Pse Ishulli Kharg i Iranit është kaq i rëndësishëm

Donald Trump deklaroi se forcat e tij kryen një sulm ajror bombardues të premten ndaj “kurorës së xhevahireve” të Iranit, ishullit Kharg, një ishull i vogël në veri të Gjirit Persik. Ky ishull koralor, me një gjatësi prej pesë miljesh, ndodhet 26 km larg bregut iranian dhe rreth 483 km në veri të Ngushticës së Hormuzit, një rrugë ujore jetike përmes së cilës kalon 20% e naftës globale. Presidenti Trump theksoi se forcat amerikane “shkatërruan” objektiva ushtarake në ishullin Kharg, por zgjodhi të mos “zhdukte” infrastrukturën e naftës. Ai kërcënoi se kjo mund të ndryshonte nëse Irani do të ndërhynte në kalimin e sigurt të anijeve përmes ngushticës.

Teherani, nga ana e tij, paralajmëroi për një nivel të ri hakmarrjeje nëse infrastruktura e naftës në Kharg dëmtohej, duke u zotuar se forcat iraniane do të shkatërronin infrastrukturën e naftës dhe gazit të kompanive që bashkëpunojnë me SHBA-në në rajon, nëse objektivat e tij do të sulmoheshin. Kjo ngre pyetjen thelbësore: Pse është kaq i rëndësishëm ky ishull dhe pse nuk u godit infrastruktura e tij e naftës?

Kharg është terminali kryesor i eksportit për 90% të dërgesave të naftës së Iranit, me kapacitet për të ngarkuar rreth shtatë milionë fuçi në ditë. Ishulli mund të trajtojë deri në 10 supertankerë njëkohësisht, pasi ujërat e tij janë mjaftueshëm të thella për ankorimin e tankerëve të mëdhenj. Para luftës, ishulli trajtonte shumicën e eksporteve të naftës së papërpunuar të Iranit, rreth 1.7 milionë fuçi në ditë, kryesisht drejt Kinës. Nafta iraniane përbën 11.6% të importeve detare të Kinës. Analisti ushtarak Sean Bell theksoi se goditja e infrastrukturës së Khargut do të rrezikonte zemërimin e Kinës dhe do të çonte në rritje të mëtejshme të çmimeve të naftës.

Eksportet e naftës kanë vazhduar pavarësisht konfliktit. Në javën para luftës, Kharg dërgoi një rekord prej 3.79 milionë fuçish në ditë. Rreth 13.7 milionë fuçi naftë janë eksportuar nga ishulli që nga sulmet e 28 shkurtit, me një ritëm prej 1.1 deri në 1.5 milionë fuçi në ditë, sipas TankerTrackers.com dhe Kpler. Imazhet satelitore treguan se tankerë të shumtë ishin ende duke u ngarkuar atje. Kharg ka depozita magazinimi në jug, me një kapacitet prej rreth 30 milionë fuçish, dhe mbante rreth 18 milionë fuçi naftë të papërpunuar në fillim të marsit.

Ishulli është parë prej kohësh si një pikë kyçe vulnerabiliteti që do të provokonte një përgjigje të ashpër nga Teherani. Kharg është thelbësor për financimin e qeverisë dhe ushtrisë iraniane; humbja e kontrollit do ta bënte të vështirë funksionimin e vendit, sipas Petras Katinas, një studiues energjie. Katinas shtoi se një marrje nën kontroll do t’i jepte SHBA-së levë në negociatat me Iranin, pasi ishulli është “nyja kryesore” e ekonomisë së tij. Megjithëse ka pasur spekulime për marrjen e ishullit, ekspertët thonë se kjo do të kërkonte trupa në terren, duke e bërë atë jashtëzakonisht të rrezikshëm. Një politikan iranian ka kërcënuar trupat amerikane me kapje nëse përpiqen të marrin qendrën e naftës.

Ekipi i JP Morgan theksoi implikimet ekonomike të një sulmi të drejtpërdrejtë, duke paralajmëruar se sulmet do të “ndalonin menjëherë pjesën më të madhe të eksporteve të naftës së papërpunuar të Iranit, duke shkaktuar ndoshta hakmarrje të rëndë në Ngushticën e Hormuzit ose kundër infrastrukturës rajonale të energjisë”. Dan Pickering shtoi se “nëse eliminon infrastrukturën e Khargut, atëherë nxjerr dy milionë [fuçi në ditë] nga tregu përgjithmonë”.

Mediat shtetërore iraniane raportuan se asnjë infrastrukturë nafte nuk u dëmtua në sulmet amerikane, duke shtuar se u shënjestruan mbrojtjet ajrore, një bazë detare, kulla e kontrollit të aeroportit dhe një hangar helikopterësh. Komanda Qendrore e SHBA-së tha se “goditi me sukses” më shumë se 90 objektiva ushtarake. Tanker Trackers tha se 55 depozitat e naftës së papërpunuar janë “me shumë mundësi të padëmtuara”. Imazhet satelitore treguan se dy tankerë të rinj filluan të ngarkonin 2.7 milionë fuçi naftë të papërpunuar atje. Zëvendësguvernatori i Bushehr tha se aktivitetet në ishull “po vazhdojnë normalisht” pas sulmeve, pa viktima.

Ishulli është shënjestruar rrallë drejtpërdrejt. Herën e fundit ishte gjatë luftës Iran-Irak në vitet 1980, por kjo nuk ndaloi eksportet e naftës së papërpunuar. Edhe kur Saddam Hussein sulmoi ishullin disa herë 40 vjet më parë, Kharg ishte ende në gjendje të eksportonte mbi 1.5 milionë fuçi në ditë.

Marrë nga Sky News