat dhe deri ku shtrihet autoriteti i secilit pushtet?

Gjyqësori nuk mund të vendosë i vetëm sa duhet të paguhet. Por as qeveria nuk mund të përdorë buxhetin për të shmangur një vendim të formës së prerë të Gjykatës Kushtetuese. Vendimet e saj nuk janë këshilla që zbatohen kur i pëlqejnë qeverisë. Ato janë detyruese për të gjitha institucionet.

Situata është rënduar edhe më shumë, pasi shoqatat e gjyqtarëve kanë depozituar kallëzim në SPAK ndaj ministrit të Financave. Pra, një mosmarrëveshje institucionale për pagat tashmë po zhvendoset në fushën penale.

Ky është një zhvillim shumë serioz. Nëse ministrat rrezikojnë të kallëzohen penalisht për moszbatimin e vendimeve gjyqësore, ndërsa qeveria akuzon gjyqësorin se po kërkon të caktojë vetë privilegjet financiare, atëherë përplasja mund të kthehet në një krizë të mirëfilltë kushtetuese.

Ndërkohë, qytetarët nuk duhet të paguajnë faturën e këtij konflikti. Shqipëria ka prej vitesh një stok të jashtëzakonshëm çështjesh gjyqësore. Çdo bojkot, shtyrje seancash apo bllokim i shërbimeve rëndon mbi njerëzit që presin drejtësi.

Qeveria duhet të zbatojë vendimin e Gjykatës Kushtetuese, ndërsa gjyqësori duhet të vazhdojë punën dhe të mos e përdorë qytetarin si mjet presioni. Pavarësia e drejtësisë nuk matet vetëm me nivelin e pagave, por edhe me përgjegjshmërinë, profesionalizmin dhe shpejtësinë me të cilën jepet drejtësia.

Në këtë përplasje nuk mund të ketë fitues nëse humbet shteti. Palët duhet të ulen urgjentisht dhe të gjejnë një zgjidhje kushtetuese, ligjore dhe financiare. Përndryshe, konflikti për pagat rrezikon të shndërrohet në luftë të hapur ndërmjet pushteteve, me pasoja të rënda për funksionimin e drejtësisë dhe besimin e qytetarëve te shteti.