A është normale që ish-presidenti Ilir Meta dhe kryebashkiaku Erion Veliaj të mbahen në kafaz gjatë gjyqit?

Pamjet e ish-presidentit Ilir Meta dhe të kryebashkiakut Erion Veliaj të paraqitur në kabina xhami gjatë seancave gjyqësore kanë hapur një debat që shkon përtej dy emrave. Nuk është më vetëm çështje personash apo politikash. Është debat mbi mënyrën se si drejtësia duhet të duket dhe të ushtrohet.

Në një shtet ligjor, drejtësia nuk duhet vetëm të zbatohet. Ajo duhet edhe të perceptohet si e drejtë.

Nga njëra anë qëndron argumenti institucional: masat e sigurisë në sallë nuk vendosen për të poshtëruar askënd, por për të garantuar rendin, zhvillimin normal të procesit dhe sigurinë e pjesëmarrësve. Sipas kësaj logjike, posti që një person ka mbajtur nuk duhet ta vendosë mbi rregullat procedurale.

Por nga ana tjetër ekziston një argument po aq serioz.

Kur një person që ende nuk është shpallur fajtor shfaqet para publikut i izoluar në një kabinë xhami, krijohet një efekt i fortë simbolik. Opinioni publik nuk sheh më një të pandehur që po gjykohet; fillon të shohë një njeri që duket sikur është dënuar.

Dhe këtu lind pyetja kryesore: ku mbaron siguria dhe ku fillon cenimi i prezumimit të pafajësisë?

Për më tepër, kur bëhet fjalë për figura që kanë mbajtur poste të larta shtetërore, efekti publik është shumë më i madh. Pamja e një ish-presidenti apo e një kryebashkiaku në kafaz nuk është vetëm procedurë – është edhe mesazh.

Për disa, mesazhi është: para ligjit nuk ka të paprekshëm. Për të tjerë, mesazhi është: drejtësia po përdor simbolikën e turpërimit publik para se të ketë një vendim përfundimtar.

Në demokracitë moderne ka vite që zhvillohet ky debat. A duhet që siguria të dominojë pamjen e procesit? Apo duhet që masa të tilla të përdoren vetëm në raste të jashtëzakonshme dhe të argumentuara qartë?

Sepse një gjë është e sigurt: Një proces i drejtë nuk matet vetëm me vendimin në fund. Matet edhe me mënyrën se si trajtohet i pandehuri gjatë rrugës deri te ai vendim.

Dhe pikërisht aty qëndron debati që sot po zhvillohet në Shqipëri. Realisht masat ndaj Metës dhe Veliaj janë ekstreme, sikur janë grup terrorist!