Çmimi “Ali Asllani” për Poezinë

Shoqata Kulturore e fshatit Vajzë ka kënaqësinë të njoftojë ndërmarrjen e një nisme të re kulturore, e cila do të lançohet në kuadër të edicionit të katërt të VajzëFest, që do të zhvillohet në datat 14–16 gusht 2026: krijimin e “Çmimit Ali Asllani për Poezinë”.

Nisma është ndërmarrë nga Prof. Dr. Sokol Sadushi dhe Armand Boraj, të dy me origjinë familjare nga fshati Vajzë. Lidhja familjare dhe shpirtërore që ata kanë ruajtur me këtë vend i ka motivuar të angazhohen në promovimin e trashëgimisë së tij kulturore, historike dhe njerëzore, si dhe në nderimin e figurës dhe veprës së Ali Asllanit.

Kjo nismë është përqafuar nga Shoqata Kulturore e fshatit Vajzë dhe mbështetet nga Bashkia Selenicë, me synimin që çmimi të shndërrohet në një traditë të përvitshme, serioze, të qëndrueshme dhe me shtrirje mbarëkombëtare.

Lançimi i çmimit do të bëhet më 15 gusht 2026, në orën 20:30, gjatë mbrëmjes poetike kushtuar Ali Asllanit. Në këtë veprimtari janë ftuar poetë të mirënjohur nga Shqipëria dhe Kosova, studiues, artistë, njerëz të kulturës, si dhe personalitete të tjera të artit dhe të letrave shqipe.

Në vijim paraqitet koncepti i plotë mbi të cilin do të ndërtohet “Çmimi Ali Asllani për Poezinë”.

1. VajzëFest si ngjarje kulturore dhe turistike

VajzëFest është kthyer tashmë në një aktivitet treditor kulturor, artistik dhe komunitar, i cili këtë vit organizohet për herë të katërt. Nga viti në vit, festivali ka fituar një rëndësi gjithnjë e më të madhe për fshatin Vajzë, për zonën përreth dhe për promovimin e trashëgimisë së saj kulturore e turistike.

Në programin e festivalit bashkohen teatri, filmi, dokumentari, poezia, piktura, muzika, tradita, historia dhe komuniteti. Një vend të veçantë do të vazhdojë të ketë edhe lidhja me lojërat e lashtësisë dhe me Ditën Olimpike të Amantias, tashmë pjesë e profilit kulturor dhe turistik të VajzëFest.

Në këtë mënyrë, VajzëFest synon të jetë më shumë sesa një festë lokale: një platformë ku arti, kujtesa, natyra, sporti, trashëgimia dhe turizmi ndërthuren për t’i dhënë zonës një profil të dallueshëm kulturor.

2. Pse një çmim poetik me emrin e Ali Asllanit?

Vajza është fshati i origjinës së Ali Asllanit, një prej emrave të rëndësishëm të poezisë shqipe. Kjo lidhje e bën të natyrshme që pikërisht këtu të lindë një çmim poetik që mban emrin e tij.

Megjithatë, synimi nuk është që Ali Asllani të trajtohet si një poet lokal apo që çmimi të kufizohet vetëm te poezia për fshatin, natyrën ose vendlindjen. Përkundrazi, çmimi synon ta nderojë atë në përmasën e tij më të gjerë: si poet të ndjenjës, dashurisë, brengës, kujtesës, vendit, natyrës dhe shpirtit njerëzor.

Për këtë arsye, është zgjedhur një emërtim i hapur, i thjeshtë dhe dinjitoz:

“Çmimi Ali Asllani për Poezinë”

Ky emërtim shmang çdo kufizim të ngushtë tematik dhe i krijon çmimit mundësinë të zhvillohet e të fitojë autoritet në kohë, pa humbur lidhjen e natyrshme me Vajzën, si vendi prej nga buron nisma.

3. Orientimi i çmimit

Edhe pse titulli është i përgjithshëm, çmimi do të ketë një orientim të qartë drejt poezisë lirike, në kuptimin më të gjerë të saj.

Ai do të vlerësojë krijime poetike që trajtojnë dashurinë, njeriun, kujtesën, vendin, rrënjët, mallin, humbjen, bukurinë, kohën, natyrën dhe botën e brendshme njerëzore.

Fshati, natyra dhe vendlindja mbeten pjesë e rëndësishme e frymës së çmimit, sepse lidhen natyrshëm me Vajzën dhe me poezinë e Ali Asllanit, por ato nuk do të përbëjnë kufirin tematik të tij.

Synimi është që çmimi të jetë i hapur, tërheqës dhe përfshirës për poetë me profile dhe prirje të ndryshme, pa u perceptuar si lokalist ose tematikisht i ngushtë.

Si formulë shoqëruese mund të përdoret:

“Nga Vajza, fshati i origjinës së poetit, për poezinë lirike të dashurisë, vendit, natyrës dhe kujtesës.”

4. Lançimi gjatë VajzëFest 2026

Duke qenë se ky është viti i parë i nismës, “Çmimi Ali Asllani për Poezinë” do të lançohet publikisht gjatë mbrëmjes poetike kushtuar Ali Asllanit, e cila do të zhvillohet më 15 gusht 2026, në orën 20:30.

Në këtë mbrëmje do të marrin pjesë aktorët e mirënjohur Yllka Mujo, Rozeta Ferri, Ndriçim Xhepa dhe Luiza Xhuvani, si dhe personalitete të tjera të skenës dhe kulturës shqiptare.

Për lançimin e nismës janë ftuar gjithashtu poetë të mirënjohur nga Shqipëria dhe Kosova. Prania dhe kontributi i tyre do t’i japin nismës një përmasë mbarëkombëtare dhe do të ndihmojnë që çmimi të ndërtohet mbi kritere të qëndrueshme artistike dhe profesionale.

Gjatë mbrëmjes do të bëhet:

– prezantimi publik i “Çmimit Ali Asllani për Poezinë”;

– shpjegimi i lidhjes së tij me Ali Asllanin dhe Vajzën;

– interpretimi artistik i poezive të Ali Asllanit;

– prezantimi i konceptit të trofeut;

– paraqitja e orientimit dhe e mënyrës së organizimit të konkursit të përvitshëm.

Krahas lançimit të çmimit, mund të përfshihet edhe një moment i shkurtër nderimi për poetë të njohur të trevës, të cilët kanë pasuruar poezinë, këngën dhe kujtesën kulturore shqiptare.

Ky moment mund të titullohet “Në frymën e Ali Asllanit” dhe do të ketë karakter simbolik e nderues, pa u barazuar me vetë çmimin. Çmimi do të jepet nga viti pasardhës, mbi bazën e një konkurrimi të hapur, të kritereve të përcaktuara dhe të vlerësimit të një jurie profesionale.

5. Organizimi i konkursit në vitet e ardhshme

Duke filluar nga viti 2027, çmimi do të zhvillohet si një konkurs i mirëfilltë poetik, mbi bazën e një thirrjeje publike.

Konkursi synohet të jetë i hapur për poetë nga Shqipëria, Kosova, trevat e tjera shqiptare dhe diaspora. Në një fazë të mëvonshme mund të përfshihen edhe autorë të huaj që krijojnë në gjuhën shqipe ose vepra të tyre të përkthyera në shqip.

Në edicionin e parë rekomandohet që konkurrimi të zhvillohet për një vëllim poetik, në mënyrë që vlerësimi të mbështetet mbi një krijimtari të plotë dhe të konsoliduar, jo vetëm mbi një poezi të veçantë.

Vëllimi poetik konkurrues duhet t’i përkasë periudhës aktuale të çmimit. Për edicionin e parë, duhet të pranohen vetëm vëllime poetike të botuara gjatë periudhës nga lançimi i çmimit, më 15 gusht 2026, deri në afatin përfundimtar që do të përcaktohet në thirrjen publike të vitit 2027.

Në këtë mënyrë, nuk do të konkurrohet me vëllime ose krijime të botuara në periudha të hershme. Çmimi do të ketë si funksion kryesor evidentimin dhe vlerësimin e krijimtarisë poetike bashkëkohore të çdo viti.

Nëse në të ardhmen do të parashikohet edhe konkurrimi me poezi të veçanta, ato duhet të jenë krijime të reja, të shkruara gjatë periudhës së përcaktuar për edicionin përkatës dhe të mos jenë vlerësuar më parë në konkurse të tjera.

Organizimi i konkursit do të përfshijë:

– shpalljen e thirrjes publike;

– përcaktimin e objektit të konkurrimit;

– përcaktimin e periudhës së pranueshme të krijimit ose botimit;

– përcaktimin e afatit dhe të mënyrës së paraqitjes së veprave;

– ngritjen e një jurie profesionale;

– shqyrtimin dhe vlerësimin e veprave konkurruese;

– përzgjedhjen e finalistëve;

– shpalljen e fituesit gjatë VajzëFest;

– promovimin e veprës fituese dhe të krijimeve të përzgjedhura.

Në fazën e parë, çmimi duhet të ruajë një strukturë të thjeshtë, serioze dhe me identitet të qartë: një çmim kryesor, një juri me autoritet dhe një ceremoni e kuruar.

Krahas trofeut, fituesi mund të marrë edhe një shpërblim financiar simbolik, por dinjitoz, si shenjë vlerësimi për krijimtarinë poetike dhe si nxitje për ta bërë çmimin më tërheqës dhe më të qëndrueshëm në kohë.

Me konsolidimin e tij, mund të parashikohen kategori të tjera, si çmimi për poetin e ri, çmimi për diasporën, çmimi për përkthimin ose çmimi i publikut.

6. Juria dhe kriteret e vlerësimit

Juria duhet të përbëhet nga personalitete me autoritet në fushën e poezisë, letërsisë, kritikës letrare dhe kulturës.

Ajo mund të ketë tre ose pesë anëtarë dhe të përfshijë poetë, studiues të letërsisë, kritikë letrarë dhe personalitete të tjera të kulturës.

Në përbërjen e jurisë duhet të synohet një përfaqësim sa më i gjerë i hapësirës kulturore shqiptare, duke përfshirë personalitete nga Shqipëria, Kosova dhe trevat e tjera shqiptare.

Kriteret e pranimit dhe të vlerësimit duhet të përfshijnë:

– botimi duhet t’i përkasë periudhës së përcaktuar për edicionin përkatës të çmimit;

– nuk pranohen vëllime poetike ose krijime të periudhave të hershme, jashtë afatit të konkurrimit;

– cilësinë artistike të poezisë ose të vëllimit poetik;

– origjinalitetin e zërit poetik;

– forcën lirike dhe emocionale;

– gjuhën dhe figuracionin poetik;

– vlerën estetike dhe koherencën e veprës;

– ndërtimin dhe unitetin e vëllimit poetik;

– aftësinë e veprës për të krijuar ndjeshmëri dhe për të komunikuar me lexuesin;

– përputhjen me frymën e çmimit, pa vendosur kufizime të ngushta tematike.

Kushti që vëllimi poetik ose krijimi të jetë i periudhës aktuale duhet të përcaktohet qartë në rregulloren dhe në thirrjen publike të çdo edicioni, duke shënuar datën e fillimit dhe datën përfundimtare të periudhës së pranueshme.

Vendimi i jurisë do të jetë përfundimtar dhe do të shpallet publikisht gjatë VajzëFest.

7. Trofeu i çmimit

Një element i rëndësishëm i nismës është krijimi i një trofeu dinjitoz, elegant dhe me identitet të qartë simbolik.

Trofeu nuk duhet të jetë thjesht një objekt ceremonial, por një shenjë e qëndrueshme identifikuese e çmimit, e cila ndërthur poezinë, kujtesën, vendin, natyrën dhe figurën e Ali Asllanit.

Si ide fillestare, trofeu mund të konceptohet me një bazë prej guri natyral, që simbolizon tokën, rrënjët dhe vendlindjen, mbi të cilën ngrihet një formë e stilizuar në metal, bronz, qelq ose material tjetër, që evokon penën, fletën, librin e hapur, dritën ose vijën poetike.

Në të duhet të vendosen qartë emërtimi “Çmimi Ali Asllani për Poezinë”, emri i fituesit dhe viti përkatës.

Gjatë lançimit të vitit 2026, trofeu nuk do të jepet ende si çmim konkurrues, por mund të prezantohet si koncept dhe si objekti që do të shoqërojë fituesit e ardhshëm.

8. Lidhja me turizmin kulturor

Kjo nismë ka rëndësi jo vetëm letrare, por edhe për promovimin kulturor dhe turistik të zonës.

Nëse ndërtohet me kujdes, “Çmimi Ali Asllani për Poezinë” mund të bëhet një nga identitetet më të dallueshme të VajzëFest.

Në një hapësirë ku bashkohen Vajza, Ali Asllani, Amantia, lojërat e lashtësisë, natyra, arti dhe komuniteti, festivali mund të fitojë një profil të veçantë si ngjarje e turizmit kulturor.

Ai mund të tërheqë jo vetëm banorë dhe miq të zonës, por edhe poetë, artistë, studiues, vizitorë, institucione kulturore dhe organizma që merren me promovimin e turizmit.

Në këtë kuptim, çmimi poetik nuk do të jetë një shtesë formale në program, por një element që i jep festivalit thellësi, kujtesë, identitet dhe vazhdimësi.

9. Përmbyllje

“Çmimi Ali Asllani për Poezinë” synon të lindë në Vajzë si një nismë e hapur, dinjitoze dhe e qëndrueshme, e cila nderon emrin e një poeti të madh pa e kufizuar atë në një tematikë të ngushtë.

Ai do të ruajë lidhjen me fshatin e origjinës së poetit, por do t’i drejtohet poezisë shqiptare në kuptimin më të gjerë dhe do të synojë të evidentojë krijimtarinë poetike bashkëkohore të çdo periudhe vjetore të konkurrimit.

Lançimi gjatë VajzëFest 2026, në një mbrëmje poetike kushtuar Ali Asllanit dhe me pjesëmarrjen e poetëve të mirënjohur nga Shqipëria dhe Kosova, do t’i japë nismës peshën e nevojshme artistike dhe simbolike.

Në të njëjtën kohë, lidhja me Ditën Olimpike të Amantias dhe me lojërat e lashtësisë do ta vendosë çmimin brenda një festivali që bashkon poezinë, artin, trashëgiminë, sportin dhe turizmin kulturor.

Synimi është që kjo nismë të ndërtohet që në fillim me seriozitet, elegancë dhe vizion afatgjatë dhe, me kalimin e viteve, të shndërrohet në një nga çmimet letrare më përfaqësuese të hapësirës shqiptare./ Nga Vajzjoti/