Ish-deputeti Arben Malaj ka reaguar pas kërkesës së kreut të Grupit Parlamentar Socialist, Taulant Balla, i cili i kërkoi deputetes Marjana Koçeku të dorëzojë mandatin.
Reagimi i plotë i Arben Malajt:
“Rilindja po nxjerr fytyrën e saj të vërtetë, si një grumbullim politik pa integritet dhe me një mentalitet që prodhon përditë armiq.
Vetëm në organizatat me rregulla mafioze duhet të mendosh mirë kur del papritur prej tyre.
Rilindasit nuk të vrasin më me armë, por me sulmet agresive dhe përbuzëse e digjitale, të cilat janë më të rënda se një “vdekje e ëmbël politike”.
Ja përse deputetja ka plotësisht të drejtë. Komisioni i Venecias dhe Kushtetuta e qartësojnë dhe e garantojnë se, nga aspekti kushtetues, mandati është vetëm individual.
Ky është një nga debatet më të mprehta dhe më të shpeshta në të drejtën kushtetuese dhe në etikën politike, veçanërisht në sisteme zgjedhore me lista të mbyllura, ku votuesi voton kryesisht për logon e partisë dhe jo drejtpërdrejt për emrin e kandidatit.
Në këtë përplasje mes kryesisht dy parimeve, ja si ndahet argumenti ligjor dhe ai moral:
1.Pikëpamja Ligjore dhe Kushtetuese (Pse deputetja nuk ka detyrim ta dorëzojë)
Nga pikëpamja e së drejtës, drejtuesit e partisë nuk kanë asnjë mekanizëm ligjor për t’i hequr mandatin deputetes.
Mandati i lirë: Kushtetuta e Shqipërisë (neni 74) dhe parimet e Komisionit të Venecias sanksionojnë se mandati i deputetit është i lirë dhe jo përfaqësues (imperativ).
Deputeti përfaqëson popullin, jo thjesht partinë që e rreshtoi në listë.
Mbrojtja nga diktati i partisë:
Ky parim kushtetues është krijuar pikërisht që deputetët të mos jenë “skllevër” të vullnetit të kryetarit të partisë.
Nëse një deputet konstaton se partia po shkel premtimet, Kushtetuta i jep të drejtën të votojë dhe të veprojë sipas ndërgjegjes së tij, pa pasur frikën se partia mund t’i marrë mandatin.
2.Pikëpamja Morale e Partisë (Pse kërkohet dorëzimi)
Argumenti i drejtuesve të partisë bazohet në moralin e sistemit të listave të mbyllura:
Mungesa e votës nominale: Në një listë të mbyllur, deputetja nuk ka garuar me emrin e saj për të mbledhur vota parapëlqyese nga qytetarët. Votat janë derdhur për programin, kryetarin dhe logon e Partisë Socialiste.
“Pronësia” e mandatit: Partia argumenton se mandati është produkt i strukturave, financimit, fushatës dhe propagandës së të gjithë organizatës. Prandaj, largimi me gjithë mandat shihet si “vjedhje” e votës së socialistëve që votuan partinë, dhe jo individin.
3.Kundër-argumenti Moral i Deputetes (Legjitimiteti i ri)
Nga ana tjetër, deputetja ka një argument moral po aq të fortë për mbajtjen e mandatit:
Tradhtia ndaj votuesve vjen nga partia, jo nga deputetja:
Nëse partia ka braktisur premtimet elektoralë me të cilat mori votat, deputetja mund të deklarojë se po qëndron në parlament pikërisht për t’i qëndruar besnike atyre premtimeve si e pavarur.
Mbrojtja e kontratës sociale:
Dorëzimi i mandatit do të nënkuptonte zëvendësimin e saj me manekinin e radhës nga lista e partisë, i cili do të votonte verbërisht shkeljen e premtimeve.
Mbajtja e mandatit, në këtë rast, shërben si një akt rezistence dhe mbrojtjeje për qytetarët që u gënjyen nga programi zyrtar.
Edhe pse drejtuesit e partisë do ta etiketojnë moralisht si “tradhti” apo “pavarësi të pamerituar” për shkak të listës së mbyllur,Kushtetuta dhe e drejta parlamentare mbrojnë deputeten.
Nëse partia ka devijuar nga premtimet, vendimi i saj për të dalë e pavarur përputhet me thelbin e misionit të deputetit:
Të jetë përfaqësues i popullit dhe i ndërgjegjes së vet, jo një numër i thjeshtë në kartonin e kryetarit.