NASA zbulon planet për bazë të përhershme në Hënë, përfshin dronë dhe kompani private

Agjencia amerikane e hapësirës, NASA, ka zbuluar detaje të reja thelbësore rreth planeve të saj ambicioze për misionet e ardhshme në Hënë, me objektivin final ndërtimin e një baze të përhershme. Këto plane përfshijnë dërgimin e landerëve robotikë, dronëve të aftë për të lëvizur mbi sipërfaqe, si dhe mjeteve të avancuara të eksplorimit. Projekti i gjerë ka angazhuar disa kompani private, mes të cilave edhe Blue Origin, kompania hapësinore e themeluesit të Amazon, Jeff Bezos, e cila do të ndërtojë një prej mjeteve të uljes në satelitin natyror të Tokës.

Shtetet e Bashkuara synojnë të rikthejnë astronautët në sipërfaqen hënore përpara përfundimit të mandatit të presidentit Donald Trump në vitin 2029. Ky projekt shihet gjithashtu si një element kyç në garën e re hapësinore globale, ku Kina po avancon me shpejtësi drejt objektivit të saj për të ulur astronautë në Hënë deri në vitin 2030, duke intensifikuar konkurrencën ndërkombëtare në eksplorimin hapësinor.

Programi i NASA-s, i quajtur “Ignition Moon Base”, është strukturuar në tre faza zhvillimi. Faza e parë parashikon dërgimin e robotëve dhe dronëve për hartëzimin e detajuar të sipërfaqes hënore. Më pas, do të transportohen mjetet e nevojshme për eksplorim dhe komunikim. Faza e fundit do të përqendrohet në ndërtimin e infrastrukturës thelbësore për misionet me ekuipazh njerëzor. Përveç Blue Origin, NASA ka nënshkruar kontrata edhe me kompani të tjera si Intuitive Machines dhe Astrobotic, të cilat do të zhvillojnë landerë dhe pajisje për përdorim në Hënë.

Deri në vitin 2029, planifikohet të realizohen rreth 25 lëshime, duke dërguar disa tonë ngarkesa shkencore në Hënë, përfshirë kamera me rezolucion të lartë dhe instrumente kërkimore. Një nga qëllimet kryesore është krijimi i burimeve të qëndrueshme të energjisë në Hënë, si reaktorë bërthamorë dhe sisteme diellore, të cilat do të mundësojnë funksionimin e një baze “gjysmë të përhershme” deri në vitin 2032. Zona e Polit Jugor të Hënës konsiderohet veçanërisht e rëndësishme, pasi besohet se përmban ujë të ngrirë, thelbësor për prodhimin e oksigjenit dhe furnizimin e astronautëve.

Megjithatë, ekspertët shprehin skepticizëm lidhur me afatet e vendosura, duke theksuar se sfida kryesore mbetet zhvillimi i një mjeti të sigurt dhe të besueshëm për uljen e astronautëve. Kompania SpaceX e Elon Musk është kontraktuar për të zhvilluar sistemin e uljes njerëzore në Hënë, por ky projekt ka hasur vonesa dhe vështirësi teknike, duke shtuar pasigurinë mbi realizimin e objektivave në kohë.