Justina Shiroka Pula, presidentja katolike në një shtet me shumicë myslimane, një gjest i shkëlqyer kosovar

Zgjedhja e Justina Shiroka Pulës presidente e Kosovës është një zhvillim me rëndësi politike dhe një mesazh me vlerë për shoqërinë shqiptare në të dyja anët e kufirit. Me 81 vota, pas një marrëveshjeje të minutës së fundit mes Lëvizjes Vetëvendosje dhe Partisë Demokratike të Kosovës, Kuvendi arriti të zgjedhë kreun e shtetit në një moment kur vendi rrezikonte të përballej përsëri me zgjedhje të parakohshme.

Marrëveshja tregoi se, edhe pas përplasjesh të forta, politika mund të gjejë një rrugë bashkëpunimi. Kur ekziston vullneti, kundërshtarët mund të ulen, të negociojnë dhe të marrin vendime. Kjo është përgjegjësia për të cilën qytetarët i dërgojnë përfaqësuesit e tyre në Kuvend.

Zgjedhja e Shiroka Pulës mbart një simbolikë të veçantë. Në Kosovën me shumicë të madhe myslimane, në krye të shtetit është zgjedhur një grua që, sipas profileve të publikuara në media, vjen nga një familje katolike. Ky është një mesazh domethënës i bashkëjetesës dhe i mundësisë për përfaqësim përtej përkatësisë fetare.

Një bashkësi e vogël në numër mund t’i japë vendit një personalitet që merr besimin për të përfaqësuar të gjithë republikën. Ky është standardi që duhet të udhëheqë një shtet demokratik: përgatitja, integriteti, përvoja dhe aftësia për të bashkuar qytetarët.

Prejardhja katolike e bën zgjedhjen simbolikisht të rëndësishme, ndërsa përgjegjësia presidenciale do të kërkojë paanshmëri, autoritet dhe respekt për çdo qytetar. Premtimi për të qenë presidente e të gjithëve duhet të provohet në vendimmarrje, sidomos kur interesat partiake bien ndesh me interesin e republikës.

Kjo zgjedhje na shtyn të shohim edhe nga Tirana. Pse Shqipëria, gjatë gjithë periudhës pluraliste, nuk ka zgjedhur asnjë personalitet nga bashkësia katolike në krye të shtetit? Është një pyetje legjitime, e cila meriton një përgjigje më serioze se heshtja apo shmangia.

Shqipëria ka një përbërje të larmishme fetare. Por pesha e një bashkësie në historinë e vendit nuk matet vetëm me përqindje. Kontributi i katolikëve shqiptarë në gjuhën shqipe, në arsim, në letërsi dhe në ruajtjen e identitetit kombëtar është pjesë e themelit tonë kulturor. Kjo trashëgimi i përket gjithë Shqipërisë dhe duhet të gjejë respekt të plotë edhe në jetën publike.

Natyrisht, një kontribut historik nuk krijon të drejtë automatike për një post. Presidenca nuk duhet të ndahet me kuota fetare. Por mungesa e vazhdueshme e përfaqësimit nga një bashkësi e rëndësishme ngre nevojën për reflektim: a kanë qenë proceset e përzgjedhjes vërtet të hapura ndaj të gjitha personaliteteve të denja?

Politika shqiptare duhet të shpjegojë kriteret e saj. Sa peshon autoriteti publik i kandidatit? Sa peshon aftësia për të qëndruar mbi konfliktin partiak? Sa peshon besnikëria ndaj drejtuesit që e propozon? Këto pyetje vlejnë për çdo kandidat, pavarësisht besimit apo prejardhjes.

Një President me autoritet duhet të jetë në gjendje t’u thotë edhe “jo” atyre që i kanë dhënë votat, kur këtë e kërkon Kushtetuta. Duhet të dëgjojë opozitën, të respektojë shumicën dhe të mbrojë qytetarët që nuk kanë zë të fortë politik. Për këtë arsye, zgjedhja e tij duhet të dalë nga një shqyrtim serioz i personalitetit dhe i aftësive, jo vetëm nga llogaritë parlamentare.

Shprehja se Shqipëria “e ka Vatikanin përballë” ka forcën e saj simbolike. Ajo na kujton afërsinë dhe lidhjet historike me botën katolike. Megjithatë, vendimin për kreun e shtetit e merr politika shqiptare dhe përgjegjësia për hapjen e këtij procesi qëndron këtu, në Tiranë.

Kosova ka dhënë një shembull që meriton vëmendje. Një grua me prejardhje katolike mori mbështetje të gjerë parlamentare në një vend me shumicë myslimane. Kjo zgjedhje mund të lexohet si shprehje e një bindjeje të shëndoshë: identiteti fetar i një qytetari mund të bashkëjetojë plotësisht me detyrën për t’i shërbyer gjithë shtetit.

Tani i takon presidentes së re ta kthejë këtë besim në një mandat dinjitoz. I takon të dëshmojë se mund të përfaqësojë qytetarët përtej marrëveshjes që e solli në detyrë dhe të ushtrojë përgjegjësinë e saj me pavarësi.