Fenomeni Vinicius: Nga viktimë racizmi në objektiv kritikash, një analizë e thellë

Vinicius Jr., një superyll absolut dhe një nga yjet më të ndritur të futbollit modern, është gjithashtu një figurë e re 25-vjeçare që shpesh gjendet në qendër të stuhive mediatike dhe skandaleve, shpesh pa dëshirën e tij. Kronika e viteve të fundit tregon një numër të madh rastesh – dhe janë vërtet shumë – kur Vinicius ka qenë objektiv i racizmit në stadiumet evropiane. Kjo ka qenë një litani fyerjesh, sharjesh, ofendimesh dhe ulërimash, e ndërprerë nga momente kur braziliani ka reaguar, herë duke i përballuar, herë duke përdorur artin e lashtë dhe helmues të provokimit, pavarësisht rrethanave. Ai është padyshim një viktimë, për këtë nuk ka diskutim. Megjithatë, lind pyetja: pse të gjithë e kanë me të? Pse është i papëlqyer nga një pjesë e madhe e botës së futbollit?

Për të gjetur një përgjigje, le të shpalosim filmin e karrierës së tij, duke filluar nga episodi i fundit, ai i së martës mbrëma. Në “Etihad Stadium” të Mançesterit, Vini Jr. ishte protagonist në kualifikimin e Real Madridit në çerekfinalet e Champions League. Ai shënoi dy gola, por përfundoi në qendër të vëmendjes për mënyrën e festimit: fillimisht, pas penalltisë, duke vënë duart te veshët – me Donnarummën që e ftonte të ndalonte – dhe më pas, pas golit të dytë, duke vënë gishtin te goja për të heshtur tifozët e “Citizens” dhe duke imituar një të qarë, si dikush që fshin lotët. Kjo zgjedhje nuk ishte e rastësishme. Pak më shumë se një vit më parë, në “Etihad” ishte shfaqur një banderolë tallëse që, duke cituar një hit të Oasis, shkruante: “Stop crying your heart out”. Pranë saj ishte një foto e Rodrit duke puthur Topin e Artë të fituar në vitin 2024. Në atë kohë, Vinicius nuk e priti aspak mirë, duke besuar se e meritonte ai çmimin. Braziliani dhe i gjithë delegacioni i Real Madridit bojkotuan ceremoninë, duke u bërë protagonistë të një gjesti arrogant, të vrazhdë dhe të ulët. Vini Jr. postoi në atë kohë në X: “Do ta bëja dhjetë herë të tjera nëse do të ishte e nevojshme, ata janë të papërgatitur”. Kjo nuk ishte një reklamë e mirë.

Duke u kthyer pas në kohë, në fund të dhjetorit 2022, gjatë ndeshjes Real Valladolid-Real Madrid, Vinicius u zëvendësua dhe ndërsa kalonte para sektorit të tifozëve kundërshtarë, këta të fundit simuluan kore majmunësh. Skandali ishte i madh. Përgjegjësit u identifikuan dhe u proceduan, dhe në maj 2025 – dy vjet e gjysmë më vonë – një gjykatë spanjolle dënoi pesë tifozë të Valladolidit me një vit burg (dënim me kusht) dhe tre vjet ndalim për të hyrë në stadiume. Pesë të dënuarve iu hoq edhe e drejta e votës. Kjo ishte një vendim historik, pasi për herë të parë fyerjet raciste ndaj një futbollisti gjatë një ndeshjeje u njohën si krim urrejtjeje. Një muaj pas këtij episodi, më 26 janar 2023, në çerekfinalet e Kupës së Mbretit, Real Madridi sapo kishte fituar derbin kundër Atleticos, por Spanja fliste për diçka tjetër. Mëngjesin pas, pranë urës Valdebebas në Madrid, u shfaq një manekin i varur në një tra. Ai mbante fanellën e Viniciusit, poshtë ishte një banderolë ku shkruhej “Madridi urren Realin”. U hap një hetim. Jehonat e ksenofobisë, viktimë e së cilës ishte Vinicius, arritën në Brazil. Administrata e Rio de Janeiros vendosi, në shenjë solidariteti për Vini Jr., të mbante të errët për një orë Krishtin Shëlbues të Korçovados.

Incidentet vazhduan. Më 22 maj 2023, stadiumi ishte “Mestalla” i Valencias. Përballë fyerjeve të vazhdueshme – Ancelotti në fund të ndeshjes do të thoshte: “Të gjithë i bërtisnin majmun” – Vinicius ndaloi në mes të fushës, tregoi një tifoz në tribunë dhe kërkoi largimin e tij, përndryshe, dha të kuptohej, ai do të largohej. Ndeshja u pezullua përkohësisht, pastaj, pas negociatave, rifilloi. Para fundit, Vinicius u përjashtua për një faull. Kur doli nga fusha, u sulmua me fyerje. Pak orë më vonë, ai shkroi në X: “Çmimi që fituan racistët ishte përjashtimi im! Ky nuk është futboll, është La Liga”. Presidenti i La Ligës, Javier Tebas, nuk e pranoi këtë dhe iu përgjigj duke sulmuar: “Vinicius, meqenëse ata që duhet të të shpjegojnë se çfarë mund dhe çfarë nuk mund të bëjë La Liga në rastet e racizmit nuk e bëjnë, ne u përpoqëm të ta shpjegonim, por ti nuk u paraqite në asnjë nga dy datat e dakorduara që ti vetë kishe kërkuar”. Edhe Ancelotti ndërhyri në çështje: “La Liga ka një problem racizmi, Vinicius është një viktimë”. Në krah të tij ishte edhe presidenti i FIFA-s, Gianni Infantino: “Solidaritet i plotë me Viniciusin. Nuk ka vend për racizmin në futboll apo në shoqëri”. “Mestalla” u dënua me pesë ndeshje pa tifozë. Valencia reagoi duke thënë: “Është një dënim i padrejtë dhe joproporcional”. Polemikat ishin të pashmangshme. Tingëllojnë të largëta kohët kur Jorge Valdano, në fillim të karrierës së Vini Jr., shkruante se “Pëlqehet sepse luan futboll me buzëqeshje dhe dhuron gola të mrekullueshëm”.

Ndërkohë, diskutohet se si, me lojën e tij plot finte dhe shpejtime, braziliani provokon kundërshtarët të bëjnë faull. Kjo është një çështje e diskutueshme, por kështu është. Dikush kujton se në Brazil, kur luante te Flamengo, ai kishte një pseudonim kurioz, “Malvadeza”, ose “I Keqi”, për artin djallëzor me të cilin torturonte mbrojtësit kur kishte topin në këmbë. Atij i kontestohet arroganca me të cilën përballet me kundërshtarët. Duhet thënë: mes kolegëve nuk është shumë i dashur. Në Spanjë, debati me Koken, kapitenin e Atletico Madridit, ka shkaktuar polemika. Gjatë një derbi në vitin 2025, Vini Jr. iu drejtua atij kështu: “Unë kam fituar dy Champions League, ti asnjë”. Më 3 mars 2024, sërish në “Mestalla”, një fëmijë u filmua duke i bërtitur Viniciusit “Mono! Mono!”, “Majmun! Majmun!”. Fëmija ishte ulur në prehër të nënës së tij, një vajze të re, e cila nuk shqetësohej aspak për fyerjet e djalit. Madje, kur një fqinje filmoi skenën me smartfon dhe kërkoi që fëmija të ndalonte, nëna reagoi e mërzitur. Tre javë më vonë, në fund të marsit, në konferencën për shtyp në prag të miqësores Spanjë-Brazil, Vinicius u rrëzua dhe qau para mikrofonave. Ai shpjegoi mes lotësh se “Unë dua vetëm të luaj futboll, por nuk mundem. Sepse ndiej se duhet të luftoj për të gjithë zezakët në botë që nuk kanë zë dhe që vuajnë racizmin në lëkurën e tyre çdo ditë. Dhe nuk mund të mbrohen. Unë e di se çfarë do të thotë”. Më 15 janar 2026, në fund të ndeshjes Albacete-Real Madrid, e vlefshme për Kupën e Spanjës, një tifoz vendas, për të festuar fitoren e Albacetes, hodhi një lëvozhgë bananeje që përfundoi te këmbët e Viniciusit.

Episodi (para)fundit para ngjarjeve të “Etihadit” ishte më 17 shkurt 2026, në “Estádio da Luz”, ku u luajt Benfica-Real Madrid, 0-1 me gol të Viniciusit, i cili festoi duke inscenuar një valle të shfrenuar para flamurit të këndit. Më pas, braziliani sinjalizoi arbitrin për një sjellje diskriminuese nga ana e argjentinasit Prestianni, duke thënë se e kishte fyer, duke e quajtur “Majmun”. Arbitri aktivizoi protokollin antiracist dhe pezulloi ndeshjen për dhjetë minuta. UEFA hapi një hetim, Prestianni u pezullua dhe tha: “Vinicius më quajti xhuxh”, duke pranuar se kishte përdorur, për t’iu përgjigjur, një shprehje homofobe, “Maricon”. Mbappé dëshmoi se kishte dëgjuar “të paktën pesë herë” Prestiannin duke fyer Vini Jr. me shprehjen “Mono”, “Majmun”. Edhe këtë herë: polemika pa fund. Mourinho, trajneri i Benficës, thekson se “Kur shënon një gol të tillë, e feston me respekt dhe kthehesh pas. Në çdo stadium ku luan Vinicius ndodh diçka. Gjithmonë”. Ky është një akt akuze, që i referohet valleve të shfrenuara dhe buzëqeshjeve tallëse me të cilat Vini Jr. feston golat e tij. Çështja rrezikon të mos përfundojë këtu. Viktimë apo provokator? Sipas një raporti të La Ligës, nga viti 2021 deri në 2025, ka pasur plot njëzet e gjashtë (26!) episode fyerjesh raciste ndaj Vinicius Jr. në dhjetë stadiume të ndryshme spanjolle. “El Mundo Deportivo” shkroi së fundmi: “Vinicius duhet të vendosë nëse do të jetë Mandela apo Joker.”

Marrë nga La Gazzetta dello Sport