SHBA shkaterron ishullin strategjik të Iranit

Sipas Presidentit të SHBA-së Trump, “çdo objektiv ushtarak” në ishullin Kharg u shënjestrua dhe u shkatërrua. Pothuajse të gjitha eksportet e naftës së Iranit kalojnë nga ky ishull.

Forcat amerikane kanë shkatërruar vendndodhjet ushtarake në ishullin Kharg, një qendër kyçe për industrinë e naftës së Iranit, sipas Presidentit Donald Trump.  Kam hequr dorë nga shkatërrimi i infrastrukturës së naftës për momentin, shkroi republikani Trump në platformën Truth Social. Në të njëjtën kohë, Trump paralajmëroi se nëse Irani ose dikush tjetër përpiqet të bllokojë transportin detar përmes Ngushticës së Hormuzit, ai do ta “rishqyrtojë menjëherë” vendimin. Trafiku përmes ngushticës, thelbësore për eksportet globale të naftës, është ndalur praktikisht nga bllokada iraniane gjatë luftës.

Nga ana e tyre forcat e armatosura iraniane e paralajmëruan Uashingtonin kundër një sulmi. Një zëdhënës, sipas transmetuesit pro-qeveritar Press TV, tha se nëse sulmohet infrastruktura e naftës, ekonomisë ose energjisë së Iranit, “të gjitha objektet përkatëse të SHBA-së në rajon do të shkatërrohen”.

Ishull me rëndësi strategjike

Porti më i rëndësishëm i naftës i Iranit ndodhet në ishullin Kharg në Gjirin Persik. Sipas raporteve të medias, pothuajse të gjitha eksportet e naftës së Republikës Islamike trajtohen atje. Prandaj ai konsiderohet me rëndësi të madhe strategjike.

Irani po e përdor bllokadën e Ngushticës së Hormuzit si mjet presioni në luftën e tij me SHBA-në dhe Izraelin. Ngushtica, me gjerësi afërsisht 55 kilometra, shtrihet midis Iranit dhe Omanit konsiderohet si një nga rrugët më të rëndësishme të transportit detar për eksportet globale të naftës. Ekspertët parashikuan që para fillimit të luftës se forcat e armatosura të Teheranit mund të godisnin rëndë tregtinë, një skenar tanimë realitet.

Pse SHBA-ja shënjestroi ishullin Kharg të Iranit? Ishulli i vogël, zemra e infrastrukturës energjetike iraniane

Donald Trump ka deklaruar se ushtria amerikane ka bombarduar një ishull të vogël në brigjet e Iranit, i cili strehon një terminal të rëndësishëm nafte, konsideruar si arteria ekonomike e vendit. Presidenti amerikan theksoi se objektet ushtarake në ishullin Kharg ishin “shkatërruar plotësisht”, por se ishte përmbajtur nga shënjestrimi i infrastrukturës së tij të naftës. Megjithatë, Trump paralajmëroi se do të rishqyrtonte vendimin për të mos goditur objektet e naftës në ishull, nëse Irani ose të tjerët “do të bënin diçka për të ndërhyrë” në kalimin e sigurt të anijeve përmes Ngushticës së Hormuzit, një nga kanalet më të rëndësishme detare në botë, e vendosur në jug të bregdetit iranian.

Nga ana tjetër, ushtria iraniane deklaroi se infrastruktura e naftës dhe energjisë që u përket firmave që bashkëpunojnë me SHBA-në “do të shkatërrohej menjëherë” nëse infrastruktura e naftës së Khargut do të sulmohej. Ishulli Kharg është një shkëmb i vogël, vetëm 15 milje detare (24 km) larg bregdetit të Iranit. Pavarësisht madhësisë së tij, ai përbën një nga pjesët më kritike të infrastrukturës energjetike të Iranit. Goditja e këtij ishulli të vogël por jetik në Gjirin verior nga SHBA-ja është si të godasësh pikën më të ndjeshme ekonomike të Iranit.

Nëntëdhjetë për qind e naftës bruto të Iranit kalon përmes një terminali në ishull, e transportuar me tubacione nga kontinenti. Tankerë shumë të mëdhenj, të aftë të transportojnë deri në 85 milionë gallonë naftë, mund të afrohen në kalatat e gjata të ishullit për të marrë naftën. Bregdeti i ishullit është mjaft afër ujërave të thella, ndryshe nga bregdeti më i cekët i kontinentit. Më pas, tankerët kthehen poshtë Gjirit dhe dalin nga Ngushtica e Hormuzit, drejt Kinës, blerësi kryesor i naftës iraniane. Si një terminal për eksportin e naftës iraniane, ishulli siguron një burim të madh të ardhurash për Gardën Revolucionare Islamike (IRGC).

Të premten, Trump tha se Komanda Qendrore e SHBA-së kishte “ekzekutuar një nga sulmet më të fuqishme bombarduese në Historinë e Lindjes së Mesme dhe kishte shkatërruar plotësisht çdo objektiv USHTARAK në perlën e kurorës së Iranit, ishullin Kharg”. Ai shtoi se, “për arsye mirësjelljeje”, kishte “zgjedhur TË MOS shkatërronte Infrastrukturën e Naftës në Ishull”. Media shtetërore iraniane raportoi se nuk ishte shkaktuar asnjë dëm në objektet e naftës të ishullit. Agjencia e lajmeve Fars tha se sulmet amerikane kishin shënjestruar mbrojtjen ajrore, një bazë detare, kullën e kontrollit të aeroportit dhe një hangar helikopterësh. Ushtria e vendit paralajmëroi se infrastruktura e naftës dhe energjisë që u përket firmave që bashkëpunojnë me SHBA-në “do të shkatërrohej menjëherë dhe do të kthehej në një grumbull hiri” nëse objektet e saj energjetike sulmoheshin.

Veprimi ushtarak për të shkatërruar infrastrukturën e ishullit do të ishte jashtëzakonisht dëmtues për Iranin. Ai gjithashtu do të paraqiste një përshkallëzim të rëndësishëm të konfliktit. Kjo ka të ngjarë të çonte në rritjen edhe më të lartë të çmimeve globale të naftës dhe mund të çonte gjithashtu në shënjestrimin nga Irani të më shumë infrastrukturave të naftës në të gjithë Lindjen e Mesme. Dy javë pas fillimit të luftës, Irani ende ka kapacitetin për të lëshuar një numër të madh dronësh me kosto të ulët dhe me eksploziv të lartë ndaj fqinjëve të tij arabë të Gjirit, si dhe ndaj anijeve tregtare. Ai mund, potencialisht, t’i zgjeronte këto shënjestra për të përfshirë infrastrukturë jetike si impiantet e shkripëzimit që sigurojnë ujë të pijshëm për miliona njerëz.

Justin Crump, një analist ushtarak dhe ish-oficer i Ushtrisë Britanike, tha se bombardimi ishte një përpjekje e Trumpit për të dekurajuar Iranin nga përshkallëzimi i mëtejshëm i konfliktit. “Ai po e tregon këtë si një akt mëshire, por duke thënë se mund të ishte më ndëshkues ndaj IRGC-së” duke shënjestruar objektet e naftës, tha Crump, i cili është gjithashtu CEO i konsulencës së inteligjencës Sibylline, për programin “Today” të BBC Radio 4. Trump kishte deklaruar më parë se qëllimi i luftës ishte që populli i Iranit të mund të ngrihej dhe të përmbyste regjimin e Republikës Islamike. Ndërsa ai ka shprehur që atëherë motivime të tjera për luftën, Crump tha se shënjestrimi i infrastrukturës së naftës së ishullit ishte “i vështirë” pasi do të shkatërronte arterien ekonomike të vendit për një periudhë të gjatë kohore. “Kjo nuk thotë shumë për të ardhmen e tyre [popullit iranian]”, tha ai, duke shtuar se kur infrastruktura e naftës së ishullit u shkatërrua gjatë luftës Iran-Irak në vitet 1980, u desh një kohë e gjatë për t’u rindërtuar.

Ka pasur spekulime nëse forcat amerikane do të përpiqeshin në një moment të merrnin nën kontroll ishullin Kharg. Marrja e tij jo vetëm që do të bllokonte eksportet e naftës së Iranit, por gjithashtu mund të siguronte një platformë nga e cila të kryheshin sulme kundër kontinentit. Raportet e mediave amerikane thonë se anije amfibe që transportojnë deri në 5,000 marinsa dhe detarë po dërgohen tani në Gjirin Persik, duke shtuar këto spekulime. Pentagoni ka refuzuar të komentojë. Marrja e ishullit do të ndërpriste në mënyrë efektive arterien ekonomike të IRGC-së, duke ndikuar në aftësinë e saj për të kryer luftë, thotë analisti i sigurisë Mikey Kay, nga “Security Brief” i BBC-së.