Raporti i DASH: Shqipëria progres, stabilitet, por akoma lufta ndaj korrupsionit duhet thelluar

Një dokument i ri i Departamentit amerikan të Shtetit (DASH) e paraqet Ballkanin Perëndimor si rajon me rëndësi të drejtpërdrejtë për sigurinë dhe interesat ekonomike amerikane.

Në dokument thuhet se stabiliteti i rajonit dhe avancimi i interesave ekonomike amerikane atje e bëjnë SHBA-në “më të sigurt, më të fortë dhe më të begatë”.

Dokumenti është publikuar rishtazi në faqen zyrtare të Departamentit amerikan të Shtetit, me titullin “Politika e Shteteve të Bashkuara për Promovimin e Stabilitetit dhe Prosperitetit në Ballkanin Perëndimor”. Ai lidhet me një kërkesë të Kongresit amerikan nga janari i këtij viti, sipas së cilës sekretari i Shtetit duhej t’ua dorëzonte komisioneve përkatëse të Kongresit një raport për politikën e SHBA-së për nxitjen e stabilitetit dhe prosperitetit në Ballkanin Perëndimor.

Raporti thotë se stabiliteti që përpjekjet amerikane kanë ndihmuar të krijohet në Ballkanin Perëndimor ka hapur rrugën për “një lloj tjetër angazhimi” të SHBA-së në rajon.

Sipas dokumentit, “epoka e ndërtimit të shteteve nën udhëheqjen amerikane ka kaluar”, ndërsa politika amerikane në Ballkanin Perëndimor “nuk ka të bëjë me shpëtim apo rindërtim, por me stabilitet dhe partneritete me përfitim të ndërsjellë”.

Raporti thotë se “kontestet e pazgjidhura dhe ndasitë e mbetura e minojnë stabilitetin rajonal”.

Administrata, thuhet më tej, është e fokusuar në “fuqizimin e aktorëve lokalë për t’i zgjidhur sfidat e tyre”, në vend të “varësisë së tepruar nga ndërhyrja apo mbikëqyrja ndërkombëtare”.

Prioritetet kryesore përfshijnë ruajtjen e stabilitetit rajonal, kundërshtimin e ndikimit keqdashës të Rusisë dhe Kinës, zgjerimin e bashkëpunimit ekonomik e tregtar, investimet në energji dhe infrastrukturë, luftën kundër krimit të organizuar dhe forcimin e bashkëpunimit në fushën e sigurisë.

Raporti i ri i Departamentit Amerikan të Shtetit për Shqipërinë që po qarkullon në debat publik nuk paraqet një tablo bardh e zi. Ai evidenton njëkohësisht progres në disa fusha dhe probleme të vazhdueshme në të tjera.

Pikat që kanë marrë më shumë vëmendje janë:

Shteti ligjor dhe drejtësia – raporti njeh vazhdimin e reformës në drejtësi dhe proceset kundër korrupsionit, por vëren se perceptimi për ndikim politik, vonesat procedurale dhe problemet me funksionimin e plotë të sistemit mbeten sfida.

Korrupsioni – korrupsioni vijon të përmendet si shqetësim serioz në administratë dhe institucione publike, edhe pse vlerësohen përpjekjet institucionale për adresimin e tij.

Liria e medias dhe presioni mbi gazetarinë – raportet ndërkombëtare që referohen për Shqipërinë vijojnë të evidentojnë shqetësime mbi klimën e medias, presionin ekonomik dhe sfidat për pavarësinë editoriale.

Të drejtat e njeriut dhe kushtet e paraburgimit/burgjeve – ngrihen shqetësime për kushtet në institucione të caktuara të vuajtjes së dënimit dhe aksesin në standarde të plota të trajtimit.

Trafikimi i qenieve njerëzore – Shqipëria vlerësohet se ka bërë përpjekje, por ende nuk përmbush plotësisht standardet minimale sipas raportit për trafikimin.

Qeverisja dhe transparenca fiskale – në anën tjetër, në raportet e Departamentit të Shtetit për transparencën fiskale, Shqipëria rezulton se ka përmbushur standardet të transparencës buxhetore.

Në thelb, mesazhi që del nga këto dokumente është ky: Shqipëria vlerësohet për vazhdimin e reformave, por konsiderohet ende një vend ku institucionet, lufta kundër korrupsionit, liria e medias dhe funksionimi i plotë i shtetit ligjor mbeten fusha që kërkojnë konsolidim të mëtejshëm.