Rreziku Rusi – Iran, sigurohen 1.5 miliardë paund shtesë për planin e investimeve në mbrojtje të Mbretërisë së Bashkuar

Sekretari i ri i mbrojtjes, Dan Jarvis, e bindi Rachel Reeves të zvogëlonte hendekun e financimit prej 18 miliardë funtesh, i cili çoi në dorëheqjen e paraardhësit të tij.
Sekretari i ri i mbrojtjes ka siguruar 1.5 miliardë paund shtesë për planin e investimeve në mbrojtje të Mbretërisë së Bashkuar, i cili është vonuar prej kohësh, ku pjesa më e madhe e kësaj shume do të shpenzohet për dronë për të penguar Rusinë dhe Iranin.
Grindjet rreth mbylljes së një boshllëku financimi prej 18 miliardë funtesh kishin çuar në dorëheqjen e John Healey dhe kishin ngritur pikëpyetje rreth angazhimeve të Britanisë ndaj NATO-s – megjithëse të hënën kreu i aleancës i tha Guardian se besonte që Mbretëria e Bashkuar do t’i respektonte angazhimet e saj.
Dy burime thanë se deficiti ishte ulur me 15 miliardë paund pasi Dan Jarvis arriti ta bindte me sukses kancelaren, Rachel Reeves, që t’i jepte Ministrisë së Mbrojtjes pak më shumë sesa 13.5 miliardë paundët që i ishin premtuar paraardhësit të tij, i cili dha dorëheqjen në shenjë proteste ndaj paketës .
Paratë i kanë lejuar Jarvis të rrisë shpenzimet prej 4 miliardë paundësh për dronë, të cilat tashmë janë premtuar, në 5 miliardë paund gjatë katër viteve të ardhshme, si pjesë e një marrëveshjeje që Keir Starmer mezi priste ta përfundonte para se të largohej nga detyra.
Një pjesë e parave shtesë për mbrojtjen ishin gjetur duke u kërkuar departamenteve të tjera qeveritare të merrnin një ulje prej të paktën 1% nga buxhetet e tyre kapitale, në një nga debatet më të ashpra në Whitehall të kohëve të fundit.
Aleatët e Jarvis thanë se ai donte t’i “shihte njerëzit në sy” kur të publikohej plani – ndërsa ata pranë Reeves thanë se ajo e kishte gjetur më të lehtë për t’u marrë vesh me të sesa me Healey, i cili ishte frustruar në javët e tij të fundit si sekretar i mbrojtjes.
Një person pranë kancelarit shtoi se ndryshe nga Healey, Jarvis ka negociuar drejtpërdrejt me Reeves në vend që të kalojë përmes kryeministrit, gjë që e ka bërë më të lehtë arritjen e një marrëveshjeje. Një javë më parë, Jarvis kishte siguruar 1 miliard paund shtesë dhe po kërkonte më shumë në një raund të fundit të negociatave.
Healey ka treguar një interes të ngushtë për zhvillimet që nga largimi i tij dhe pritet të flasë në Dhomën e Komunave të martën, ndërsa dokumenti prej 80 faqesh, që mbulon dhjetëra projekte mbrojtëse, nga fregatat te nëndetëset bërthamore, u paraqitet deputetëve.
Komandot e Marinës Mbretërore do të furnizohen me motoskafe shtesë pa ekuipazh, të prodhuara nga Kraken Technology, nga Fareham në Hampshire, në një nga angazhimet shtesë të siguruara nga Jarvis nga Thesari.
Ata do të vendosen si pjesë e një misioni paqeruajtës në ngushticën e Hormuzit për të ndihmuar në zbulimin e dronëve armiqësorë që vijnë, thanë burime ushtarake, nëse arrihet një marrëveshje paqeje e qëndrueshme midis SHBA-së dhe Iranit.
Starmer do ta zbulojë planin në një firmë mbrojtëse të martën në mëngjes, duke e justifikuar atë si krijim vendesh pune, si dhe forcim të sigurisë kombëtare. Kryeministri në largim thotë se ky plan do të “ndihmonte në nxitjen e rritjes në të gjithë Mbretërinë e Bashkuar, duke i dhënë bazës sonë industriale besimin, sigurinë dhe mbështetjen që i nevojitet”.
Një argument i ngjashëm u dha nga Andy Burnham, kryeministri i mundshëm i ardhshëm, në një fjalim në Mançester të hënën. Ai tha se në të ardhmen prokurimi publik i Mbretërisë së Bashkuar do të bazohet në “ndihmën e furnizuesve tanë me bazë në Britani që të bëhen më të qëndrueshëm dhe konkurrues”, gjë që “do të zbatohet plotësisht në planin e investimeve në mbrojtje”.
Aleatët e ish-kryetarit të bashkisë së Mançesterit të Madh kanë lënë të kuptohet se duan që mosmarrëveshja mbi planin të zgjidhet përpara se ai të marrë detyrën. Por ata shtuan se ai do të rezervonte të drejtën për ta rihapur atë nëse është e nevojshme, mes paralajmërimeve nga ish-shefat e shërbimeve se Mbretëria e Bashkuar nuk po angazhohej mjaftueshëm.
Gjatë fundjavës, Tony Radakin, ish-kreu i forcave të armatosura, paralajmëroi se ekzistonte rreziku që Mbretëria e Bashkuar të “mos” arrinte të shpenzonte mjaftueshëm për të penguar agresionin e ardhshëm rus – dhe i bëri thirrje Burnham të prezantonte një “test të Moskës” , duke pyetur se si do të perceptoheshin nga Kremlini vendimet mbi shpenzimet e mbrojtjes së Mbretërisë së Bashkuar.
Starmer kishte angazhuar Mbretërinë e Bashkuar të shpenzonte 3.5% të PBB-së për mbrojtje deri në vitin 2035, një rritje prej gati 30 miliardë paundësh nga shpenzimet e parashikuara prej 2.6% në vitin 2027. Healey kishte dashur që Starmer të shkonte në 3% deri në vitin 2030 në rrugën drejt objektivit përfundimtar, por kryeministri ishte i gatshëm të ofronte vetëm një rritje modeste në 2.68%.
Sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, tha të hënën se ishte i bindur se Mbretëria e Bashkuar përfundimisht do të përmbushte angazhimet e saj për shpenzimet, megjithëse pranoi se nuk priste që Mbretëria e Bashkuar të arrinte objektivin prej 3.5% “në një hap të madh” në plan.
Gjatë vizitës në Mbretërinë e Bashkuar, ku u takua me Starmer përpara samitit të NATO-s javën e ardhshme, Rutte tha se besonte që Burnham do të shihte vlerë më të gjerë në rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes së Mbretërisë së Bashkuar me gati 30 miliardë paund në vit dhe se “duke gjykuar nga historia”, kryeministrat laburistë kishin treguar “një angazhim të vazhdueshëm ndaj NATO-s”.
Duke iu referuar Burnham , Rutte përdori gjithashtu një argument ekonomik: “Mund ta imagjinoj që kryeministri i ri do të jetë jashtëzakonisht i interesuar në çështjen e rritjes ekonomike dhe më shumë vendeve të punës.”
“Shpenzimet për mbrojtjen bëjnë dy gjëra në të njëjtën kohë. Së pari, përparësia juaj e parë si qeveri: mbajtja e vendit të sigurt, padyshim prioriteti numër një. Por gjithashtu, i dyti është ndikimi i investimeve tuaja në mbrojtje. Përveç mbajtjes së vendit të sigurt dhe të fortë, është fakti që do të krijojë vende pune.”
Marina Mbretërore do të ndërtojë gjithashtu gjashtë fregata “hibride” të mbrojtjes ajrore, anije të zakonshme luftarake, të afta të koordinohen me dronë ajrorë, detarë dhe nënujorë. Ato synojnë të zëvendësojnë shkatërruesit ekzistues të Tipit 45 të marinës në mesin e viteve 2030 dhe të bëhen burimi kryesor i mbrojtjes ajrore detare të Mbretërisë së Bashkuar.

The Guardian / AV/ KJ