Zjarre shkatërruese në Francë detyrojnë evakuimin e mijëra banorëve, vala e të nxehtit pushton jugun e Evropës

Vapa brutale që ka përfshirë Evropën Jugore ka detyruar më shumë se 20,000 njerëz të largohen nga zjarret masive në Francë. Kjo situatë vjen ndërsa një valë e nxehtë detare po djeg Mesdheun dhe studiuesit paralajmërojnë se skenarë “danteskë” nuk mund të përjashtohen, teksa infernot përkeqësohen. Një zjarr “veçanërisht intensiv” në bregdetin Atlantik të Francës shkaktoi një sërë evakuimesh, duke përfshirë mijëra turistë nga kampingjet dhe akomodimet e tjera të pushimeve, ndërsa zjarrfikësit luftonin për të kontrolluar flakët.

Temperaturat ekstreme, mbi 44 gradë Celsius, priteshin në Spanjë të enjten, dhe mbi 38 gradë Celsius në ishujt italianë të Sardenjës dhe Siçilisë. Një ditë më parë, qytetet spanjolle Albacete, Ávila dhe Teruel thyen rekordet e tyre të temperaturave për muajin korrik, me nxehtësi deri në 42 gradë Celsius, sipas agjencisë meteorologjike spanjolle, Aemet. Një valë e nxehtë detare po prek 80% të sipërfaqes së Detit Mesdhe, sipas Sistemit të Monitorimit të Mesdheut. Temperaturat ditore të martën kishin arritur nivele “ekstreme” në disa pjesë, me disa anomali 5 gradë Celsius më të nxehta se mesatarja e viteve 1991-2020.

Ashpërsia e zjarreve në Bashkimin Evropian ka thyer rekordet për këtë periudhë të vitit, treguan të dhënat nga Sistemi Evropian i Informacionit për Zjarret në Pyje të mërkurën. Rreth dy herë më shumë tokë ishte djegur deri më 22 korrik sesa mesatarja për atë datë gjatë dy dekadave të fundit. Franca ka thyer rekordet për sipërfaqen e djegur, dhe si ajo ashtu edhe Spanja kanë thyer rekordet për numrin e zjarreve. Zjarri në Francë, i cili filloi në një pyll të dendur pishe pranë fshatit Saumos, rreth 40 km (25 milje) në perëndim të Bordo-s dhe pak në veri të gjirit të Arcachon, një destinacion popullor turistik, kishte djegur më shumë se 3,400 hektarë (8,401 akra) në më pak se 24 orë, thanë zjarrfikësit të enjten.

Deri më tani nuk ishin raportuar viktima dhe vetëm një shtëpi ishte shkatërruar, thanë autoritetet. Megjithatë, prefektura e Gironde deklaroi se ndërsa 700 zjarrfikës dhe katër avionë për shuarjen e zjarrit po luftonin për të vënë nën kontroll flakët, situata “mbetet e pafavorshme” dhe zjarri nuk ishte ende i stabilizuar. Franca ka përjetuar tre valë të nxehti pothuajse të njëpasnjëshme që nga maji, pasi ndryshimet klimatike çojnë në ngjarje më të shpeshta dhe më intensive të motit ekstrem, duke shkaktuar mijëra vdekje të tepërta, avullimin e tokave dhe ujërave, si dhe nxitjen e zjarreve.

Patrick Martineau, 69 vjeç, i cili u evakuua nga fshati Le Porge, i tha Agence France-Presse se policia kishte “ardhur duke trokitur në dyer… Është e frikshme – e vështirë për t’u pranuar. Kur blemë një shtëpi këtu, kurrë nuk menduam se do të kishte rrezik zjarri.” Sylvie, një pushuese nga Parisi që qëndronte në zonën relativisht më të ndërtuar të Lège-Cap-Ferret, tha se një fqinj i kishte thënë: “‘Bëni gati çantat tuaja, do të evakuohemi gjatë natës.’ Ne vendosëm pjesën më të madhe të sendeve tona në bagazhin e makinës dhe u larguam.” Elke Urbain, nga Antwerp në Belgjikë, e cila pushon në zonë çdo vit, tha se ishte këshilluar ndërsa ishte në plazh të mërkurën pasdite “të kthehej menjëherë në kamping dhe të mblidhte gjërat. Është thjesht tmerrësisht e trishtë.”

Në vitin 2022, një zjarr kishte djegur më shumë se 30,000 hektarë në të njëjtën zonë, duke detyruar rreth 50,000 njerëz të evakuoheshin. Në kushte të thata dhe i nxitur nga një erë e fortë, zjarri i fundit ka shkatërruar pyllin, me flakë që arrinin 10 metra lartësi. Jean-Luc Helias, 54 vjeç, nga Le Porge, tha se ai dhe familja e tij kishin jetuar përmes atij zjarri katër vjet më parë dhe “zjarrfikësit bëjnë një punë të mrekullueshme për të mbrojtur shtëpitë e njerëzve. E gjitha që ka rëndësi për mua është që familja ime të jetë e sigurt; pjesa tjetër janë thjesht pasuri materiale.”

Nëntë bashki lokale kanë hapur qendra pritjeje për të evakuuarit dhe po strehonin më shumë se 2,500 njerëz, tha prefektura. Rreth 8,800 njerëz u evakuuan në mesditë të enjten, pas 2,000 në mëngjes dhe 10,000 gjatë natës. Rrugë të shumta në zonë – duke përfshirë ato që çojnë në gadishullin Cap Ferret disa kilometra në jug, shtëpi e vilave të të famshmëve dhe milionerëve dhe një nga vendet më ekskluzive të pushimeve në Francë – u mbyllën për të gjithë, përveç trafikut thelbësor. Policia ka hapur një hetim mbi shkaqet e zjarrit, për të cilin kryebashkiaku i Le Porge, Martial Zaninetti, tha të mërkurën se dukej se ishte shkaktuar nga një makinë që po pastronte nënshkurret.

Dy javë më parë, flakët shkatërruan një të dhjetën e pyllit Fontainebleau, të listuar në UNESCO, jashtë Parisit, në një zjarr të rrallë kaq në veri. Ministri i Brendshëm i Francës, Laurent Nuñez, ka thënë se më shumë se 12,500 zjarre kishin shpërthyer që nga fillimi i vitit. Në Spanjë, shumica e njerëzve të evakuuar të mërkurën mbrëma për shkak të një zjarri 70 km në jug-perëndim të Madridit u lejuan gjithashtu të ktheheshin në shtëpi. Një zjarr që ka djegur 32,000 hektarë në provincën e Guadalajara, në veri të kryeqytetit, u përshkrua gjithashtu si i stabilizuar. Shkencëtarët spanjollë të zjarreve thanë se nuk ishin të befasuar nga shifrat ekstreme, pasi braktisja e tokave rurale ka lënë më shumë bimësi të rritur dhe rritja e temperaturave nga ndryshimet klimatike e bën më të lehtë tharjen dhe djegien e kësaj lënde bimore.

“Edhe pse është e vështirë të parashikohet se sa larg mund të shkojnë gjërat, së shpejti nuk do të jemi në gjendje të përjashtojmë skenarë danteskë si ata të parë në Kaliforni ose Australi, me zjarre ose komplekse zjarresh që arrijnë qindra mijëra hektarë ose edhe një milion hektarë,” tha Víctor Resco de Dios, profesor i inxhinierisë pyjore dhe ndryshimeve globale në Universitetin e Lleida. Vala e nxehtë detare në Mesdhe parashikohet të zvogëlohet, por të mbetet e fortë nga Sardenja në Greqi, sipas një parashikimi për të shtunën nga Mercator Ocean. Nga Gjibraltari në Ishujt Balearikë, nxehtësia e fortë pritet të bjerë në nivele të moderuara, pavarësisht intensifikimit lokal në Detin Alboran.

Evropa Perëndimore është tronditur nga valë të përsëritura të nxehti këtë verë, me temperatura ekstreme në qershor që shkencëtarët presin të kenë vrarë dhjetëra mijëra njerëz, pasi ditët e nxehta e shtyjnë trupin në mbingarkesë dhe netët e ngrohta e pengojnë atë të pushojë. Të mërkurën, një analizë vlerësoi koston e valës së nxehtit të qershorit për fermerët e drithërave të kontinentit në 2 miliardë euro (1.7 miliardë paund) në të ardhura të humbura nga 9 milionë tonë të korra të shkatërruara. Të enjten, shkencëtarët zbuluan se ndryshimet klimatike kishin kontribuar në kushtet e thatësirës, duke e bërë nivelin e thatësisë së tokës pesë herë më të mundshëm në Evropën Perëndimore dhe 11 herë më të mundshëm në Evropën Lindore.

Marrë nga The Guardian