Mjeku John Wilson shpjegon gamën e ndikimeve Covid-19, nga asnjë simptomë deri në sëmundje të rëndë që shfaq pneumoni.
Ajo që u bë e njohur si Covid-19, ose koronavirus, filloi në fund të vitit 2019 dhe në fillim të vitit 2020 në qytetin kinez Wuhan si një grup i rasteve të pneumonisë me një shkak të panjohur.
Shkaku i pneumonisë u zbulua se ishte një virus i ri – sindromi i rëndë akut i frymëmarrjes coronavirus 2, ose Sars-CoV-2. Sëmundja e shkaktuar nga virusi është Covid-19.
Tani e shpallur si një pandemi nga Organizata Botërore e Shëndetit (WHO), shumica e njerëzve që kontraktojnë Covid-19 vuajnë vetëm simptoma të buta, simptoma të gripit.
OBSH thotë se rreth 80% e njerëzve me Covid-19 shërohen pa pasur nevojë për ndonjë trajtim të specializuar. Vetëm një person në gjashtë sëmuret rëndë “dhe zhvillon vështirësi në frymëmarrje”.
Pra, si mund të zhvillohet Covid-19 në një sëmundje më serioze që shfaq pneumoni dhe çfarë i bën kjo mushkërive dhe pjesës tjetër të trupit tonë?
Si ndikon virusi tek njerëzit?
Guardian Australia foli me Prof John Wilson, presidentin e zgjedhur të Kolegjit Mbretëror Australian të Mjekëve dhe një mjek i frymëmarrjes.
Ai thotë se pothuajse të gjitha pasojat serioze të Covid-19 kanë tipar pneumoninë. Wilson thotë se njerëzit që kapin Covid-19 mund të vendosen në katër kategori të gjera.
Më pak seriozët janë ata njerëz që janë “nën-klinikë” dhe që kanë virus, por nuk kanë simptoma.
Më pas janë ata që marrin një infeksion në traktin e sipërm të frymëmarrjes, çka sjell, thotë Wilson, “do të thotë që një person ka ethe dhe kollë dhe ndoshta simptoma më të buta si dhimbja e kokës”.
Ai thotë: “Ata njerëz me simptoma të vogla janë akoma në gjendje të transmetojnë virusin, por mund të mos jenë të vetëdijshëm për të.”
Grupi më i madh i atyre që do mund të jenë pozitivë për Covid-19 dhe njerëzit me më shumë gjasa që të paraqiten në spitale dhe operacione, janë ata që zhvillojnë të njëjtat simptoma të ngjashme me gripin që zakonisht do t’i mbante jashtë punës.
Një grup i katërt, thotë Wilson, do të zhvillojë sëmundje të rëndë që shfaq pneumoni.
Ai thotë: “Në Wuhan, rezultoi se nga ata që kishin rezultuar pozitive dhe kishin kërkuar ndihmë mjekësore, afro 6% kishin një sëmundje të rëndë.”
OBSH thotë se të moshuarit dhe njerëzit me probleme themelore si presioni i lartë i gjakut, problemet e zemrës dhe mushkërive ose diabeti, ka më shumë të ngjarë të zhvillojnë sëmundje serioze.
Si zhvillohet pneumonia?
Kur njerëzit me Covid-19 zhvillojnë një kollë dhe ethe, Wilson thotë se kjo është rezultat i infeksionit që arrin pemën e frymëmarrjes – pasazhet e ajrit që drejtojnë ajrin midis mushkërive dhe pjesës së jashtme.
Ai thotë: “Veshja e pemës së frymëmarrjes lëndohet, duke shkaktuar inflamacion. Kjo nga ana tjetër irriton nervat në rreshtimin e rrugës ajrore. Vetëm pak pluhur mund të stimulojë një kollë. Por nëse kjo përkeqësohet, e kalon vetëm rreshtimin e rrugës ajrore dhe shkon në njësitë e shkëmbimit të gazit, të cilat janë në fund të pasazheve të ajrit.
“Nëse infektohen, ata përgjigjen duke derdhur materiale inflamatore në qeset e ajrit që janë në fund të mushkërive tona.”
Nëse qeset e ajrit atëherë acarohen, Wilson thotë se kjo shkakton një “derdhje të materialit inflamator [lëngut dhe qelizave inflamatore] në mushkëri dhe ne përfundojmë me pneumoni.”
Ai thotë se mushkëritë që mbushen me materiale inflamatore nuk janë në gjendje të marrin oksigjen të mjaftueshëm në rrjedhën e gjakut, duke zvogëluar aftësinë e trupit për të marrë oksigjen dhe për të hequr qafe dyoksid karboni.
“Ky është shkaku i zakonshëm i vdekjes me pneumoni të rëndë,” thotë ai, shkruan Class.
Si mund të mjekohet pneumonia?
Prof Christine Jenkins, kryetari i Fondacionit “Lung Australia” dhe një mjek udhëheqës i frymëmarrjes, i tha Guardian Australia: “Për fat të keq, deri më tani nuk kemi asgjë që mund t’i ndalojë njerëzit të marrin pneumoni Covid-19.
“Njerëzit tashmë janë duke eksperimentuar të gjitha llojet e ilaçeve dhe ne shpresojmë se mund të zbulojmë se ekzistojnë kombinime të ndryshme të ilaçeve virale dhe antivirale që mund të jenë efektive. Për momentin nuk ka ndonjë trajtim të vendosur përveç trajtimit mbështetës, që është ajo që ne u japim njerëzve në kujdes intensiv.
“Ne i ventilojmë ata dhe mbajmë nivele të larta oksigjeni derisa mushkëritë e tyre të jenë në gjendje të funksionojnë përsëri në një mënyrë normale ndërkohë që shërohen.”
Wilson thotë se pacientët me pneumoni virale janë gjithashtu në rrezik të zhvillimit të infeksioneve sekondare, kështu që ata gjithashtu do të mjekoheshin me ilaçe anti-virale dhe antibiotikë.
“Në disa situata nuk është e mjaftueshme,” thotë ai për Coronavirus. “Pneumonia nuk u mund dhe pacientët nuk mbijetuan.”
A është pneumonia Covid-19 e ndryshme?
Jenkins thotë se pneumonia Covid-19 është e ndryshme nga rastet më të zakonshme për të cilat njerëzit pranohen në spitale për të.
“Shumica e llojeve të pneumonisë që ne njohim dhe që pranojmë njerëzit në spital janë bakteriale dhe ata përgjigjen ndaj një antibiotiku.
Wilson thotë se ka prova që pneumonia e shkaktuar nga Covid-19 mund të jetë veçanërisht e rëndë. Wilson thotë se rastet e pneumonisë koronavirus kanë tendencë të prekin të gjithë mushkëritë, në vend të vetëm pjesëve të vogla.
Ai thotë: “Pasi të kemi një infeksion në mushkëri dhe, nëse ai përfshin qeset e ajrit, atëherë përgjigja e trupit është së pari të përpiqemi të shkatërrojmë [virusin] dhe të kufizojmë përsëritjen e tij.”
Por Wilson thotë se ky “mekanizëm i parë i përgjigjes” mund të dëmtohet në disa grupe, duke përfshirë njerëzit me sëmundje të mëparshme të zemrës dhe mushkërive, diabeti dhe të moshuarit.
Jenkins thotë se, në përgjithësi, njerëzit e moshës 65 vjeç e më lartë janë në rrezik të pneumonisë, si dhe personat me kushte mjekësore si diabeti, kanceri ose një sëmundje kronike që prek mushkëritë, zemrën, veshkat ose mëlçinë, duhanpirësit dhe foshnjat e moshës 12 muajsh dhe nën.
“Mosha është parashikuesi kryesor i rrezikut të vdekjes nga pneumonia. Pneumonia është gjithmonë serioze për një person të moshuar dhe në fakt ka qenë një nga shkaqet kryesore të vdekjes tek të moshuarit. Tani kemi trajtime shumë të mira për pneumoninë.
“Është e rëndësishme të mbani mend se pavarësisht sa i shëndetshëm dhe aktiv jeni, rreziku juaj për të pneumoni rritet me moshën. Kjo për shkak se sistemi ynë imunitar dobësohet natyrshëm me moshën, duke e bërë më të vështirë për trupin tonë të luftojë kundër infeksioneve dhe sëmundjeve”./Burimi: The Guardian