Edhe italianët “zbulojnë” bujqësinë shqiptare
Nuk janë vetëm sipërmarrësit shqiptarë ata që kanë kthyer sytë nga bujqësia, si sektori i të ardhmes. Kosto e reduktuar me 10 herë e fuqisë punëtore, taksat pesë herë më të ulëta, klima, lehtësia për të siguruar ujitjen po fillojnë të tërheqin edhe investitorët italianë. Një investim i gjelbër, mbjellja e pemës së klonuar paulonia, që përdoret në industrinë e mobilieve, po gjen terren në zona të ndryshme të Shqipërisë. Problem mbetet copëzimi i tokës bujqësore…
Roberta dhe Cristian, një çift i ri italian, prej 3 vjetësh kanë gjetur “tokën e premtuar”. Nuk iu desh të kalonin oqeanin dhe si nëpër filmat western të vraponin për të fituar terrenin ku do të hidhnin themelet e aktivitetit të tyre. Iu mjaftoi të kalonin Adriatikun për të gjetur copëzat e parajsës. Erdhën në Shqipëri tre vjet më parë, duke tentuar të vazhdonin aktivitetin e familjes për prodhimin e drurit. Por, ndalimi i eksportit të drurit, në një përpjekje të qeverisë së re shqiptare për të ruajtur pyjet, ia prishi përkohësisht planet. Por, nuk u dorëzuan. Projekti u tjetërsua: kultivimin e paulonia, një pemë e klonuar, me rendiment tepër të lartë, që përdoret masivisht në industrinë e përpunimit të drurit, ku një nga klientët kryesorë është sipërmarrja globale e prodhimit të mobilieve, IKEA. Sot, ata përfaqësojnë interesat e një grupi investitorësh italianë, përmes kompanisë Sjlwa sh.p.k (Distributor zyrtar i Balkans Paulownia Clone) teksa kanë mbjellë 15 hektarë me këtë lloj peme, në zonën e fshatit Rinia të Durrësit, ku janë të punësuar aktualisht rreth 15 punëtorë. Sipërfaqja ka vetëm pak javë që është mbjellë dhe pemët nuk e kanë arritur një metër. Roberta kujdeset që çdo bimë të marrë shërbimin e duhur, në mënyrë që kthimi nga investimi të jetë maksimal, teksa shpreson që të tërheqë investitorë të tjerë italianë në këtë sektor. Leverdia e paulonias Në një sipërfaqe prej 1 hektar mund të mbillen 600 bimë, me një investim fillestar, që kryhet vetëm një herë prej 6000 eurosh, që përfshin dhe asistencën për mbjelljen e bimës, që duhet të kultivohen në distancë katrore 4 metra nga njëratjetra. Distanca e largët mundëson dhe shfrytëzimin e tokës për mbjelljen e bimëve të tjera. Investime të tjera dhe këto që kryhen vetëm një herë janë plugimi, freza dhe ndërtimi i sistemit të ujitjes, që arrijnë rreth 500 euro. Më pas, kostot e mirëmbajtjes janë minimale. Druri i paulonias, duke qenë i klonuar, rritet shpejt dhe brenda 6 muajsh shkon në 2 metra. Pas 6 muajsh ai duhet të pritet, duke e lënë vetëm 10 cm. Më pas, ai kërkon një mirëmbajtje minimale, vetëm ujitje dhe plehërim. I testuar dhe e prodhuar në laborator, bima e paulonias është rezistente ndaj agjentëve atmosferikë, të ftohtit, ndërsa duhet të kihet kujdes nga përmbytjet. Pas tre vitesh, ai rritet në 1518 metra dhe është gati për t’i marrë prodhimin, që arrin në 450 metra kub, nga e cila del për shitje 200 metra kub, e cila shitet në treg me 30 euro metra kub, çka nënkupton se pas tre vitesh, merr të ardhura prej 18 mijë eurosh, nëse e shet të papërpunuar. Nëse përpunohet, çka do të kërkonte investime të mëtejshme, rritet vlera e shtuar dhe mund të shitet me 500700 euro/m 3 . Investitorët synojnë dhe tregun e brendshëm, por gjithsesi eksporti është i garantuar te blerësi më i madh në botë, IKEA, prodhuesi ndëkombëtar i mobilieve me bazë në Suedi. Cikli trevjeçar i prodhimit mund të vazhdojë deri në 25 vjet, megjithëse në përgjithësi, kontratat janë deri në 10 vjet dhe më pas rrënjët mund të rishiten. Një kombinim i sipërfaqeve të mbjella mund të mundësojë marrjen e prodhimit çdo vit. Zhvillimi i bletarisë është një tjetër alternativë që mundëson paulonia, që për 20 ditë në vit çel lule aromatike. Ajo mund të shërbejë dhe si bimë dekorative, ndërkohë që është miqësore me mjedisin dhe në botë është parë si një alternativë shpëtuese për sigurimin e lëndës së parë për industrinë e drurit, pa keqshfrytëzuar pyjet natyrale. Kultivimi i paulonias është një risi për tregun shqiptar, por Roberta pohon se kjo mund të jetë një industri me të ardhme. Bima kërkon shumë dritë, avantazh që Shqipëria, me më shumë se 260 ditë me diell në vit, e plotëson më së miri. Në krahasim me Kinën, që është sot furnizuesi më i madh i Italisë për këtë produkt që përdoret në industrinë e mobilieve, Shqipëria ka avantazhin e afërsisë gjeografike, që redukton ndjeshëm kostot e transportit. Përveçse në Durrës, paulonia ka filluar të mbillet dhe në Gjirokastër e Shkodër