Alexandre Dumas (djali), fëmija i paligjshëm i romancierit të madh, dramaturgu që dominoi skenën franceze

Albert Vataj
Ai nuk ishte i vetmi, të cilit ju desh të ndeshej me madhështinë e të atit dhe të arrinte të fitonte në një betejë epike, për të sfiduar me vepërn dhe personalitetin e tij krijues. Pavarësisht një prodhimi të bollshëm letrar; prej mbi një duzinë romanesh, dhjetëra drama, ese të shumta, si dhe disa bashkëpunime me kolegë dramaturgë, është shkruar shumë pak për të jeta dhe karriera e shkrimtarit romantik francez të shekullit të nëntëmbëdhjetë Alexandre Dumas (djali). Edhe pse pjesa më e madhe e punës së tij është kryesisht e lënë në hije nga eklipsimi i babait të tij, Alexandre Dumas (babai), the autor i njohur i “Konti i Monte Kristos”, “Tre Musketerët”, “Njëzet vjet më pas”, etj., ndër të tjera, romani i Alexandre Dumas (djali) “La Dame aux camélias” rrëmbeu sukses të madh dhe është ende shumë vlerësuar nga kritika. Shumica e shkrimeve të Alexandre Dumas (djali) ekzistojnë si reflektime mbi problemet sociale të kohës së tij, si ajo juridike statusi i grave në Francë gjatë shekullit të nëntëmbëdhjetë.
Alexandre Dumas (djali) lindi në Paris, Francë, fëmija i paligjshëm i Marie-Laure-Catherine Labay (1794-1868), një rrobaqepëse dhe romancier Alexandre Dumas. Gjatë vitit 1831 babai i tij e njohu ligjërisht dhe siguroi që Dumas i ri të merrte arsimin më të mirë të mundshëm në Institucionin Goubaux dhe Kolegjin Bourbon. Në atë kohë, ligji e lejonte Dumasin e madh që ta largonte fëmijën nga nëna e tij. Agonia e saj frymëzoi Dumas fils të shkruante për personazhet tragjike femra. Pothuajse në të gjitha shkrimet e tij, ai theksoi qëllimin moral të letërsisë dhe në dramën e tij “Djali i paligjshëm” (1858) ai mbështeti besimin se nëse një burrë bën baba një fëmijë të paligjshëm, atëherë ai ka detyrimin të legjitimojë fëmijën dhe të martohet me gruan. Stërgjyshërit e Dumas nga babai ishin një fisnik francez dhe një grua nga Haiti. Në shkollat e konviktit, Dumas (djali) u tall vazhdimisht nga shokët e tij të klasës.
Të gjitha këto çështje dhe bartje cënuese emocionale dhe psikologjike, ndikuan thellësisht në personalitetin, mendimet, sjelljen dhe krijimtarinë e tij. Gjatë 1844 Dumas u zhvendos në Saint-Germain-en-Laye, për të jetuar me të atin. Atje, ai u takua me Marie Duplessis, një kurtizane e re, e cila do të ishte frymëzimi për romanin e tij romantik “Zonja e Camellias”. E përshtatur në një shfaqje, ajo u titullua në anglisht (veçanërisht në Shtetet e Bashkuara) si Camille dhe është baza për operën e Verdit të vitit 1853, La Traviata. Edhe pse pranoi se e kishte bërë përshtatjen sepse i duheshin paratë, ai pati një sukses të madh me shfaqjen.
Kështu filloi karriera e Alexandër Dumas (djali) si dramaturg, e cila ishte jo vetëm më e njohur se ajo e babait të tij gjatë jetës së tij, por gjithashtu dominoi skenën serioze franceze për pjesën më të madhe të gjysmës së dytë të shekullit të 19-të. Pas kësaj, ai praktikisht braktisi shkrimin e romaneve (megjithëse vepra e tij gjysmë-autobiografike L’Affaire Clemenceau (1867) arriti njëfarë suksesi. Më 31 dhjetor 1864, në Moskë, Dumas u martua me Nadjeschda von Knorring (1826 – Prill 1895), e bija e Johan Reinhold von Knorring dhe gruaja, dhe e veja e Aleksandrit, Princ Naryschkine.
Çifti do të kishte dy vajza: Marie-Alexandrine-Henriette Dumas, e lindur më 20 nëntor 1860, e cila u martua me Maurice Lippmann dhe ishte nëna e Serge Napoléon Lippmann (1886-1975) dhe Auguste Alexandre Lippmann (1881-1960); dhe Jeanine Dumas (3 maj 1867–), e cila u martua me Ernest d’ Hauterive (1864–1957), djali i George Lecourt d’ Hauterive dhe gruaja (e martuar në 1861) Léontine de Leusse. Pas vdekjes së Naryschkine, ai u martua në qershor 1895 me Henriette Régnier de La Brière (1851–1934), pa asnjë problem. Gjatë vitit 1874, ai u pranua në Académie française, dhe në 1894 iu dha Légion d’Honneur. Alexandre Dumas (djali) vdiq në Marly-le-Roi, Yvelines, më 27 nëntor 1895 dhe u varros në Cimetière de Montmartre në Paris. Varri i tij është, ndoshta rastësisht, vetëm rreth 100 metra larg nga ai i Marie Duplessis.