Aroma e vargjeve të  një poeme

Nga  Besnik Bedollari

“Djepi që përkundi këngën” është titulli i poemës së autorit prof.as.dr. Agron Agolli. Një metaforë e bukur nisur që në kopertinë gërshetuar me lirizmin dhe historinë e trevës ku ai ka lindur. Shpirti i autorit ka braktisur kryeqytetin e Shqipërisë ku banon prej vitesh dhe ka ndalur shtegtimin për të ndërtuar folezën e mallit dhe brengës mes bukurisë së natyrës gorare arratisur gjelbërimit dhe freskisë duke shkundur pluhurin e arkivit të historisë. Duke shfletuar faqet e saj dhe biseduar nëpër vargje me patriotë dhe heronj të shquar.

Hipur në ballkonin e Gurit të Kamjes ky monument natyrore, nga ku përgjon gjithë krahinën, si një piktor që luan me mjeshtëri me dritën dhe hijet mbi telajo, autori i përdor ato me delikatesë në veprën e tij. Mendimet rrjedhin si yjvarat e kristalta me bekimin e pyjeve që karakterizojnë vet krahinën. Aty tretet fëmijëria, patriotizmi, idealizmi, mëshirimi i bujarisë së trazuar brezave të kohës dhe damarëve të shpirtit. Ai humbet mes bukurisë dhe korit melodioz të zogjve duke kthyer pas në kohë fëmijërinë shprehet me vargjet: “Eja, more mik i pyllit dhe i tokës/ Rritur nëpër fije bari me vesë/ Kështu më lehtë t’i tregojmë botës/ Diçka të bukur që rron e s’vdes. Moj fëllëzë çallmoke pendëshkruar/ S’e di ku veron, ku ngre folenë/ Kush tha fëmijërinë paskam harruar/ Shih si zë pusi edhe pas më vjen”. Poeti shpirtëzohet dhe tretet i gjithi në vendlindjen e largët. “Portëz, moj, që nuk m’u mbylle kurrë/ Strehës, moj, që kurrë s’më je larguar/ O ti lumi plak që rrjedh mbi gurë/ Spërkatmi pak vargjet që kam shkruar. Që kur ndjeva madhështinë tuaj/ Tingëllimë e shpirtit atje mbet/ Kur jam larg shkretohem e vuaj/ Kur jam pranë bëhem zog e fletë”.  Ai hendet kudo nëpër rrugë, drurë, në tigujt e zilkave të kalit bardhosh duke kalëruar mbi karrocën e viteve rrëmbyer nga madhështia e zëmrës dhe shpirtit që i fal vendlindja, miqtë, shokët dhe etërit kjo plot figuracion të pasur në metaforë, epitet dhe personifikime. Me një mjeshtëri pena e tij zbret e ngjitet nga pjedestali i heronjve në krijimtarinë e poetëve krahinore me fame kombëtare. Me lirizëm fanatik i këndon vashës gorare: “ Vështroj gjithë lulet sikur të jem flutur/ Dhe pse rinia e moshës më s’më vjen/ Por me ngadalë, moj gorare e bukur/ Moti tjetër s’dihet, vallë, a na gjen?! …Hajde syri i zi,ç’u bëre moj, vetull/ Sa më qënke ligur, sa më qënke tretur/ Qasu e më thuaj ç’merak të ka mbetur/ S’thahemi mbi dhe, kemi për të vdekur….”. I ndodhur në këtë situatë mallëngjimi të ndjenjës së dashurisë mes nostalgjisë poeti ynë do të shprehet më tej: “Kështu kaq pa rritur vallë si më ike/ Lehtas pa u ndjerë, moj rinia ime/ Si një këngëz malli, vallezë nazike/ Valëz e përroit në brinjë plot ligjërime”. Gjithashtu një kalim elegant nëpër vargje e bën dhe më tërheqëse poemën. Nga sirtari krahinor të luftës për liri dalin kapedanët më në zë të Gorës, Kajo Babjeni, Shahin Matraku, Ismail Dërdusha që i shkuan pas krahut Themistokliut për mbrojtjen e Korçës nga ordhitë greke dhe sllave. Kjo del në pah në vargjet: “Rrudhur ball’ i gjerë, shpirti dallgëzuar/ Sa jam gjallë nuk dua t’ma shkelni limerin/ Mbret e fqinj saherë më keni trazuar/ I jam fal dyfekut, kam puth’ muazerin”! Heroizmi dhe tradita liridashëse e trevës gorare profesori e lartëson në një tjetër strofë: “ Puhizë e pranverës që frynte në zaje/ Fshatrat fladiti, hyri në çdo shtëpi/ Gora jonë e bukur si një majë mbi male/ Po bënte betimin ‘Vdesim për Liri’. Nuk janë të pakët emrat e atyre që dhanë gjakun duke u bërë portrete të gjallë nëpër vargje si kujtim për brezat në vijim. Duke depërtuar në çdo qelizë me ta ai flet dhe bashkëjeton me qënien e tyre. I ngre të piedestal dhe i bën të pavdekshëm. E gjithë poema flet. Flet me një ton të fuqishëm si buçimë bjeshke. Herë si erë flladi dhe herë si furtunë e rrëmbyer. Krihen mendimet, ndjenjat dhe brengat. Edhe pse poema e gjitha ka nocion, shpirt dhe jetë në fund të saj vargjet jetësohen më harratinë e poetit në çdo guvë të vendlindjes duke simbolizuar me bilbilin, zëri melodioz që shëron plagët. Një mbyllje e maturuar bukur dhe tretur si shiu mes plisit të tokës së vendlindjes. “ Mendimi si korbi s’zu fole tek unë/ Se jam rritur malesh e jam larë në lumë/ Në dua më shumë lulet që mbinë prillit/ Aty qan e këndon shpirti i bilbilit. O bilbil i majit kokëkrisur/ Gjer në fund, or mik, mbete rrebel/ Mos ajo që deshe të ka ikur/ E me tjetër fshihesh në zabel? Se të bukurat ikin shkojnë larg/ po s’i ndoqe pas, s’kthehen më/ Humbet tingëllimi në çdo varg/ Fjalë e rrokje mbeten krejt pa zë”.  E shohim të endet në çdo hapësirë orizonti të pakufishëm të trevës gorare, duke i bërë nder asaj dhe mesazhit të fortë që i përcjell çdo lexuesi. Gjaku rrjedh nëpër damarë, por burimin e ka në zemër. Jo pa qëllim autori e ka mbyllur poemën me strofën e fundit: “Ëndëra qerpikçelur petalet po shkund/ Mbi supet e mia ku vijnë e shkojnë vjetët/ O djep i vendlindjes që më ke përkund/ Për ty  kënga ime s’do t’i hedhë kurrë fletët ”. A thua ky është testament i dalë shpirtit që ai le pas me veprën e tij. Kafazi i kraharorit është braktisur nga djenja që rend kudo nëpër vendlindje. Edhe pse disi larg fizikisht por që me profesorin na bashkon arti i të shkruarit e ndjeva plot emocion poemën e tij dhe i uroj plot shëndet e suksese në jetë dhe penë të pashterur krijimtarie.